KARPAL TÜNEL SENDROMU

GENEL BAKIŞ

Karpal tünel sendromu, median sinirin el bileğindeki dar geçitte bası altında kalmasıdır. Başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma-karıncalanma tipiktir; yüzük parmağının bir kısmı da etkilenebilir. Serçe parmağın duyusu aynı sinir tarafından taşınmadığından, yakınmaların dağılımı tanı için önemlidir. Durum yalnız ağrıdan ibaret değildir; uzayan bası duyu ve kas işlevini etkileyebilir. [1]

BELİRTİLER VE RİSKLER

Yakınmalar çoğu zaman yavaş başlar, gece artar ve eli sallamayla geçici rahatlayabilir. Telefon tutma, araç kullanma veya bileğin uzun süre bükülü kaldığı işlerde belirginleşebilir. İlerlediğinde düğme ilikleme ve küçük nesneleri tutma zorlaşabilir; başparmak kökündeki kaslarda güç kaybı gelişebilir. Sürekli uyuşma, başlangıçtaki gelip geçici yakınmalardan daha ciddi bir durumdur. [1]

Gebelik, diyabet, bazı eklem hastalıkları, önceki bilek yaralanması, aile öyküsü ve tekrarlayan zorlayıcı kavrama riskle ilişkilidir. Her bilgisayar kullanan kişide hastalık gelişmez; yakınmayı yalnız mesleğe bağlamak altta yatan etkenleri gözden kaçırabilir. İşin nasıl yapıldığı, kullanılan araçlar ve bilek pozisyonu birlikte değerlendirilmelidir. [2]

UYARILAR VE BAŞVURU

Giderek artan güçsüzlük, sürekli duyu kaybı veya başparmak kaslarında incelme varsa değerlendirme geciktirilmemelidir. Uzun süren sinir basısı kalıcı işlev kaybına yol açabilir. Evde atel denemek, ilerleyen kas kaybı olan kişide uzman görüşünün yerine geçmez. Şikâyetlerin kötüleşmesi veya özbakıma rağmen sürmesi yeniden başvuru nedenidir. [2,3]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Hekim uyuşmanın hangi parmaklarda olduğunu, gece belirtilerini, güç kaybını ve yakınmaların tetiklendiği durumları sorgular. El duyusu, başparmak kasları ve provokasyon bulguları değerlendirilir. Boyun veya başka sinir bölgelerinden kaynaklanan yakınmalarla ayrım önemlidir. El ağrısının tümü karpal tünel değildir; tanı belirtilerin anatomik dağılımıyla uyumlu olmalıdır. [1,3]

AAOS kılavuzu, uygun hastada CTS-6 gibi yapılandırılmış klinik değerlendirmeyle tanı kurulabileceğini; ultrason veya sinir iletim testlerinin herkeste rutin zorunluluk olmadığını belirtir. Tanı belirsizliği, şiddet değerlendirmesi veya alternatif sinir hastalığı kuşkusu varsa ek inceleme seçilebilir. MR tipik karpal tüneli doğrulamak için rutin ilk seçenek değildir. [4]

Tablo, şiddetin yalnız ağrı puanıyla ölçülmediğini vurgular. [1,3]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Hafif olgularda gece bileği nötr pozisyonda tutan atel ve yakınmayı artıran faaliyetlerin düzenlenmesi yararlı olabilir. Sıkı kavrama ve bileği uzun süre bükülü tutmayı azaltmak hedeflenir. Ağrı kesiciler kısa süreli rahatlama sağlayabilse de sinir basısının nedenini ortadan kaldırmaz. Gebelikle ilişkili bazı olgular zamanla düzelebilir. [2]

Steroid enjeksiyonu kısa süreli rahatlama sağlayabilir; uzun dönem kalıcı düzelme garantisi olarak sunulmamalıdır. AAOS, enjeksiyonların uzun vadeli yararının gösterilmediğini vurgular. İlerleyen, ağır veya uygun ameliyatsız tedaviye rağmen devam eden olgularda cerrahi gevşetme değerlendirilir. Açık ve endoskopik teknik seçimi hasta ve cerrahın birlikte vereceği karardır. [3,4]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Kontrolde gece uyanma, uyuşmanın sürekliliği, kavrama ve küçük el işlevleri karşılaştırılır. Yalnız ağrının azalması sinirin tamamen düzeldiği anlamına gelmez. Tedaviye rağmen işlev kötüleşiyorsa plan değiştirilmelidir. Gebelik, diyabet ve eşlik eden nöropati gibi durumlarda beklentiler ve tedavi güvenliği kişiselleştirilir; kalıcı basıda iyileşmenin kapsamı başlangıçtaki hasardan etkilenebilir. [2,3]

Atel kullanırken hedefin bileği desteklemek olduğu, eli mümkün olduğunca sıkıştırmak olmadığı açıklanmalıdır. Yakınmaların hangi parmaklarda olduğu ve hangi etkinliklerde arttığı kaydedilir. İnce el işlerinde yeni zorlanma veya eşyaları düşürme, yalnız ağrı düzeyi değişmedi diye önemsiz sayılmaz; muayenede motor işlev de tekrar değerlendirilir. [2,3]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.