KEDİ TIRMIĞI HASTALIĞI
ÖZET
GENEL OKUYUCU
KEDİ TIRMIĞI HASTALIĞI NEDİR?
Kedi tırmığı hastalığı, çoğunlukla Bartonella henselae enfeksiyonudur. Pireyle enfekte kedinin tırmığı etkeni deriye taşıyabilir; tipik tablo bölgesel lenf düğümü şişliğidir. Her tırmık enfeksiyon, her düğüm bu hastalık değildir. Göz, kalp veya diğer organ tutulumları farklı değerlendirilir.
BELİRTİLER VE ACİL UYARILAR
Tırmık yerinde küçük lezyonun ardından koltuk altı, boyun veya başka bölgede lenf düğümü büyüyebilir. Halsizlik ve ateş eşlik edebilir; düğümün gerilemesi haftalar veya aylar alabilir. Görme azalması, şiddetli baş ağrısı, bilinç değişikliği, nöbet, nefes darlığı veya belirgin genel bozulma acil değerlendirme gerektirir. Uzayan ateş, kilo kaybı ve sürekli büyüyen sert şişlik de yeniden incelenmelidir. Tırmıktan hemen sonra hızla kızaran ağrılı yara, başka bir bakteriyel enfeksiyon olabilir.
ARAŞTIRMA ÖNERİSİ İLE KLİNİK REHBER AYRIMI
2023 derlemesi seroloji performansındaki değişkenliği ve doku moleküler incelemesinin değerini vurgular. Daha geniş biyopsi önerisi, CDC’nin tipik olgulardaki klinik yaklaşımıyla aynı değildir. İşlem kararı risk ve sonucu değiştirme olasılığına göre verilir; pozitif antikor bütün yakınmaları açıklamaz.
AZİTROMİSİN DENEYİ HANGİ SORUYU YANITLADI?
1998 çift kör plasebo kontrollü çalışmada 29 tipik olgu değerlendirilmiştir. İlk 30 günde lenf düğümü hacminde belirgin azalma azitromisin kolunda daha sık bulunmuştur; sonraki dönemde gruplar arasında aynı fark gösterilmemiştir. Araştırma ultrasonik hacmi ölçer: endokardit, nöroretinit veya yaygın hastalık tedavisini sınamaz. Küçük örneklemden, her hastanın antibiyotiksiz kötüleşeceği veya ilacın tüm yakınmaları hızla bitireceği sonucu çıkarılamaz.
TÜRKİYE’DEN ÇOCUK OLGU VERİSİ
Türkiye’deki 2024 tek merkezli seri 29 çocukta lenfadenopati yanında nörolojik/göz sunumlarını da değerlendirmiştir. Seçilmiş hasta serisi toplum sıklığını veya en iyi ilacı belirlemez; farklı test/tedaviler karşılaştırmayı sınırlar.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
MARUZİYET VE ATİPİK HASTALIK ÖYKÜSÜ
Kedi/yavru kedi, tırmık veya ısırık, pire ve giriş lezyonunun zamanlaması sorulur; tırmığı hatırlamamak dışlamaz. Ateş, göz, karın, kemik ve nörolojik yakınmalar kaydedilir. Bağışıklık baskılanması, önceki antibiyotik ve tüberküloz maruziyeti değerlendirmeyi değiştirir.
FİZİK MUAYENE
LENF DÜĞÜMÜNÜ BAĞLAM İÇİNDE DEĞERLENDİRMEK
Düğümün boyutu, yerleşimi, hassasiyeti, hareketliliği ve süpürasyon değerlendirilir. Giriş yeri, diğer düğümler ve hepatosplenomegali aranır; semptoma göre göz/nörolojik muayene yapılır. Sert, sabit veya giderek büyüyen düğüm tek pozitif serolojiyle açıklanmamalıdır. Ultrason yapıyı gösterir, etkeni tek başına belirlemez.
AYIRICI TANI
Piyojenik ve mikobakteriyel lenfadenit, EBV/CMV, toksoplazmoz ve malignite düşünülür. Süre, dağılım ve sistemik bulgular önemlidir. Nekroz veya granülom Bartonella’ya özgü değildir. Şüpheli düğümde ileri örnekleme kedi teması nedeniyle ertelenmez; tipik gerileyen olguda rutin invaziv işlem de gerekmez.
TANISAL YAKLAŞIM
SEROLOJİ VE PCR NEYİ GÖSTERİR?
Tipik olguda klinik tanı yeterli olabilir. Seroloji yıllarca pozitif kalabilir, çapraz reaksiyon gösterebilir; erken negatiflik de kesin dışlama değildir. PCR örneğe bağlıdır ve kanda duyarlılığı sınırlıdır. Aspirasyon ağır ağrı/süpürasyon veya tanısal belirsizlikte değerlendirilir; her hastaya rutin biyopsi önerilmez.
TEDAVİ
SINIRLI LENFADENİT VE AĞIR HASTALIK
Hafif sınırlı hastalık kendiliğinden düzelebilir; ağrı kontrolü ve izlem önemlidir. Antibiyotik kararı ağırlığa göre verilir. Azitromisin erken düğüm küçülmesini hızlandırabilir, tüm sonlanımlarda üstünlük göstermez. İmmünsüpresyon veya organ tutulumu uzman tedavisi gerektirir; basit lenfadenit yaklaşımı genellenmez.
İZLEM VE ÖNERİLER
TAKİP VE KEDİLERLE GÜVENLİ TEMAS
Düğüm boyutu, ağrı, ateş ve yeni organ belirtileri izlenir. Yavaş küçülen düğüm tek başına tedavi başarısızlığı sayılmaz; giderek büyüme veya yeni sistemik belirtiler yeniden değerlendirilir. Tırmıklardan kaçınma, yarayı temizleme ve veteriner önerisiyle pire kontrolü maruziyeti azaltır. Sağlıklı kediyi yalnız insan hastalığı nedeniyle otomatik test etmek veya antibiyotikle tedavi etmek önerilmez. Köpekler için hazırlanmış bazı pire ürünleri kedilere zararlı olabilir; ürün seçimi veterinerle yapılmalıdır.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL/UZMAN DEĞERLENDİRMESİ
Görme kaybı veya nörolojik değişiklik acil değerlendirilir. Uzun ateş ve kalp bulgularında endokardit dahil alternatifler araştırılır; immünsüpresyonda erken uzman görüşü alınır. Gidişat uyumsuzsa yalnız antibiyotik tekrarı yerine ayırıcı tanı yenilenir. Hasta süpüre düğümü evde açmamalıdır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Clinical Overview of Cat Scratch Disease ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2026-03-23 · Erişim: 2026-10-26
- Cat scratch disease (Bartonella) ↗
California Department of Public Health · Erişim: 2026-10-26
- Prospective randomized double blind placebo-controlled evaluation of azithromycin for treatment of cat-scratch disease ↗
PubMed / ilgili yayının yazarları · Kaynak tarihi: 1998 · Erişim: 2026-10-26
- Clinical Presentation of Cat Scratch Disease in Pediatric Patients—A Single-Center Study ↗
PubMed / ilgili yayının yazarları · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Limitations of Serological Diagnosis of Typical Cat Scratch Disease and Recommendations for the Diagnostic Procedure ↗
PubMed / ilgili yayının yazarları · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Management of Infectious Lymphadenitis in Children ↗
PubMed / ilgili yayının yazarları · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Veterinary Guidance for Bartonellosis ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2026-03-23 · Erişim: 2026-10-26
- About Bartonella ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2026-03-23 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Doğrudan ilgili 2 doğrulanmış yayın seçildi; 20 sayısını doldurmak için çalışma eklenmedi. Her kayıttaki popülasyon ve sınırlılıklar korunmuştur. Özet veya metadata erişimi tam metin incelemesi olarak sunulmaz; erişim ve düzeltme ayrıntıları hazırlık kanıt dosyasındadır. Klinik onay değildir.
01 · TİPİK KEDİ TIRMIĞI HASTALIĞINDA AZİTROMİSİNİN PLASEBOYLA KARŞILAŞTIRILMASI
Prospective randomized double blind placebo-controlled evaluation of azithromycin for treatment of cat-scratch disease
J W Bass ve arkadaşları · Pediatr Infect Dis J · 1998
Çalışma türü: Prospektif randomize çift kör plasebo kontrollü deney
Kapsam: 29 tipik olgu; çocuk ve yetişkin yaş grupları.
ÖZET
İlk ay lenf düğümü hacminde azalma lehine etki bildirildi; sonraki dönemde anlamlı fark bulunmadı.
Küçük örneklem; düğüm hacmi sonlanımı; yaygın/organ hastalığına genellenemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 9655532 · DOI: 10.1097/00006454-199806000-00002
02 · ÇOCUKLARDA KEDİ TIRMIĞI HASTALIĞI: TEK MERKEZ DENEYİMİ
Clinical Presentation of Cat Scratch Disease in Pediatric Patients—A Single-Center Study
Sevliya Öcal-Demir, Kaan Kahraman, Gülçin Bozbeyoğlu, Fehim Esen · Turk Arch Pediatr · 2024
Çalışma türü: Geriye dönük tek merkez klinik seri
Kapsam: Türkiye’den 29 çocuk.
ÖZET
Tipik lenfadenopati ve atipik organ bulguları birlikte değerlendirilmiştir.
Seçilmiş başvuru popülasyonu; toplum sıklığı veya tedavi üstünlüğü çalışması değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39540783 · DOI: 10.5152/TurkArchPediatr.2024.24032
Bu metin eğitim ve başvuru amacıyla hazırlanmış, yönetici ve klinik inceleme bekleyen taslaktır. Kişiye özel tanı, reçete veya acil yardımın yerine geçmez. İlaç seçimi ve uygulama ayrıntıları hekim tarafından hastanın yaşı, gebelik durumu, eşlik eden hastalıkları ve yerel olanaklarla birlikte değerlendirilmelidir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.