KISA BAĞIRSAK SENDROMU
ÖZET
Kısa bağırsak sendromunda kısalmış/hasarlı ince bağırsak yeterli besini ememez. Ağırlık, kalan bağırsağın işlevine bağlıdır; adaptasyon mümkündür. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Rezeksiyon sonrası emilim kapasitesi ve intestinal rehabilitasyon; sıradan malabsorpsiyon değil.
HALK İÇİN: TEDAVİNİN AMACI
Amaç yeterli sıvı ve besin almak, komplikasyonları önlemek ve mümkünse damar yoluyla desteği azaltmaktır. Kalan bağırsak zamanla uyum sağlayabilir; bu süreç çocuklarda ve yetişkinlerde farklıdır. Destek, yalnız ishal azaldığı için kendiliğinden kesilmemelidir. [3]
HALK İÇİN: SIVI KONUSUNDA ÖNEMLİ AYRIM
Yüksek çıkışlı stomada çok su içmek tuz kaybını artırabilir. Sıvı türü ve miktarı ekiple belirlenir; glukoz ve elektrolit içeren oral rehidrasyon çözeltisi gerekebilir. Bu özel durum, herkese su kısıtlaması yapılacağı anlamına gelmez. [3]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ANATOMİ VE KAYIPLAR
Kalan bağırsak miktarı, çıkarılan/hasarlı segment ve kolon devamlılığı adaptasyonu etkiler; anatomi kaydedilir. [3]
FİZİK MUAYENE
MUAYENE VE BESLENME DEĞERLENDİRMESİ
Kilo değişimi, dehidratasyon ve vitamin/mineral eksikliği bulguları değerlendirilir. Kan ve dışkı testleri emilim ve komplikasyon incelemesini tamamlar; görüntüleme kalan bağırsağı veya şüpheli komplikasyonu değerlendirmek için seçilir. [2]
AYIRICI TANI
ARTAN KAYBI DOĞRUDAN KISA BAĞIRSAĞA BAĞLAMAYIN
Kısmi tıkanıklık, enfeksiyon, aktif Crohn hastalığı, çölyak, bakteriyel aşırı çoğalma ve ilaç değişiklikleri yüksek çıkışı artırabilir. Kolik ağrıdan sonra geçici stoma durması ve ardından yüksek çıkış, tıkanıklık çözülmesini düşündürebilir. [4]
TANISAL YAKLAŞIM
SENDROM VE İNTESTİNAL YETMEZLİK AYRIMI
Bağırsağın sağlık/büyüme için yeterli emilimi sağlayamadığı intestinal yetmezlikte damar yoluyla destek gerekebilir; kısa bağırsak her zaman aynı ağırlıkta değildir. [3]
Dehidratasyon, vitamin/mineral eksikliği, kemik ve böbrek taşı, karaciğer ve kateter komplikasyonları değerlendirilir. [1]
TEDAVİ
İNTESTİNAL REHABİLİTASYON
Parenteral destek gerekebilir; tolere edilen oral/enteral alım adaptasyona yardım eder. Destek kontrollü azaltılır; seçilmiş hastada rehabilitatif cerrahi değerlendirilir. [3]
Yüksek çıkışta önce sıvı açığı düzeltilir, ardından uygun rehidrasyon çözeltisi ve kontrollü hipotonik sıvı planı yapılır. Loperamid ve özellikle sekretuvar yüksek çıkışta asit baskılama uzman gözetiminde kullanılabilir. İdrar sodyumu ve magnezyum, yalnız dışkı miktarından daha yararlı ek göstergelerdir. [4]
Teduglutid, parenteral desteğe bağımlı seçilmiş hastalarda emilimi artırabilir. ABD ruhsatı 1 yaş ve üzerini kapsar. Erişkinde önceki 6 ay içinde kolonoskopi ve üst endoskopi/polip çıkarımı yapılır. Çocukta başlangıç dışkıda gizli kan; yeni/açıklanamayan kanamada alt ve üst endoskopi gerekir. Başlangıç bilirubin, ALP, lipaz ve amilaz ölçülür. [5]
İZLEM VE ÖNERİLER
UZUN DÖNEM TAKİP
Beslenme eksiklikleri ve karaciğer, kemik, böbrek taşı, kateter komplikasyonları uzun dönemde de değerlendirilir. [1]
Teduglutid sırasında tıkanıklık, sıvı yüklenmesi, safra/pankreas sorunları ve artan oral ilaç emilimi izlenir. Erişkinde 1. yılda, sonra en az 5 yılda bir alt/üst endoskopi veya uygun alternatif görüntüleme; çocukta yıllık gizli kan, 1. yılda sonra 5 yılda bir kolonoskopi/sigmoidoskopi, ayrıca üst endoskopi değerlendirmesi yapılır. Laboratuvarlar 6 ayda bir; polipte ilgili takip rehberi uygulanır. Kesilince sıvı-elektrolit dengesi izlenir. [5]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL DURUM VE İLERİ MERKEZ
Parenteral beslenme sırasında ateş veya titreme kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonunu düşündürür: infüzyon durdurulup acil hastane değerlendirmesi gerekir. Kateter girişinde ağrı, kızarıklık veya akıntı da bildirilmelidir. [11]
Belirgin susuzlukla az idrar, hızla artan stoma kaybı veya kolik ağrıyla çıkışın kesilmesi hızlı değerlendirme gerektirir. Tekrarlayan yatışta yalnız sıvı verip taburcu etmek yerine kaybın nedeni ve ev planı düzeltilmelidir. [4]
Kronik intestinal yetmezlik ve uzun parenteral destek sırasında yaşamı tehdit eden komplikasyonlarda bağırsak nakli değerlendirilir. [3]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Definition and Facts for Short Bowel Syndrome ↗
NIDDK · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Diagnosis of Short Bowel Syndrome ↗
NIDDK · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Treatment of Short Bowel Syndrome ↗
NIDDK · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Managing a High Output Stoma ↗
Nightingale ve BIFA Komitesi · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- GATTEX prescribing information ↗
FDA / Takeda · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Home parenteral nutrition ↗
Cambridge University Hospitals NHS · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Randomised placebo-controlled trial of teduglutide in reducing parenteral nutrition and/or intravenous fluid requirements in patients with short bowel syndrome. ↗
Jeppesen, Gilroy, Pertkiewicz, Allard, Messing, O'Keefe · Kaynak tarihi: 2011 · Erişim: 2026-10-26
- Safety and Efficacy of Teduglutide in Pediatric Patients With Intestinal Failure due to Short Bowel Syndrome: A 24-Week, Phase III Study. ↗
Kocoshis, Merritt, Hill, Protheroe, Carter, Horslen, Hu, Kaufman, Mercer, Pakarinen, Venick, Wales, Grimm · Kaynak tarihi: 2020 · Erişim: 2026-10-26
- Trends in Pediatric Intestinal Failure: A Multicenter, Multinational Study. ↗
Gattini, Roberts, Wales, Beath, Evans, Hind, Mercer, Wong, Yap, Belza, Huysentruyt, Avitzur · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Efficacy and safety of apraglutide in short bowel syndrome with intestinal failure and colon-in-continuity: A multicenter, open-label, metabolic balance study. ↗
Verbiest, Hvistendahl, Bolognani, Li, Youssef, Huh, Menys, Bhatnagar, Vanslembrouck, Peeters, Sartoris, Vermeersch, Wauters, Verbeke, Jeppesen, Joly, Vanuytsel · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Home parenteral nutrition ↗
Cambridge University Hospitals NHS · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 4 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · TEDUGLUTİD İLE PARENTERAL DESTEĞİ AZALTMA
Randomised placebo-controlled trial of teduglutide in reducing parenteral nutrition and/or intravenous fluid requirements in patients with short bowel syndrome.
P B Jeppesen, R Gilroy, M Pertkiewicz, J P Allard, B Messing, S J O'Keefe · Gut · 2011
Çalışma türü: 24 haftalık randomize plasebo kontrollü çalışma
Kapsam: Kısa bağırsak ve intestinal yetmezliği olan 83 hasta.
ÖZET
Önceden belirlenmiş dereceli yanıt ölçütünde yüksek doz kolu plaseboya karşı anlamlı değildi; düşük doz kolunda anlamlı fark bildirildi. Üç teduglutid hastası parenteral destekten tamamen ayrıldı.
Basamaklı test sırası ve doz gruplarının başlangıç farklılıkları yorumu sınırlar; her dozun birincil başarı sağladığı söylenemez. Kısa izlem uzun dönem güvenliği göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 21317170 · DOI: 10.1136/gut.2010.218271
02 · ÇOCUKLARDA TEDUGLUTİD YANITI
Safety and Efficacy of Teduglutide in Pediatric Patients With Intestinal Failure due to Short Bowel Syndrome: A 24-Week, Phase III Study.
Samuel A Kocoshis, Russell J Merritt, Susan Hill, Susan Protheroe, Beth A Carter, Simon Horslen, Simin Hu, Stuart S Kaufman, David F Mercer, Mikko P Pakarinen, Robert S Venick, Paul W Wales, Andrew A Grimm · JPEN. Journal of parenteral and enteral nutrition · 2020
Çalışma türü: İki kör randomize doz kolu ve açık standart bakım kolu olan faz 3 çalışma
Kapsam: Kısa bağırsak ilişkili intestinal yetmezliği olan 59 çocuk.
ÖZET
24 haftada parenteral destekte en az % 20 azalma düşük ve yüksek doz kollarında % 54,2 ve % 69,2; standart bakımda % 11,1 bulundu. Beş teduglutid hastası enteral bağımsızlık kazandı; ateş ve kusma sık advers olaylardı.
Standart bakım grubu yalnız dokuz kişiydi ve kör değildi. Sonuçlar tam plasebo kontrollü çalışma gibi sunulmamalı; uzun dönem büyüme ve güvenlik belirsizliği sürer.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31495952 · DOI: 10.1002/jpen.1690
03 · ÇOCUK İNTESTİNAL YETMEZLİĞİNİN ÇAĞDAŞ SEYRİ
Trends in Pediatric Intestinal Failure: A Multicenter, Multinational Study.
Daniela Gattini, Amin J Roberts, Paul W Wales, Sue V Beath, Helen M Evans, Jonathan Hind, David Mercer, Theodoric Wong, Jason Yap, Christina Belza, Koen Huysentruyt, Yaron Avitzur · The Journal of pediatrics · 2021
Çalışma türü: Altı programdan çok merkezli retrospektif kohort
Kapsam: 443 çocuk; % 84,9’unda kısa bağırsak, kalanlarda motilite veya mukozal hastalık.
ÖZET
Altı yıllık kümülatif enteral bağımsızlık % 53,0, nakil % 16,7 ve ölüm % 10,5 idi. Kalan bağırsak, ileoçekal kapak ve portal hipertansiyon gibi özellikler sonuçlarla ilişkiliydi.
Saf kısa bağırsak kohortu değildir; merkez ve hasta seçimi ilişkileri etkileyebilir. Oranlar bireysel prognoz tahmini yerine geçmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34153281 · DOI: 10.1016/j.jpeds.2021.06.025
04 · KOLON DEVAMLILIĞINDA APRAGLUTİD
Efficacy and safety of apraglutide in short bowel syndrome with intestinal failure and colon-in-continuity: A multicenter, open-label, metabolic balance study.
Astrid Verbiest, Mark Krogh Hvistendahl, Federico Bolognani, Carrie Li, Nader N Youssef, Susanna Huh, Alex Menys, Gauraang Bhatnagar, Ragna Vanslembrouck, Ronald Peeters, Riccardo Sartoris, Pieter Vermeersch, Lucas Wauters, Kristin Verbeke, Palle Bekker Jeppesen, Francisca Joly, Tim Vanuytsel · Clinical nutrition (Edinburgh, Scotland) · 2024
Çalışma türü: Açık etiketli faz 2 metabolik denge çalışması
Kapsam: Kolonu devamlılıkta olan kısa bağırsak ilişkili intestinal yetmezlikli dokuz yetişkin.
ÖZET
52 haftada haftalık parenteral hacim yaklaşık 4,7 litre azaldı; yedi kişi haftada en az bir desteksiz gün kazandı. Emilim ölçümlerinde düzelmeler saptandı; advers olayların çoğu hafif veya orta şiddetteydi.
Küçük ve kontrolsüz çalışma; özel anatomik gruba aittir. Rutin kullanım onayı, karşılaştırmalı üstünlük veya kalıcı bağımsızlık kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39461299 · DOI: 10.1016/j.clnu.2024.10.011
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.