KELOİD VE HİPERTROFİK SKAR

GENEL BAKIŞ VE TEMEL AYRIM

Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.

İLK BAKIM VE KIRMIZI BAYRAKLAR

Yara tamamen iyileşmeden skar masajı yapılmamalıdır. Uygun silikon ürünleri veya diğer bakım seçenekleri hekim ya da eczacıyla konuşulabilir. Güneşten korunma renk farkını azaltmaya yardımcı bakımın bir parçasıdır. Sıcaklık, artan şişlik, belirgin ağrı ve irin, enfeksiyon açısından erken değerlendirme gerektirir. Bu bulgular yalnız “iz kabarması” diye geçiştirilmemelidir. İz görünümünün ruhsal etkisi de önemlidir; kişinin sıkıntısı yalnız kozmetik bir talep olarak küçümsenmemelidir. Tedavi izi tamamen silmekten çok görünümü, rahatlığı ve işlevi iyileştirmeyi amaçlar. [1]

İzlerin olgunlaşması uzun sürebilir. Başlangıçtaki kızarıklık veya kabarıklığın zamanla değişebileceği açıklanmalıdır. Uygun olguda kamuflaj yöntemleri görünümü azaltabilir; bunlar skarın biyolojik yapısını ortadan kaldırmaz. Bakım seçiminde kişinin hedefi ve uygulamayı sürdürebilmesi birlikte ele alınır. Ağrılı veya günlük yaşamı bozan iz değerlendirilmelidir. [1]

RİSKLER VE KLİNİK TANI

Keloid küçük travma, akne, ameliyat veya kulak deldirme sonrasında gelişebilir. Göğüs üst kısmı, omuz ve kulak memesi yatkın alanlardır. Önceden keloid geliştirmiş olmak yeni yaralanmada riski artırır. Bazı ailelerde yatkınlık görülebilir ve koyu tenlerde daha sık karşılaşılır; ancak herkes etkilenebilir. Gebelik sırasında büyüme görülebilir. Keloid bulaşıcı değildir. Tanı genellikle öykü ve görünümle konur; belirsiz lezyonda biyopsi gerekebilir. Travmanın zamanı, lezyonun sınır dışına taşıması ve önceki tedavilere yanıt değerlendirmeyi yönlendirir. Keloid bazen ilk yaralanmadan çok sonra belirginleşebilir. Bu yüzden geçmiş ameliyat, deldirme ve akne öyküsü yalnız yakın dönemle sınırlanmadan sorulmalıdır. [2]

TEDAVİ İLKELERİ

Keloidin yalnız cerrahi olarak kesilmesi yeniden, bazen daha büyük oluşuma yol açabilir. Bu nedenle işlem kararı önleme ve tamamlayıcı bakım planıyla birlikte verilmelidir. Kortikosteroid enjeksiyonu, basınç uygulaması ve başka yerel yöntemler seçilmiş kişilerde düşünülür. Hiçbir yöntemin herkes için kesin ve kalıcı sonuç vereceği söylenmemelidir. Yaş, yerleşim, büyüme, ağrı ve geçmişteki tekrarlama dikkate alınır. Çocuk, gebe veya emziren kişide ilaç ve işlem seçenekleri ayrı değerlendirilir; bu yazı tüm enjeksiyonların veya cihaz uygulamalarının bu gruplarda uygun olduğu anlamına gelmez. [2]

AYIRICI TANI VE ÖZEL DEĞERLENDİRME

Dermatofibrom, dermatofibrosarkom ve başka deri tümörleri skara benzeyebilir. Belirgin yara öyküsünün olmaması veya alışılmadık davranış tanının yeniden incelenmesini gerektirir. Keloid ile hipertrofik skar ayrımı, beklenen seyir ve yoğun tedavi kararı açısından önemlidir. Çocuklarda gergin iz hareketi veya büyümeyi etkileyebilir; değerlendirme yalnız fotoğraftaki büyüklüğe dayanmamalıdır. Tedavide silikon, basınç, enjeksiyon, kriyoterapi veya lazer gibi yöntemler tek tek ya da birlikte seçilebilir. Gereksiz yeni cerrahi veya kozmetik travmadan kaçınmak keloide yatkın kişilerde özellikle önemlidir. [3]

İZLEM VE AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Yara sınırını aşan iz keloidi düşündürür; kesmek her zaman çözüm değildir. Kontrolde büyüklük, kaşıntı, ağrı ve hareket açıklığı birlikte izlenir. Tekrar girişim öncesinde önceki işlemler ve sonuçları kaydedilir. Hastanın önceliği kaşıntıyı azaltmak olabilir; en görünür değişiklik her zaman en önemli tedavi hedefi değildir. [3]

Bu tablo tanıyı destekler, şüpheli lezyonda muayenenin yerine geçmez. [3]