KOLERA

İshalin başlangıcı, sıklığı, kusma ve sıvı alımı kaydedilir. Salgın bölgesiyle ilişki, güvenli olmayan su, çiğ/az pişmiş deniz ürünleri ve ortak hastalanma araştırılır. Gebelik, HIV ve ağır malnütrisyon tedavi yoğunluğunu değiştirebilir. [3]

DEHİDRATASYON SINIFLAMASI

Mental durum, nabız, susama/içebilme, gözlerde çöküklük ve deri kıvrımının dönüşü değerlendirilir. Letarji/bilinç kaybı, zayıf-yok nabız veya solunum sıkıntısı ağır kayıp/şok göstergesidir. Tehlike işareti olmadan huzursuzluk, hızlı nabız, belirgin susama ve yavaş deri dönüşünden en az ikisi bazı dehidratasyon bulgularını destekler. [4]

Enterotoksijenik E. coli de yoğun sulu ishal yapabilir. Ateşli tabloda viral ishal veya salmonelloz; kanlı dışkıda Shigella ve diğer invaziv etkenler/amebiyaz ayrıca düşünülür. Dışkının görünümü tek başına kesin etken tanısı değildir. Her durumda önce dehidratasyon değerlendirilir. [5]

LABORATUVAR VE HALK SAĞLIĞI

Şüpheli salgında hızlı test erken uyarıya yardımcıdır; kültür veya PCR doğrulamayı sağlar. Destek tedavisi test sonucuna değil dehidratasyona göre başlatılır. Şüpheli kümelenmede yerel halk sağlığı birimiyle hızla iletişim kurulur; laboratuvar doğrulamasını beklemek sıvı tedavisini geciktirmemelidir. [1]

SIVI TEDAVİSİ PLANI

Dehidratasyon yoksa ORS ile devam eden kayıplar karşılanır. Bazı dehidratasyon bulgularında gözetim altında ilk dört saatte yaklaşık 75 mL/kg ORS ve en az saatlik yeniden değerlendirme uygulanır. Ağır kayıp/şokta intravenöz Ringer laktat ve 15–30 dakikalık yeniden değerlendirme gerekir. Yaşa göre hız ve hacim ayarlanır; içebilir hale gelince ORS sürdürülür. [4]

ANTİBİYOTİK VE EK TEDAVİ

Antibiyotik, sıvının yerine değil yanına eklenir: ağır hastalık, yüksek dışkı çıkışı, başlangıç sıvısına yetersiz yanıt veya belirli yüksek riskli durumlarda kullanılır. Doksisiklin veya azitromisin uygun seçenekler olabilir; yerel duyarlılık ve hasta özellikleri seçimi belirler. Çocukta çinko desteği yaşa uygun protokolle değerlendirilir. [3]

YANIT VE TABURCULUK

İçebilme, nabız, bilinç, idrar ve dışkı kayıpları tekrar değerlendirilir. Taburculuk için dehidratasyonun düzelmesi, kusmadan ORS alabilme ve idrar çıkışı önemlidir. Süren büyük kayıp veya yeniden kötüleşmede tedavi planı yükseltilir; yalnız ilk sıvı uygulamasından sonra kısa düzelme yeterli değildir. [4]

ACİL UYARILAR

Baygınlık/letarji, içememe, zayıf nabız, solunum sıkıntısı ve hızla artan susuzluk acil tedavi gerektirir. Şiddetli kusmada oral plan sürdürülemeyebilir; intravenöz tedaviye geçiş değerlendirilir. Hipoglisemi de gözden kaçırılmamalıdır. [4]