KARACİĞER SİROZU

Alkol miktarı ve süresi, ilaçlar, bitkisel ürünler, viral hepatit öyküsü ve metabolik riskler sorgulanır. Ailede karaciğer hastalığı, kilo değişimi ve önceki tetkikler incelenir. Kanama, karın şişliği, bacak ödemi ve bilişsel değişiklikler önceki dekompansasyonun anlaşılmasına yardımcı olur. [4]

Sarılık, periferik ödem, karın distansiyonu ve karaciğer hastalığına eşlik edebilen deri bulguları değerlendirilir. El titremesi veya zihinsel değişiklikler kaydedilir. Tek bir fizik bulgunun yokluğu sirozu dışlamaz; muayene laboratuvar ve görüntülemeyle birlikte yorumlanır. [4]

EVRELEME VE AYIRICI DEĞERLENDİRME

Kompanse sirozda belirgin komplikasyon bulunmazken asit, ensefalopati veya varis kanaması dekompansasyonu gösterir. Bu ayrım yalnız isimlendirme değildir; izlem yoğunluğunu ve nakil değerlendirmesini etkiler. Nedeni ortadan kaldırmak bazı hastalarda klinik düzelmeye katkı sağlayabilir, ancak komplikasyon izlemi yine sürdürülmelidir. [5]

Kan sayımı, karaciğer testleri, albumin ve bilirubin gibi ölçümler karaciğer işlevi ve hastalık etkisini değerlendirir. Viral veya otoimmün nedenlere yönelik testler klinik şüpheye göre seçilir. Ultrason ve diğer görüntülemeler yapısal değişiklikleri, elastografi sertliği değerlendirir. Tanı veya neden belirsizliğinde seçilmiş hastada biyopsi gerekebilir; her hastada zorunlu değildir. [4]

ASİT VE SPONTAN BAKTERİYEL PERİTONİT

Yeni başlayan asitte tanısal parasentez yapılır. Asitli siroz hastası hastaneye yatırıldığında ve ateş, karın ağrısı, şok, ensefalopati ya da böbrek işlev bozulmasında SBP gecikmeden araştırılır. Hücre sayımı ve kültür değerlendirilir; nötrofil sayısının 250/mm³ eşiğine ulaşması enfeksiyon açısından kritik kabul edilir ve kültür sonucu beklenerek tedavi geciktirilmez. [7]

Asitte sodyum düzenlemesi ve spironolakton/furosemid gibi diüretikler, böbrek işlevi ve elektrolit izlenerek kullanılır. Uygun portal hipertansiyonda nonselektif beta bloker değerlendirilir; kan basıncı ve tolerans önemlidir. Ensefalopatide laktüloz ilk seçenektir; günde 2–3 yumuşak dışkı hedeflenir. Yetersiz yanıt veya tekrarda rifaksimin eklenebilir. Belirgin ensefalopati yatış ve tetikleyici araştırması gerektirir. [3]

Hepatoselüler kanser taraması genellikle altı ayda bir ultrason ve AFP ile planlanır. Portal hipertansiyon, beslenme ve kas kaybı gözden geçirilir. Dekompansasyon veya kanser gelişimi, uygun hastada karaciğer nakli açısından değerlendirme gerektirir. Klinik kötüleşme yalnız karaciğer enzimlerinin yüksekliğine göre izlenmemelidir. [3]

SEVK

Dekompansasyon, dirençli komplikasyon veya nakil olasılığı hepatoloji ve gerektiğinde nakil merkezi ile birlikte yönetilir. [5]