KOKSİDİOİDOMİKOZ

Endemik bölgede yaşama/seyahat ve salgın bağlantısı sorgulanır. Antibiyotikle düzelmeyen pnömoni veya solunum yakınmalarını izleyen eritema nodozum test gereksinimini artırır. [2]

MUAYENE VE YAYILIM

Solunum durumu yanında cilt, kemik-eklem ağrısı ve nörolojik yakınmalar değerlendirilir. Menenjit kalıcı nörolojik hasar yapabilir; HIV ile yaygın akciğer tutulumu özellikle ağır seyredebilir. [1]

Bakteriyel/viral pnömoni ve diğer mantar enfeksiyonları belirtilerle güvenilir biçimde ayrılamaz. Serolojik çapraz reaksiyon mümkündür. Nodülün enfeksiyona ait olduğu doğrulanmadan malignite değerlendirmesi bırakılmaz. [2,3]

Kalıcı/artmış baş ağrısı, bilinç değişimi, açıklanamayan bulantı-kusma veya fokal defisitte uygun beyin görüntülemesi sonrası lomber ponksiyon yapılır; belirtisiz kişide rutin değildir. [3]

İlk değerlendirmede EIA antikor testi, immünodifüzyon ve/veya kompleman fiksasyonu kullanılır. Pozitif EIA, ID/CF ile doğrulanabilir; uyumsuzlukta 2–4 hafta sonra tekrar düşünülebilir. Erken veya immün baskılanmış hastada negatiflik dışlatmaz; yüksek şüphede 2–6 hafta içinde seroloji tekrarı ya da ilerleyen hastada bronkoskopik örnekte kültür/mikroskopi gerekir. [2]

Doku veya solunum örneğinde sferüller tanıyı destekler. Kültür işlemleri laboratuvar bulaşı riski taşır; şüphe önceden bildirilir ve uygun biyogüvenlik koşulları sağlanır. [1]

HASTALIK BİÇİMİNE GÖRE TEDAVİ

Hafif, düzelmekte olan pulmoner hastada eğitim ve yakın izlem uygundur. Belirgin düşkünlük, yaygın akciğer tutulumu veya yüksek riskte antifungal verilir. Gebe olmayan erişkinde flukonazol en az 400 mg/gün seçenektir. İmmün baskılanma yoksa doğrulanmış asemptomatik nodül veya kavite rutin tedavi edilmez. [3]

Semptomatik kronik kaviter hastalıkta oral azol kullanılır. Hızla ilerleyen ağır/yaygın hastalıkta amfoterisin B ile başlanıp stabilizasyon sonrası azole geçilir. Menenjitte flukonazol 400–1.200 mg/gün ve yaşam boyu azol tedavisi gerekir. İlk trimester nonmeningeal enfeksiyonda intravenöz amfoterisin B tercih edilir; menenjit gebelikte ayrı uzman yaklaşımı gerektirir. [3]

Nonmeningeal kronik akciğer, yumuşak doku veya kemik hastalığında azol seçimi organa ve etkileşimlere göre yapılır; bir karşılaştırmalı çalışma kemik alt grubunda itrakonazol lehine yanıt bildirmiştir. [7]

Yanıtsızlıkta uyum, emilim, tanı ve organ yayılımı yeniden değerlendirilir. Posakonazol gibi kurtarma tedavileri dirençli olgularda uzman tarafından seçilir; küçük seri sonuçları rutin ilk seçenek önerisi değildir. [8]

Klinik durum, akciğer görüntülemesi ve seroloji birlikte izlenir; kompleman fiksasyon titresinin düşmesi tek başına nüks olmayacağını kanıtlamaz. Tedavi kesildikten sonra aylar içinde nüks mümkündür. [5]

Şantlı menenjit hastasında baş ağrısının yeniden başlaması yalnız ilaç başarısızlığı değil şant sorunu da olabilir; revizyon gereksinimi sıktır. [6]

Flukonazolde karaciğer testleri ve böbrek işlevi izlenir; doz böbrek işlevine göre ayarlanır. QT uzatan ilaçlar ve özellikle takrolimus/siklosporin etkileşimleri kontrol edilir. Karaciğer hasarı düşündüren belirtilerde ilaç yeniden değerlendirilir. [9]

ACİL SEVK

Hipoksemi, belirgin hemoptizi, bilinç değişikliği, sürekli/kötüleşen baş ağrısı veya fokal defisitte acil değerlendirme gerekir. Hidrosefalide erken nöroşirürji görüşü; omurga instabilitesi, sinir basısı veya apse durumunda cerrahi değerlendirme alınır. [3]