KARDİYAK ARREST VE TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

GENEL BAKIŞ

Kardiyak arrest, kalbin etkili kan dolaşımı sağlayamadığı ve hemen müdahale gerektiren durumdur. Kalp kriziyle aynı şey değildir; kalp krizi arresti tetikleyebilir, ancak her kriz sırasında kalp durmaz. Tehlikeli ritim bozuklukları ve farklı kalp hastalıkları neden olabilir. Kişi aniden yere yığılabilir; önceden belirgin yakınma bulunmaması arrest olasılığını ortadan kaldırmaz. [1]

Bu metin erişkin temel yaşam desteği farkındalığı içindir; uygulamalı eğitim yerine geçmez. Arrest sırasında evde tanı koymaya, tansiyon ölçmeye veya hastayı kendi aracınızla taşımaya çalışmak müdahaleyi geciktirebilir. Erken yardım çağrısı, göğüs basısı ve uygun olduğunda otomatik eksternal defibrilatör kullanımı hayatta kalma zincirinin temel parçalarıdır. Cihazın hızla bulunması için çevredeki kişilerden destek istenir. AED birçok kamusal alanda bulunabilir ve eğitim almamış kişiler de sesli yönlendirmeleri izleyerek kullanabilir. Önceden uygulamalı eğitim almak, acil durumda daha güvenli ve hızlı davranmayı kolaylaştırır. Yakınları risk altında olan kişiler eğitim seçeneklerini bakım ekibiyle konuşabilir. [1]

TANIMA VE İLK YARDIM ÇAĞRISI

Önce çevrenin güvenli olduğundan emin olun. Tepkisiz bir erişkin gördüğünüzde acil yardım çağrısını geciktirmeyin; Türkiye’de 112’yi arayın, mümkünse telefonu hoparlöre alın. Başka biri varsa aramasını ve AED getirmesini isteyin. Kişinin normal soluyup solumadığını değerlendirin; çağrı görevlisi size yardımcı olabilir. Tepkisizlikle birlikte normal olmayan veya hiç olmayan solunum arrest kabul edilmelidir. [2]

Aralıklı iç çekme, güçlükle soluk alma veya düzensiz hırıltı normal solunum değildir. Başlangıçta kısa nöbet benzeri hareketler de olabilir. Bunları kişinin kesinlikle soluduğu veya yalnız nöbet geçirdiği şeklinde yorumlayarak yardım geciktirmeyin. Eğitim almamış kurtarıcı nabız aramakla vakit kaybetmemelidir. Emin olamadığınızda çağrı görevlisinin yönlendirmesini izleyin ve gerekli göğüs basısına başlayın. [3]

GÖĞÜS BASISI VE AED

Erişkinde eller göğsün ortasına yerleştirilir; sert ve düz zeminde dakikada yüz ile yüz yirmi hızında bası uygulanır. Bası derinliği yaklaşık beş ile altı santimetredir. Her bası sonrası göğsün yeniden yükselmesine izin verilir ve kesintiler en aza indirilir. Eğitimli ve yapabilecek durumdaki kurtarıcı otuz bası ardından iki kurtarıcı nefes uygulayabilir. [3]

Nefes vermeyi bilmiyorsanız veya veremiyorsanız yalnız göğüs basısı yapmak, hiçbir şey yapmamaktan daha iyidir. Kurtarıcı nefes uygulanıyorsa göğsü görünür biçimde yükseltecek kadar hava verilir; aşırı hava verilmez. Basıya uzun ara verilmemelidir. Birden fazla yardımcı varsa yorulma nedeniyle bası kalitesi düşmeden görev değişimi yapılabilir; değişim sırasındaki duraklama kısa tutulur. [3]

AED geldiğinde açın ve sesli komutlarını izleyin. Pedleri cihazın gösterdiği biçimde çıplak göğse yapıştırın. Cihaz ritmi incelerken ve şok verirken kimsenin hastaya dokunmadığından emin olun. Şok önerilirse cihazın talimatını uygulayın; ardından hemen göğüs basısına dönün. Şok önerilmemesi yardımın bittiği anlamına gelmez; yine cihazın yönlendirmesiyle basıya devam edilir. [2]

SAĞLIK EKİBİ, TAKİP VE ÖZEL DURUMLAR

Sağlık ekibi geldiğinde yönetimi devralır. Kişi belirgin biçimde uyanıp normal solumaya başlamadıkça, ekip yönlendirmedikçe veya ortam güvensiz hale gelmedikçe müdahale sürdürülür. Kişiyi yalnız bırakmamak ve normal solunumu yeniden kontrol etmek önemlidir. Yardım edenler olaydan sonra yoğun kaygı yaşayabilir; destek istemeleri uygundur. Olayı tek başına üstlenmek zorunda değillerdir. [2]

Hastanede ritim, koroner damarlar, kalbin yapısı ve diğer olası nedenler değerlendirilir. Dolaşımın geri gelmesi bütün tehlikenin geçtiği anlamına gelmez; yoğun bakım ve nörolojik değerlendirme gerekebilir. Sonraki bakımda nedenin tedavisi, rehabilitasyon ve uygun hastada koruyucu cihazlar ele alınır. Çocuklar, boğulma, travma ve gebelik gibi özel durumlarda ek uygulamalar gerekebileceğinden acil ekip yönlendirmesi ve ilgili eğitim önemlidir. [1]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.