KASIK FITIĞI

BELİRTİLER, NEDENLER VE RİSKLER

Şişlik öksürmek, ıkınmak veya ayakta durmakla belirginleşip yatınca küçülebilir. Kasıkta ağırlık, yanma veya rahatsızlık görülebilir; erkeklerde şişlik torbaya uzanabilir. Doğumdan kalan açıklıklar veya sonradan gelişen doku zayıflığı rol oynar. Aile öyküsü, bağ dokusu sorunları, yaş ve karın içi basıncı artıran durumlar değerlendirilir. [1]

Şişliğin büyük görünmesi mutlaka daha tehlikeli olduğu anlamına gelmez. Küçük bir fıtık da ağrılı olabilir; buna karşılık daha büyük olanı uzun süre az yakınma yapabilir. Şişliğin yeni ağrımaya başlaması, bulantı-kusma ve karın şişliği gibi değişiklikler önemlidir. [2]

TANI VE AYIRICI TANI

Hekim ayakta ve yatarak muayene edebilir, öksürme veya ıkınmayla şişliğin değişimini değerlendirebilir. Tanı net değilse ultrason, seçilmiş durumda tomografi veya MR kullanılabilir. Görüntüleme her belirgin fıtıkta zorunlu değildir; muayene sonucuna ve olası komplikasyona göre seçilir. [1]

Kasıkta büyümüş lenf düğümü, kist ve hidrosel gibi başka sorunlar da şişlik yapabilir. Femoral fıtık kasığa yakın başka bir kanaldan gelişir ve özellikle kadınlarda dikkate alınmalıdır. Şişliğin tam yerini ve türünü ayırmak tedavi kararını değiştirir; yalnız kişinin kendi gözlemiyle güvenli ayrım yapılamaz. [3]

YÖNETİM VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ

Yakınması olmayan veya çok az olan bazı erişkin erkeklerde, riskler anlatılarak dikkatli bekleme seçilebilir. Bu “fıtık yok sayılabilir” demek değildir; ağrı ve büyüme geliştiğinde tekrar değerlendirme gerekir. Femoral fıtıklarda sıkışma riski nedeniyle cerrahi yaklaşım farklıdır. Fıtık bağı gibi ürünler kalıcı onarım sağlamaz ve komplikasyon oluşturabilir. [3]

Onarım açık veya laparoskopik yöntemle yapılabilir. Zayıf alan sıklıkla yama ile güçlendirilir; bazı durumlarda dikişle onarım seçilir. Teknik ve anestezi seçimi fıtığın yeri, büyüklüğü ve genel sağlık durumuna bağlıdır. Her hastaya tek bir yöntemi en iyi seçenek olarak sunmak uygun değildir. [4]

AMELİYAT SONRASI İZLEM

İlk dönemde yara çevresinde ağrı, morarma veya şişlik olabilir. Aktiviteye dönüş kademeli planlanır; hafif yürüyüş ile ağır yük kaldırmak aynı şey değildir. İşin fiziksel yükü, yapılan işlem ve iyileşme durumu dönüş zamanını etkiler. Yara bakımı ve hareket sınırlamaları ameliyat ekibinin verdiği plana göre uygulanmalıdır. [4]

Yara enfeksiyonu, uzun süren kasık ağrısı, his değişikliği veya fıtığın tekrarı olası sorunlardır. Artan kızarıklık, irin, ateş, kötüleşen karın ağrısı veya devam eden kusma gelişirse ekiple görüşülmelidir. Şiddetli nefes darlığı veya göğüs ağrısı ise acil yardım gerektirir. [4]

Çocuklar, gebeler ve ileri yaştaki kişilerde karar kendi klinik koşullarıyla verilmelidir. Erişkin erkeklerdeki bekleme yaklaşımı herkese genellenemez. Ameliyat öncesi diğer hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve anestezi riski birlikte değerlendirilir; hastanın soruları kararın parçasıdır. [1,3]

ACİL UYARILAR VE KLİNİK AKIL KARTI

Ani şiddetli ağrı, kusma, hızla artan şişlik veya önceden küçülen fıtığın artık küçülmemesi acil değerlendirme gerektirir. Ağrılı şişliği evde zorlayarak içeri itmeye çalışmak yerine yardım alın. Ateş, karın şişliği veya belirgin genel durum bozukluğunda beklemeyin. [2,3]