KARIN AĞRISI: OLASI NEDENLER, DEĞERLENDİRME VE ACİL DURUMLAR
ÖZET
Karın ağrısı göğüs ile kasık arasındaki bölgede hissedilen bir belirtidir; yalnızca mideyi anlatmaz. Nedeni basit bir sindirim sorunu da, acil tedavi gerektiren bir durum da olabilir. Ağrının şiddeti tek başına güvenilir ayırıcı değildir.
GENEL OKUYUCU
AĞRININ YERİ VE BİÇİMİ NEDEN ÖNEMLİ?
Ağrı yaygın, tek bölgede, kramp şeklinde veya dalgalar halinde olabilir. Yeri, başlangıcı ve zaman içindeki değişimi değerlendirmeye yardımcı olur; fakat tek başına tanı koydurmaz. Gazla ilişkili ağrı çok şiddetli olabilirken erken apandisit daha hafif başlayabilir. Dolayısıyla yalnızca “dayanabiliyorum” demek ciddi nedenleri dışlamaz. Karındaki yakınmalar sindirim, idrar yolu veya üreme organları gibi farklı yapılardan kaynaklanabilir.
SIK VE ÖNEMLİ OLASI NEDENLER
Kabızlık, gaz, hazımsızlık ve bağırsak enfeksiyonları sık nedenlerdir. Adet ağrısı, böbrek taşı veya safra taşı da karın ağrısına yol açabilir. Sağ alt tarafta ağrı apandisitle, tekrarlayan kramp ve dışkılama değişiklikleri irritabl bağırsak sendromuyla ilişkili olabilir; bunlar kendi kendine teşhis için yeterli değildir. Ağrıya ateş, kusma, ishal, idrar yakınması veya vajinal kanama eşlik edip etmediği önem taşır.
HANGİ DURUMDA BEKLENMEMELİ?
Ani başlayan şiddetli ağrıda, kanlı veya kahve telvesi görünümünde kusmada, siyah-yapışkan dışkıda ya da yoğun makattan kanamada acile başvurun. Nefes darlığı, hiç idrar yapamama veya gaz ve dışkı çıkaramama da acil uyarılardır. Gerektiğinde 112’yi arayın; kendiniz araç kullanmayın. Gebelikte karın ağrısı, hızla kötüleşme ve olağandışı vajinal kanama gecikmeden değerlendirilmelidir. Belirti listesinde yer almaması güvenli olduğu anlamına gelmez.
DEĞERLENDİRME NASIL YAPILIR?
Hekime ağrının tam yerini, başlangıç saatini, şiddetini ve başka belirtilerin ne zaman eklendiğini anlatın. Kullanılan ilaçlar, önceki ameliyatlar ve gebelik olasılığı tanısal yaklaşımı etkiler. Muayeneden sonra hedefe yönelik test seçilir. Örneğin apandisit şüphesinde kan ve idrar testleri, gerektiğinde gebelik testi ve görüntüleme kullanılabilir. Ultrason, bilgisayarlı tomografi veya MR arasındaki seçim klinik duruma bağlıdır; herkesin bütün testlere ihtiyacı yoktur.
HAFİF AĞRIDA GÜVENLİ İLK ADIMLAR
Ağrı hafifse ve uyarı belirtisi yoksa küçük yudumlarla sıvı almak yardımcı olabilir. Ağrının seyri, kusma, dışkılama ve idrar değişikliklerini takip edin. Nedeni bilinmeyen ağrıda rastgele ilaç başlamayın; uygun seçeneği hekim veya eczacıyla görüşün. Ağrı 24–48 saatte düzelmiyor, daha sık ya da daha şiddetli oluyorsa özellikle bulantı-kusmayla birlikte değerlendirme alın. Bu bekleme aralığı acil belirtiler için geçerli değildir.
TEDAVİ NEDENİN BULUNMASINA BAĞLIDIR
Kabızlığa veya hazımsızlığa yönelik destek ile apandisit tedavisi aynı değildir. Apandisit düşünüldüğünde zamanında değerlendirme önemlidir; hekimler çoğu durumda apandisin ameliyatla çıkarılmasını ve antibiyotik tedavisini kullanır. Seçilmiş durumlarda ameliyatsız seçenekler tartışılabilir, fakat bu karar evde verilmez. Ağrı kesiciyle geçici rahatlama, değerlendirme gereksinimini otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Tedavinin amacı yalnız ağrıyı bastırmak değil, altta yatan sorunu yönetmektir.
SIK YANLIŞ BİLİNENLER
“Karın ağrısının hepsi midedendir” veya “hafif ağrı ciddi olamaz” doğru değildir. Ağrının başka bir bölgeye yayılması da mümkündür. Şikâyet kısa süre hafiflese bile yeniden artıyorsa bütün seyri hekime anlatın. Süren iştahsızlık, açıklanamayan kilo kaybı, tekrarlayan ağrı veya sıvı tutamama ayrıca değerlendirilmelidir. Daha önce benzer bir atak geçirmek, bu atağın nedeninin aynı olduğunu kanıtlamaz.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
KLİNİK YAKLAŞIM: ÖYKÜ, ÖZGEÇMİŞ VE İLAÇLAR
Başlangıç zamanı, ağrının yeri, niteliği, yayılımı ve değişimi kaydedilir. Kusma, kanlı kusma, dışkılama ve idrar değişiklikleri sorulur. Son adet tarihi, gebelik olasılığı ve ilgili cinsel öykü değerlendirilir. Yakın travma, önceki hastane yatışları, karın veya jinekolojik ameliyatlar, kronik hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve bilinen alerjiler öğrenilir. Antikoagülan veya antiplatelet kullanımı, kanama bozukluğu, bilinen anevrizma ve kalp hastalığı özellikle önemlidir. Kırılganlık, birden çok hastalık ve plansız tekrar başvuru riski artırır. Hastanın veya yakınının belirgin kaygısı, yalnız önceki tetkikler normal diye göz ardı edilmez.
KLİNİK YAKLAŞIM: ÇOCUKTA ÖYKÜ VE SOYGEÇMİŞ
Çocukta ağrının akut veya kronik, sürekli veya ataklar halinde oluşu belirlenir. Yemek, dışkılama, idrar ve pozisyonla ilişkisi; kusmanın yeşil veya kanlı oluşu, öksürük ve ishal sorgulanır. Yeni gıda veya ilaç alımı ve sıvı alımındaki azalma kaydedilir. Özgeçmiş ve ameliyat öyküsüne ek olarak ailede inflamatuvar bağırsak hastalığı veya çölyak hastalığı araştırılır. Yaşı uygun çocuğun kendi anlatımı alınır; ebeveyn, kayıtlar ve önceki bakım verenlerden tamamlanır. Ağrı yalnız gastrointestinal kaynaklı olmayabilir; akciğer veya boğaz enfeksiyonu da karın yakınmasıyla gelebilir. Yaşa göre invajinasyon, volvulus, gonad torsiyonu ve metabolik nedenlerin olasılığı değişir; erişkin yaklaşımı olduğu gibi uygulanmaz.
FİZİK MUAYENE
KLİNİK YAKLAŞIM: İLK DEĞERLENDİRME VE YAŞAMSAL BULGULAR
Havayolu, solunum ve dolaşım değerlendirilir; nabız, kan basıncı, solunum sayısı, oksijen satürasyonu, ateş ve bilinç düzeyi kaydedilir. Cilt rengi, ısısı, kapiller dolum ve hidrasyon incelenir. Son sıvı alımı ve idrar çıkışı sorulur. Gerektiğinde glukoz ve EKG alınır; akut koroner sendrom epigastrik rahatsızlık, bulantı veya halsizlikle gelebilir. Gözlemler tek seferle sınırlanmaz; tedaviye yanıt ve kötüleşme için tekrarlanır. Ağrı tedavisi sonrasında özellikle ileri yaştakilerde yakın gözlem sürdürülür; beslenme ve sıvı yolu kararı olası cerrahi gereksinim ve tablonun ağırlığına göre verilir.
KLİNİK YAKLAŞIM: KARIN MUAYENESİ VE BULGULARIN ANLAMI
Karın distansiyon, ameliyat izleri ve görünür değişiklikler açısından incelenir. Hassasiyetin yeri, defans ve rijidite değerlendirilir; bağırsak sesleri tek başına güvenilir tanısal ayrım sağlamaz. Sağ üst kadrandaki Murphy bulgusu safra kesesi hastalığını, sağ alt kadran hassasiyeti apandisiti destekleyebilir; hiçbiri tek başına kesin tanı değildir. Kostovertebral açı ve gerektiğinde genital bölge değerlendirilir. Alt karın ağrısı testis torsiyonu, sıkışmış fıtık, over torsiyonu veya dış gebelikten kaynaklanabilir. Önceki karın cerrahisi ve fıtık öyküsü tıkanıklık olasılığını artırır. Diyabet veya bağışıklık baskılanmasında beklenen tipik tablo bulunmayabilir.
ÇOCUKTA FİZİK MUAYENE
Çocuğun hareketi, yürüyüşü, rahat pozisyonu, yaşamsal bulguları ve hidrasyonu gözlenir. Karın muayenesi tekrarlanarak bulguların değişimi izlenir. Testis torsiyonu dahil genital nedenler düşünülür; rektal veya vajinal muayene çocuklarda nadiren gereklidir ve kıdemli klinisyenle görüşülmelidir.
AYIRICI TANI
KLİNİK YAKLAŞIM: GÖZDEN KAÇMAMASI GEREKEN MEZENTER İSKEMİ
Muayene bulgularına göre beklenenden çok şiddetli ağrı, erken mezenter iskemi için önemli uyarıdır; başlangıçta karın muayenesi şaşırtıcı ölçüde sakin olabilir. Atriyal fibrilasyon, aterosklerotik hastalık, kalp yetersizliği veya düşük akım durumu kuşkuyu artırır. Önceden yemek sonrası ağrı ve kilo kaybı bulunup bulunmadığı sorulur. Laktat dahil hiçbir rutin laboratuvar sonucu iskemik veya nekrotik bağırsağı tek başına güvenle doğrulamaz ya da dışlamaz. WSES, kuşkuda BT anjiyografinin gecikmeden yapılmasını önerir. Kontrastla ilişkili risk, yaşamı tehdit eden tanının gecikme riskiyle birlikte değerlendirilir. Açık peritonit varlığında acil cerrahi değerlendirme ve müdahale gerekir; normal laboratuvar beklemek uygun değildir. Tanı, damar ve genel cerrahi ile radyoloji arasında hızlı koordinasyon gerektirebilir.
İLERİ GEBELİKTE OBSTETRİK AYIRICI TANI
Otuz yedi haftadan önce düzenli karın krampları veya kasılmalar erken doğum olasılığı nedeniyle hemen değerlendirilir. Plasenta ayrılması ağrı ve kanamayla gelebilir; ağrı sürekli veya kasılma benzeri olabilir. İdrar yolu enfeksiyonu karın ağrısına yol açabilir ve idrar yaparken ağrı her zaman bulunmaz. Yakınmayı yalnız gaz, kabızlık veya bağ gerilmesine bağlamadan tehlikeli nedenler değerlendirilir.
TANISAL YAKLAŞIM
KLİNİK YAKLAŞIM: LABORATUVAR VE AYIRICI TANI YOLU
Tetkikler otomatik bir “karın paneli” yerine öykü ve muayenenin oluşturduğu olasılıklara göre seçilir. Kan sayımı, elektrolitler, karaciğer testleri, lipaz, idrar incelemesi ve gebelik testi farklı soruları yanıtlar. Klinik kuşkuya göre troponin, koagülasyon, laktat veya enfeksiyon testleri eklenebilir. Ağrının yeri başlangıç listesini daraltır, ancak alışılmadık yerleşim ciddi hastalığı dışlamaz. Hemodinamik instabilite veya rijit karında acil cerrahi görüş alınır. Perforasyon ve peritonitte antibiyotik ile kaynak kontrolü değerlendirmesi geciktirilmez. Nedeni belirlenemeyen hastanın taburculuk kararı, yeniden değerlendirme planı olmadan tamamlanmış sayılmaz.
KLİNİK YAKLAŞIM: GEBELİK OLASILIĞI VE YERİ BİLİNMEYEN GEBELİK
Gebelik saptanan hastada ağrının kaynağı değerlendirilirken gebeliğin yerini belirlemek gerekir. Erken gebelik değerlendirmesinde transvajinal ultrason temel araçtır; hasta kabul etmiyorsa transabdominal yaklaşımın sınırlılıkları açıklanır. Yeri henüz belirlenmemiş gebelik, yer kesinleşene kadar dış gebelik olasılığı taşır. Serum hCG tek başına gebeliğin nerede olduğunu göstermez. Önceki hCG değeri veya önceki muayene güven verici olsa bile yeni ya da artan yakınma yeniden değerlendirme gerektirir. Ultrasonografide boş uterus tek başına dış gebelik tanısı koydurmaz; adneksler, serbest sıvı, klinik durum ve uygun takip birlikte yorumlanır. Belirti değişimi laboratuvar eğrisinden daha öncelikli olabilir. Bu nedenle kontrolün ne zaman ve nerede yapılacağı, kötüleşmede nasıl ulaşılacağı açıkça planlanır.
KLİNİK YAKLAŞIM: UYGUN GÖRÜNTÜLEME SEÇİMİ
Yerleşimi belirgin olmayan akut ağrıda, özellikle ateş veya ameliyat sonrası komplikasyon kuşkusunda, kontrastlı karın-pelvis BT önemli bir seçenektir. Bu, her hafif karın ağrısına BT gerektiği anlamına gelmez; inceleme klinik soruya göre seçilir. Apse, ameliyat sonrası kaçak ve bağışıklık baskılanması farklı görüntüleme gereksinimleri oluşturabilir. Gebelikte ultrason veya MR, şüphelenilen hastalığa göre tercih edilebilen yöntemlerdir. Önceki ameliyatlar, böbrek işlevi, kontrast reaksiyonu öyküsü ve gebelik olasılığı radyolojiyle paylaşılır; yöntem ve kontrast planı birlikte belirlenir. Görüntülemenin yararı, radyasyon ve uygulanabilirlik bağlamında değerlendirilir; tek yöntem tüm olası nedenleri eşit başarıyla göstermez.
ÇOCUKTA TANISAL DEĞERLENDİRME
Çoğu çocukta bütün testler gerekmez; araştırma olası tanıya yöneltilir. Küçük çocukta apandisit klasik bulgular olmadan, hatta gastroenteriti taklit eden ishalle ortaya çıkabilir.
YİRMİNCİ HAFTADAN SONRA PREEKLAMPSİ OLASILIĞI
Preeklampsi çoğunlukla yirminci haftadan sonra ortaya çıkar; proteinüri olmadan da karaciğer, böbrek veya pıhtılaşma etkilenebilir. Şiddetli kaburga altı ağrısı, geçmeyen şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu veya antasitle düzelmeyen yanma için hemen değerlendirme gerekir; tüm bulguların aynı anda bulunması beklenmez. Kan basıncı, idrar, gerekli kan testleri ve bebeğin iyilik hali obstetrik ekipçe değerlendirilir.
DÜŞÜK BULGU GÜVENİLİRLİĞİ
Bağışıklığı baskılanmış kişide silik muayene ve laboratuvar bulguları ciddi karın içi hastalığı güvenle dışlamaz. İmmün baskılanmanın nedeni ve düzeyi, öykü ve klinik seyirle birlikte değerlendirilir.
RIFT-TURKEY: CERRAHİYE YÖNLENDİRİLEN ERİŞKİNLER
Türkiye’de 84 merkezli prospektif RIFT-Turkey araştırması, sağ alt kadran ağrısı veya apandisit şüphesiyle cerrahi ekibe yönlendirilen 18 yaşından büyük 3.358 hastayı değerlendirmiştir; gebeler dışlanmıştır. Apendektomi yapılanlarda normal apendiks histolojisi oranı kadınlarda %11,3, erkeklerde %4,1 bulunmuştur. Skor performansı cinsiyete göre değişmiştir. Gözlemsel, seçilmiş cerrahi örneklem tüm karın ağrısı başvurularını temsil etmez; çocuklara veya gebelere doğrudan aktarılamaz. Bulgular, bir skoru tek başına ameliyat ya da taburculuk kararı olarak kullanmayı doğrulamaz.
GEBELİKTE APANDİSİT ULTRASONUNUN SINIRLARI
Apandisit şüphesi olan 239 gebeyi içeren dört çalışmanın meta-analizinde ultrason duyarlılığı %56, özgüllüğü %88 bulunmuştur. Küçük kanıt tabanı, negatif veya belirsiz ultrasonun devam eden klinik şüpheyi tek başına gidermeyeceğini düşündürür. Bu tanısal çalışma görüntüleme stratejilerinin anne veya bebek sonuçlarına etkisini kanıtlamaz. Bulgular yalnız apandisit şüphesi içindir; tüm gebelikte karın ağrısı nedenleri veya dış gebelik değerlendirmesi için ortak bir dışlama kuralı oluşturmaz.
IDSA 2024: GEBELİKTE APANDİSİT GÖRÜNTÜLEMESİ
IDSA’nın 2024 önerileri, gebelikte apandisit şüphesinde başlangıç ultrasonunu; sonuç belirsizken şüphe sürüyorsa MRG’yi koşullu ve çok düşük kesinlikli kanıta dayalı seçenekler olarak tanımlar. MRG kolay erişilebiliyorsa başlangıç yöntemi olarak da makul kabul edilir. Bu öneriler yalnız şüpheli apandisit bağlamındadır. Bütün gebelikte karın ağrısı nedenleri, dış gebelik veya instabil hasta için tek bir görüntüleme algoritması oluşturmaz; hasta ve yerel erişim koşulları önemini korur.
TEDAVİ
KLİNİK YAKLAŞIM: AKUT TABLODA İLK TEDAVİ
Analjezi, tanıyı gizleyeceği kaygısıyla geciktirilmez. Sıvı, antiemetik ve analjezik seçimi klinik duruma göre yapılır; semptomun azalması ciddi nedeni dışlamaz.
KLİNİK YAKLAŞIM: APANDİSİT ŞÜPHESİNDEN TEDAVİ KARARINA
Apandisit değerlendirmesinde klinik risk sınıflaması ve uygun görüntüleme, gereksiz ameliyatı azaltmaya yardım eder. 2025 WSES kılavuzunun 2026’da yayımlanan güncellemesi, seçilmiş komplike olmayan olgularda antibiyotikle ameliyatsız tedaviyi bir seçenek olarak kabul eder; bu, tanısı belirsiz bütün karın ağrılarına evde antibiyotik verilmesi demek değildir. Seçim hastanın özellikleri, hastalığın komplikasyon durumu ve ortak kararla yapılır. Laparoskopik apendektomi standart cerrahi yaklaşımdır. Apseyle seyreden komplike hastalıkta ameliyatsız tedavi sonrasında, gizli neoplazmın atlanmaması dahil, planlı izlem önem taşır. Kılavuzdaki hastane içi zamanlama önerileri hastanın acile başvuruyu ertelemesi şeklinde yorumlanmamalıdır. Tedavi kararı cerrahi değerlendirme ve tanının doğruluğuna dayanır.
ÇOCUKTA AĞRI TEDAVİSİ
Uygun analjezi ciddi nedeni maskeleyeceği gerekçesiyle esirgenmez.
ÇOCUKTA İŞLEVSEL KARIN AĞRISI ARAŞTIRMALARI
Dört–18 yaşındaki 7.226 çocuğu içeren 91 randomize çalışmanın ağ meta-analizi, irritabl bağırsak sendromu, başka türlü sınıflandırılamayan işlevsel karın ağrısı ve abdominal migreni incelemiştir. Araştırmacıların tanımladığı tedavi başarısı için hipnoterapi ve bilişsel davranışçı terapinin yararı orta kesinlikte değerlendirilmiştir. Başarı tanımları ve karşılaştırıcılar değişkendir; yalnız işlevsel dispepsi hastalarını içeren çalışmalar dışlanmıştır. Bu sonuçlar akut cerrahi ağrıya uygulanamaz; diğer yöntemlerde belirsizlik, hepsinin etkisizliğinin kanıtı değildir.
İŞLEVSEL ÇOCUK AĞRISINDA 2025 KILAVUZ BAĞLAMI
ESPGHAN/NASPGHAN 2025 kılavuzu, 4–18 yaşta irritabl bağırsak sendromu veya başka türlü sınıflandırılamayan işlevsel karın ağrısını kapsar. Hipnoterapi için orta, bilişsel davranışçı terapi için düşük kanıt kesinliğiyle güçlü öneri sunar. Öneri gücü ile kanıt kesinliği aynı kavram değildir. İlişkili ağ meta-analizinin kesinlik derecesi bu kılavuzun derecesi yerine kullanılmamalıdır. Tedavi bağlamı, nedeni belirlenmemiş akut veya cerrahi karın ağrısına genişletilmemelidir.
İZLEM VE ÖNERİLER
KLİNİK YAKLAŞIM: TEKRARLAYAN ERİŞKİN AĞRISINDA KANIT SINIRI
GRACE-2, aylar veya yıllar içinde benzer başvuruları olan, önceden araştırılmış ve düşük riskli erişkinler içindir; birkaç gün içinde kötüleşerek tekrar gelen olası apandisit için kullanılmaz. Önceki 12 ayda negatif BT bulunması, yeni BT’nin her durumda gereksiz veya her durumda zorunlu olduğunu kanıtlamaz. Kılavuz bu konuda yeterli kanıt olmadığını belirtir. Aynı değerlendirmede intravenöz kontrastlı BT negatifse, safra veya pelvik hastalık kuşkusu dışında rutin ek ultrason önerilmez. Ağrı kontrolünde opioid kullanımını azaltan yaklaşım düşünülebilir; bu önerinin doğrudan kanıtı sınırlıdır. Anksiyete/depresyon taraması bakımın bir parçası olabilir, ancak yeni organik hastalığı dışlamanın yerine geçmez. Önceki normal tetkik, değişen klinik tabloya yeniden bakmama gerekçesi değildir.
KLİNİK YAKLAŞIM: ÇOCUKTA KRONİK AĞRI VE İŞLEVSEL İZLEM
Uzun süren çocukluk çağı ağrısında büyüme eğrisi, istemsiz kilo kaybı, kanlı veya gece dışkılama, açıklanamayan ateş, yutma güçlüğü ve sürekli kusma araştırılır. Ailede çölyak veya inflamatuvar bağırsak hastalığı, dışlanan gıdalar ve okul devamsızlığı sorgulanır. Fonksiyonel ağrı gerçek bir klinik durumdur; organik nedenlerle birlikte bulunabilir ve bütün olası hastalıkların sınırsız testlerle dışlanmasını gerektirmez. Alarm bulguları ve olası tanı tetkikleri yönlendirir; rutin görüntüleme çoğu zaman gerekmez. İzlem yalnız ağrı puanını değil büyüme, beslenme, okul ve sosyal katılımı kapsar. Belirgin işlev kaybında uzman desteği düşünülür. Psikososyal etkenleri ele almak çocuğun yakınmasını küçümsemek veya ağrıyı uydurma saymak değildir.
ÇOCUKTA TABURCULUK GÜVENLİĞİ
Taburculuk ancak kaygı verici bulgu yoksa, takip ve yeniden başvuru koşulları aileye açıklanarak düşünülür.
GEBELİKTE ANNE VE FETÜS İÇİN İZLEM
Preeklampsi saptanırsa bakım planı gebelik haftası, hastalığın ağırlığı ve anne-bebeğin durumuna göre belirlenir. Hastane yatışı veya sık ayaktan izlem kararı kişiselleştirilir; doğum zamanlaması yalnız ağrı belirtisine göre verilmez.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KLİNİK YAKLAŞIM: ACİL DEĞERLENDİRME VE SEVK
Hemodinamik bozulma, senkop, sert veya şiş karın, ciddi ağrı, gastrointestinal kanama ya da kasık-skrotum yakınması erken kıdemli değerlendirme gerektirir.
HEMODİNAMİK BOZULMADA ACİL SEVK
Hemodinamik bozulmada resüsitasyon ve acil cerrahi değerlendirme eş zamanlı yürütülür; hastane dışındaysa 112 ile nakil sağlanır.
ÇOCUKTA ACİL SEVK ÖLÇÜTLERİ
Safralı kusma, peritonizm, şiddetli ağrı veya skrotal ağrı-şişlik erken pediatrik/cerrahi değerlendirme gerektirir. Testis torsiyonu kuşkusunda ultrason beklemek zaman kritik cerrahiyi geciktirmemelidir.
ERKEN GEBELİKTE ACİL SEVK
Erken gebelikte hemodinamik instabilite veya ağrının ya da kanamanın ağırlığı konusunda ciddi kaygı varsa doğrudan acil değerlendirme gerekir. Dış gebelik, bilinen risk faktörü olmadan da ortaya çıkabilir. Gebelik testi pozitifken karın ağrısı ve hassasiyeti, pelvik hassasiyet veya serviks hareketinde hassasiyet bulunması gecikmeden erken gebelik/jinekoloji değerlendirmesi gerektirir.
İLERİ GEBELİKTE KARIN AĞRISI: ACİL AYRIMI
Gebelikte şiddetli karın ağrısı veya şiddetli vajinal kanamada 112 ile acil yardım istenir. Ağrıyla birlikte lekelenme, düzenli kasılma, bel ağrısı, olağan dışı vajinal akıntı veya sıvı gelişi, idrar yakınması ya da dinlenmeyle geçmeyen ağrı varsa obstetrik ekiple hemen görüşülür. Şiddetli ağrıda dinlenmenin etkisini görmek için beklenmez.
ERKEN ORTAK KARAR
Cerrahi ve ilgili uzmanlıklarla erken değerlendirme gerekir. Uygulanabilir olduğunda kontrastlı BT tanısal değerlendirmede öne çıkar; kontrast güvenliği ve hastanın durumu ayrıca değerlendirilir. Tek bir normal bulguya dayanarak araştırma sonlandırılmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Abdominal pain ↗
U.S. National Library of Medicine / MedlinePlus · Erişim: 2026-10-23
- Stomach ache ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026-10-20 · Erişim: 2026-10-23
- Diagnosis of Appendicitis ↗
NIH / NIDDK · Erişim: 2026-10-23
- Treatment for Appendicitis ↗
NIH / NIDDK · Erişim: 2026-10-23
- Abdominal pain: adult ECAT assessment protocol (16 years and over) ↗
NSW Agency for Clinical Innovation · Kaynak tarihi: 2024-06 · Erişim: 2026-10-23
- Abdominal Pain: M4 curriculum ↗
Society for Academic Emergency Medicine · Kaynak tarihi: 2019-09 · Erişim: 2026-10-23
- Abdominal Pain: pediatric emergency medicine curriculum ↗
Society for Academic Emergency Medicine · Kaynak tarihi: 2024-11 · Erişim: 2026-10-23
- Clinical Practice Guidelines: Abdominal pain – acute ↗
Royal Children’s Hospital Melbourne · Erişim: 2026-10-23
- Clinical Practice Guidelines: Abdominal pain – chronic ↗
Royal Children’s Hospital Melbourne · Erişim: 2026-10-23
- Ectopic pregnancy and miscarriage NG126: diagnosis of viable intrauterine pregnancy and tubal ectopic pregnancy ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2026-06-17 · Erişim: 2026-10-23
- Acute mesenteric ischemia: updated WSES guidelines ↗
World Society of Emergency Surgery · Kaynak tarihi: 2022-10-19 · Erişim: 2026-10-23
- Diagnosis and Treatment of Acute Appendicitis: 2025 Edition of the WSES Jerusalem Guidelines ↗
World Society of Emergency Surgery / JAMA Surgery · Kaynak tarihi: 2026-01-28 · Erişim: 2026-10-23
- Acute Nonlocalized Abdominal Pain: appropriateness criteria summary ↗
ACR / RSNA · Kaynak tarihi: 2021-12-15 · Erişim: 2026-10-23
- GRACE-2: Low-risk, recurrent abdominal pain in the emergency department ↗
Society for Academic Emergency Medicine · Kaynak tarihi: 2022-05 · Erişim: 2026-10-23
- Ectopic pregnancy and miscarriage NG126: symptoms, signs and initial assessment ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2026-06-17 · Erişim: 2026-10-23
- Stomach pain in pregnancy ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2024-11-18 · Erişim: 2026-10-23
- Pre-eclampsia: patient information ↗
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists · Kaynak tarihi: 2026-05 · Erişim: 2026-10-23
- WSES/SIS-E/WSIS/AAST/GAIS 2021; 9 August 2021 ↗
WSES / SIS-E / WSIS / AAST / GAIS · Erişim: 2026-10-23
WSES/SIS-E/WSIS/AAST/GAIS 2021; 9 August 2021
- Nationwide prospective audit for the evaluation of appendicitis risk prediction models in adults: right iliac fossa treatment (RIFT)-Turkey. ↗
BJS open · Kaynak tarihi: 2024-09-03 · Erişim: 2026-10-24
PMID 39383358; DOI 10.1093/bjsopen/zrae120. PubMed özeti ve seçilmiş tam metin yöntem/sonuç bölümleri incelendi; bütün metin ve eklerin denetimi değildir.
- Appendicitis in pregnant women: A systematic review and meta-analysis of the diagnostic performance of ultrasonography. ↗
Journal of clinical ultrasound : JCU · Kaynak tarihi: 2023-09-25 · Erişim: 2026-10-24
PMID 37747110; DOI 10.1002/jcu.23566. Yorum PubMed özetine dayanır; tam metin incelemesi değildir. Özetteki tutarsız AUC birimi aktarılmadı veya düzeltilmedi.
- Efficacy of interventions for the treatment of irritable bowel syndrome, functional abdominal pain-not otherwise specified, and abdominal migraine in children: a systematic review and network meta-analysis. ↗
The Lancet. Child & adolescent health · Kaynak tarihi: 2025-05 · Erişim: 2026-10-24
PMID 40246358; DOI 10.1016/S2352-4642(25)00058-6. Yorum PubMed özetine dayanır; tam metin incelemesi değildir.
- IDSA complicated intra-abdominal infection update: appendicitis diagnostic imaging ↗
Infectious Diseases Society of America · Kaynak tarihi: 2024-06-13 · Erişim: 2026-10-24
Resmî öneriler 13 Haziran 2024; apandisit görüntüleme makalesi Ekim 2024 sayısında. Resmî öneri sayfası ve PubMed özeti hedefli incelendi; bütün eklerin denetimi değildir. PMID 38963819. DOI 10.1093/cid/ciae348.
- ESPGHAN/NASPGHAN pediatric IBS and functional abdominal pain guidance ↗
ESPGHAN / NASPGHAN · Kaynak tarihi: 2025-05-30 · Erişim: 2026-10-24
Çevrimiçi yayın 30 Mayıs 2025; dergi sayısı Ağustos 2025. Resmî dernek PDF’sinin ilk üç sayfası hedefli incelendi. PDF 3 Temmuz 2025 biçim düzeltmesi notu içerir; bütün metin denetimi değildir. PMID 40444524. DOI 10.1002/jpn3.70070.
Bu içerik genel bilgilendirme içindir; tanı veya kişisel tedavi önerisi değildir. Acil tehlike belirtilerinde Türkiye’de 112’yi arayın.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.