KOKU İŞLEVİNİN KLİNİK TESTLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Koku işlevinin klinik değerlendirilmesi, kişinin kokuları algılama kapasitesini standart yöntemlerle araştırır. Bazı testler fark edilebilen en düşük koku miktarını, bazıları sunulan kokunun tanınmasını inceler. Sonuç, kulak burun boğaz muayenesi ve sağlık öyküsüyle birlikte değerlendirilir. Enfeksiyon, travma, kimyasal maruziyet veya ilaç kullanımı gibi bilgiler test seçimini ve yorumunu etkiler.

Koku eşiği, bir kokunun varlığını fark etme düzeyidir; kokunun adını doğru söylemekle aynı şey değildir. Ayırt etme testleri kokuların birbirinden farklılığını, tanıma testleri kokunun kimliğini değerlendirir. Bu görevler aynı işlevin farklı bileşenlerini ölçer. Kapsamlı değerlendirmede birden fazla bileşenin birlikte kullanılması yararlı olabilir.

Psikofizik testlerde kişi bir koku uyaranına yanıt verir. Bu nedenle yönergeleri anlayabilme ve seçeneklerini iletebilme önemlidir. Koku tanıma, kişinin o kokuya kültürel olarak aşina olmasından da etkilenir. Kullanılan testin hedef dil, kültür ve yaş grubu için doğrulanmış olması, sonuçların anlamlı yorumlanmasına yardımcı olur.

Güncel EAACI belgesi testin yanında yapılandırılmış öyküyü önerir. Başlangıcın ani veya yavaş olması, yakınmanın süresi ve dalgalanması, beslenme davranışı ve yaşam kalitesi değerlendirilir. Kişinin kendi algısı önemli olmakla birlikte, yalnız iyi veya kötü kokladığını söylemesi bütün ölçümün yerine geçmez; klinik değerlendirme farklı bilgileri birleştirir.

Sniffin’ Sticks normlarını güncelleyen geniş bir araştırmada 9139 kişiden veri toplanmıştır. Koku performansı yaş ve cinsiyetle ilişkili bulunmuş, yaşın etkisi özellikle eşik ölçümünde belirginleşmiştir. Böyle bir norm çalışması referans sağlar; kullanılan testin sürümü ve kişinin özellikleri dikkate alınmadan tek bir puanın herkes için aynı anlama geldiği varsayılamaz.

Testin amacı yalnız bir etiket koymak değildir. Koku kaybının nedenini araştırmak, izlemde değişimi değerlendirmek ve günlük yaşam güvenliğini konuşmak da önemlidir. Koku duyusu azalan kişi gaz kaçağını, yangını veya bozulmuş yiyeceği fark etmeyebilir. Birkaç haftada normale dönmeyen değişiklik için hekim değerlendirmesi gerekir; sonuç beklerken güvenlik riski göz ardı edilmez.