İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

KISA FİZİKSEL PERFORMANS BATARYASI

ÖZET

Kısa Fiziksel Performans Bataryası, kısaca SPPB, yaşlı kişilerde alt ekstremite işlevini değerlendirmek için geliştirilmiş gözleme dayalı bir araçtır. Bir hastalık tanısının adı değildir. Ulusal Yaşlanma Enstitüsü uygulama eğitimi, güvenlik bilgileri ve puanlama materyali sağlar. Bu ansiklopedi maddesi tam uygulama formunun yerine geçmez; değerlendirme eğitimli bir uygulayıcının standart yöntemi izlemesini gerektirir.

Batarya denge, kısa mesafede yürüme ve sandalyeden tekrarlı kalkma görevlerini bir araya getirir. Standart toplam puan sıfır ile on iki arasındadır; yüksek değer daha iyi fiziksel performansı gösterir. Bileşenlerin bir toplamda birleşmesi yararlıdır, fakat tek bir sayı kişinin günlük yaşamındaki bütün güçlükleri açıklamaz. Ölçümün yapıldığı koşullar ve kişinin özellikleri yorumda önem taşır.

Aracın ilk büyük araştırması, yetmiş bir yaş ve üzerindeki beş binden fazla kişide performans ile kişinin kendi bildirdiği işlev kaybını karşılaştırmıştır. İki bilgi kaynağı birbirini tamamlamıştır. Kendisini bağımsız olarak tanımlayan kişiler arasında bile performans farkları görülebilmiştir. Bu nedenle yalnız şikâyet sormak ile hareketi standart biçimde gözlemek aynı değerlendirme değildir; birbirinin yerini bütünüyle tutmaz.

İyi performans gösteren kişilerde standart puanlama ayrıntılı farkları kaçırabilir. Güncel bir çalışmada daha zor denge görevi ve farklı puanlama kullanan sürüm, en yüksek puanda yığılmayı azaltmıştır. Ancak bu değiştirilmiş sürüm standart SPPB ile aynı araç gibi raporlanmamalıdır. Yeni yöntemin başka topluluklarda ve zaman içinde ayrıca doğrulanması gerektiği belirtilmiştir. Her yeni sürüm otomatik olarak standart yöntemin yerini almaz.

Düşük başlangıç performansı gelecekte işlev kaybı gelişmesiyle ilişkili olabilir. Dört yıllık bir takip araştırmasında, başlangıçta günlük yaşamda engellilik bildirmeyen yaşlılar arasında böyle bir ilişki görülmüştür. Bu bir risk değerlendirmesidir; tek kişinin geleceği hakkında kesin hüküm vermez. Bulgular klinik görüşmeyle birlikte değerlendirilir ve yalnız puan temelinde bir tedavinin işe yaradığı ya da yaramadığı sonucuna varılmaz.

Kaynaklar:[1][4][3][5][6]
ANAHTAR KELİMELER
  • SPPB
  • alt ekstremite işlevi
  • fiziksel performans
  • denge
  • geriatrik değerlendirme
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

ÖZBİLDİRİM VE PERFORMANS

Kişinin kendi anlatımı ile gözlenen performans birbirini tamamlar. İlk çalışmada aynı özbildirim düzeyindeki kişiler arasında da performans farkları vardı. Bu yüzden günlük yaşamda zorlanılan işleri sormak, testi gereksiz kılmaz; test de kişinin anlatımını gereksiz kılmaz.

Kaynaklar:[3]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

BAŞLANGIÇ BİLGİLERİ

LIFE protokolü, yapılamayan görevin nedenini ayırır: güvenlik kaygısı, yönergeyi anlayamama ve hareketi başaramama aynı kayıt değildir. Kullanılan yürüme yardımcısı da belgelenir. Böylece düşük veya eksik sonuç yalnız kas güçsüzlüğüne bağlanmaz.

Kaynaklar:[2]

FİZİK MUAYENE

UYGULAMANIN STANDARDİZASYONU

Görev sırası ve talimatlar seçilen protokole göre korunur. LIFE uygulamasında olağan hızda dört metre yürüyüş, alan yetersizse üç metre seçeneği vardır. Mesafe ve yardımcı cihaz kaydedilir; farklı mesafeleri aynı ham süre gibi karşılaştırmamak gerekir.

Kaynaklar:[2]

AYIRICI TANI

STANDART VE DEĞİŞTİRİLMİŞ SÜRÜM

Pua çalışması denge görevini zorlaştırıp sürekli puanlama kullanmıştır. Bu değişiklik standart toplam puanla doğrudan eşdeğer değildir. İzlem boyunca kullanılan sürümü açıkça belirtmek, yöntem değişikliğini hastanın iyileşmesi gibi yorumlamayı önler.

Kaynaklar:[5]

TANISAL YAKLAŞIM

ÖRNEKLEME UYGUN YORUM

Hırvatistan çalışmasındaki katılımcılar bağımsız ayakta durabiliyor, yürüyebiliyor ve sözel yönergeyi anlayabiliyordu. Ağır veya akut hastalıkla değerlendirmeye katılamayan kişiler dışlandı. Bu örneklemdeki ölçüm özellikleri bütün yatağa bağımlı hastalara aktarılmamalıdır.

Kaynaklar:[4]

TEDAVİ

RİSK İLE MÜDAHALE ETKİSİNİ AYIRMAK

Dört yıllık çalışma, başlangıç performansıyla sonraki engellilik arasındaki ilişkiyi araştırdı. Rastgele atanmış bir tedavi denemesi değildi. Düşük puanla risk ilişkisi, belirli bir egzersiz programının bu riski ne kadar azaltacağını tek başına söylemez.

Kaynaklar:[6]

İZLEM VE ÖNERİLER

KÜÇÜK PUAN DEĞİŞİMİ

Hırvatistan araştırmasında tekrar ölçüm 153 kişinin tümünde değil, 31 kişide iki hafta arayla yapıldı. Grup düzeyinde tutarlılık iyi olsa da bireysel sonuçlar değişebildi. Küçük puan farkını yorumlarken ölçüm değişkenliği göz ardı edilmemelidir.

Kaynaklar:[4]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

GÜVENSİZ GÖREVİ ZORLAMAMAK

Kişi ya da değerlendirici hareketi güvensiz buluyorsa denenmez. Tekrarlı kalkmada yorulma veya nefes darlığı gelişirse test durdurulur. Denge kaybına karşı uygulayıcı kişinin yakınında olmalıdır; yüksek puan elde etmek için güvenlikten vazgeçilmez.

Kaynaklar:[2]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Short Physical Performance Battery (SPPB) ↗

    National Institute on Aging · Kaynak tarihi: 2025-06-25 · Erişim: 2026-10-31

  2. Short Physical Performance Battery: LIFE pilot protocol ↗

    National Institute on Aging; LIFE Study · Kaynak tarihi: 2017 arşiv çıktısı · Erişim: 2026-10-31

  3. A short physical performance battery assessing lower extremity function: association with self-reported disability and prediction of mortality and nursing home admission ↗

    Guralnik ve arkadaşları; Journal of Gerontology · Kaynak tarihi: 1994-03 · Erişim: 2026-10-31

  4. Reliability and Construct Validity of the Short Physical Performance Battery in Croatian Older Adults ↗

    Njegovan Zvonarević ve arkadaşları; Geriatrics · Kaynak tarihi: 2026-03-19 · Erişim: 2026-10-31

  5. Validity and Utility of a Modified Short Physical Performance Battery Assessment and Scoring Approach in Middle-Aged and Older Adults ↗

    Pua ve arkadaşları; Journal of the American Medical Directors Association · Kaynak tarihi: 2026-02 · Erişim: 2026-10-31

  6. Lower-extremity function in persons over the age of 70 years as a predictor of subsequent disability ↗

    Guralnik ve arkadaşları; New England Journal of Medicine · Kaynak tarihi: 1995-03-02 · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.

01 · DEĞİŞTİRİLMİŞ SPPB PUANLAMASININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Validity and Utility of a Modified Short Physical Performance Battery Assessment and Scoring Approach in Middle-Aged and Older Adults

Pua YH ve arkadaşları · Journal of the American Medical Directors Association · 2026

Çalışma türü: Kesitsel doğrulama çalışması.

Kapsam: Toplumda yaşayan 2331 kişi; ortalama yaş 66.

ÖZET

Değiştirilmiş uygulama, en yüksek puanda yığılmayı yüzde 70’ten yüzde 27’ye indirdi.

Standart sürümle eşdeğerlik göstermez; farklı popülasyonlarda boylamsal doğrulama gerekir. Özgün özet okundu.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.