KOROİD MELANOMU
ÖZET
Koroid melanomu, gözün retina altındaki damardan zengin tabakasının pigment hücrelerinden gelişen kötü huylu bir tümördür. Uveal melanomların en sık yerleşimidir; deri melanomuyla aynı anatomik hastalık değildir. Tümör koyu renkli olabileceği gibi pigmentsiz de olabilir. İlk dönemde belirti vermemesi, rutin göz muayenesinin tanıdaki önemini artırır.
Yakınma olduğunda uçuşmalar, ışık çakmaları veya görmede azalma görülebilir; ağrı ve kızarıklık her hastada bulunmaz. Bu yakınmalar yalnız kansere özgü değildir. Göz bebeği büyütülerek yapılan muayene, fotoğraflama ve ultrasonla kitle değerlendirilir. Şüpheli hastalar, göz tümörleri konusunda deneyimli bir ekibe yönlendirilir; tek bir görüntü tanının bütününü oluşturmaz.
Tedavi tümörün büyüklüğü ve yerleşimine göre planlanır. Radyoaktif plak veya proton ışını gibi yöntemlerle uygun hastalarda göz korunmaya çalışılır; büyük tümörlerde komplikasyon ve görme kaybı riski artabilir. Gözde tedavi tamamlandıktan sonra da takip gerekir, çünkü ilerleyen yıllarda karaciğer başta olmak üzere başka organlara yayılım gelişebilir.
Tipik tümörde tanı için biyopsi her zaman zorunlu değildir. Tanı belirsizse veya genetik risk bilgisinin izlem planını etkilemesi bekleniyorsa biyopsinin yararı ve olası zararları hasta ile konuşulur. Evreleme, göz içindeki boyut ve yayılımın yanında uzak metastaz değerlendirmesini içerir; tedavi kararları uzman konseyinde bireyselleştirilir.
Moleküler inceleme hastalığın davranışını anlamaya yardımcı olabilir, ancak tek başına kesin bir gelecek tahmini değildir. Koroid melanomunun genetik yapısı deri melanomundan farklıdır; deriye yönelik ilaç yaklaşımı otomatik olarak aktarılmaz. İzlem yoğunluğu klinik ve genetik özellikler, hastanın genel durumu ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek seçilir.
Metastatik hastalıkta belirli HLA tipini taşıyan erişkinler için tebentafusp sağkalım yararı gösteren bir seçenektir. Beş yıllık randomize çalışma izlemi bu yararın sürdüğünü göstermiştir. Bununla birlikte bu sonuçlar, gözle sınırlı tümörde ameliyat veya radyoterapi yerine aynı ilacın kullanılabileceği anlamına gelmez; hasta grubu ve tedavi amacı farklıdır.
- Koroid melanomu
- Uveal melanom
- Plak brakiterapisi
- Karaciğer izlemi
- Tebentafusp
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN
Yeni görme azalması, ışık çakmaları veya görme alanında gölge fark ederseniz en kısa zamanda göz muayenesi olun. Bu belirtiler mutlaka kanser demek değildir; nedenleri göz hekimi tarafından değerlendirilmelidir.
Tebentafusp tedavisinden sonra ateş, baş dönmesi veya nefes darlığı gelişirse hemen tedavi ekibinizle iletişime geçin.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Yakınmaların başlangıcı, önceki nevüs veya göz melanositozu, kişisel ve ailevi melanom öyküsü sorgulanır. Nadir kalıtsal BAP1 yatkınlığı olasılığı uygun aile öyküsünde düşünülür.
FİZİK MUAYENE
Görme ölçümü ve iki gözün dilate muayenesi yapılır; kitlenin yeri ve boyutu ultrasonla belgelenir.
Kabarık kubbe biçimli kitle, turuncu yüzey pigmenti ve subretinal sıvı aranır; pigmentsiz tümör olabileceği unutulmaz.
AYIRICI TANI
Koroid nevüsü, hemanjiyom, metastatik karsinom ve posterior sklerit benzer görünüm oluşturabilir. Küçük şüpheli lezyonun izlem veya tedavi kararı deneyimli göz tümörü ekibince verilir.
TANISAL YAKLAŞIM
Tipik klinik görünümde biyopsi zorunlu değildir; belirsiz tanıda riskleri konuşularak yapılır. Metastatik hastalıkta HLA-A*02:01 testi tedavi seçimini yönlendirir.
Biyopsi görüşmesinde prognostik bilgi, örnek yetersizliği ve işlem riskleri; sonucun psikolojik etkisi birlikte ele alınır. Genetik sonuçlar anatomik evrelemeyle birleştirilir.
TEDAVİ
Uygun orta boy koroid melanomunda plak veya parçacık radyoterapisi göz koruyucu seçeneklerdir. Büyük tümör, ağır glokom veya optik sinir invazyonunda enükleasyon düşünülebilir.
HLA-A*02:01-pozitif metastatik hastalıkta tebentafusp; karaciğere sınırlı seçilmiş hastalıkta yerel/bölgesel karaciğer tedavileri konseyde değerlendirilir. Lokal yüksek riskli hastalar adjuvan klinik araştırmalara yönlendirilebilir.
Tebentafusp ciddi sitokin salınım sendromu yapabilir; ilk üç infüzyon sonrası en az 16 saat izlem gerekir. Karaciğer enzimleri ve deri reaksiyonları izlenir. Fetal zarar riski nedeniyle gebelik durumu değerlendirilir; gebe kalabilenlerde tedavi boyunca ve son dozdan sonra bir hafta etkili kontrasepsiyon gerekir. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az bir hafta emzirilmez.
İZLEM VE ÖNERİLER
ESMO 2026: düşük riskte en az beş yıl 6–12 ayda bir karaciğer ultrasonu; yüksek riskte en az on yıl 4–6 ayda bir karaciğer MR önerilir.
Göz kontrolleri yerel nüksü ve tedavi hasarını izler. Karaciğer izlemi gözün korunmuş veya alınmış olmasından bağımsız önem taşır. Tanı ve tedavi yükü için psikolojik destek sunulur.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KIRMIZI BAYRAKLAR VE SEVK
Şüpheli göz içi kitle, retina ve oküler onkoloji değerlendirmesi gerektirir; yakınma olmaması sevki gereksiz kılmaz.
Tebentafusp sonrasında ateş, baş dönmesi, nefes darlığı veya düşük tansiyon belirtileri gelişirse hemen tedavi ekibine haber verilmelidir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Intraocular (Uveal) Melanoma Treatment (PDQ) — Health Professional Version ↗
National Cancer Institute · Kaynak tarihi: 2025-05-16 · Erişim: 2026-10-27
16 Mayıs 2025 değişikliği editoryaldir.
- Intraocular (Uveal) Melanoma ↗
American Society of Retina Specialists · Erişim: 2026-10-27
PDF telif kaydı 2024/1; kesin klinik güncelleme tarihi belirtilmemiş.
- Uveal melanoma diagnosis and treatment ↗
Moorfields Eye Hospital · Erişim: 2026-10-27
- Uveal melanoma: ESMO–EURACAN Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up ↗
ESMO Open · Kaynak tarihi: 2026-04-02 · Erişim: 2026-10-27
- Uveal Melanoma UK national guidelines: 2023 update ↗
European Journal of Cancer · Kaynak tarihi: 2025-08-05 · Erişim: 2026-10-27
2022 ana güncellemesi, 2023 izlem eki; 5 Ağustos 2025 çevrimiçi, 1 Ekim sayı yayını.
- The COMS randomized trial of iodine 125 brachytherapy for choroidal melanoma: V. Twelve-year mortality rates and prognostic factors: COMS report No. 28 ↗
Archives of Ophthalmology · Erişim: 2026-10-27
Aralık 2006 sayı yayını; kesin gün doğrulanamadı.
- Five-year survival with tebentafusp in metastatic uveal melanoma ↗
Annals of Oncology · Kaynak tarihi: 2026-05-19 · Erişim: 2026-10-27
19 Mayıs 2026 çevrimiçi; Eylül 2026 sayı yayını.
- KIMMTRAK (tebentafusp-tebn) prescribing information ↗
Immunocore / DailyMed · Kaynak tarihi: 2026-08-20 · Erişim: 2026-10-27
- Eye cancer ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2022-10-06 · Erişim: 2026-10-27
6 Ekim 2022 incelemesi; 2025 hedef tarihi yeni inceleme değildir.
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrulanmış bibliyografik kayıt seçildi; yirmi sayısı hedeflenmedi. Bu seçki sistematik derleme, eksiksiz literatür taraması veya klinik onay değildir.
01 · COMS: KOROİD MELANOMUNDA PLAK TEDAVİSİ VE ENÜKLEASYONUN UZUN DÖNEM MORTALİTESİ
The COMS randomized trial of iodine 125 brachytherapy for choroidal melanoma: V. Twelve-year mortality rates and prognostic factors: COMS report No. 28
Collaborative Ocular Melanoma Study Group · Archives of Ophthalmology · 2006
Çalışma türü: Çok merkezli randomize çalışmanın on iki yıllık izlemi
Kapsam: Başlangıçta metastaz veya başka kanseri olmayan, iki tedaviye uygun koroid melanomlu 1.317 hasta.
ÖZET
On ikinci yılda tüm nedenlere bağlı ölümün kümülatif oranı iyot-125 plak kolunda %43, enükleasyon kolunda %41 idi; sağkalım farkı saptanmadı.
Bu mortalite raporu tüm tümör boyutlarına veya görme sonuçlarına eşdeğerlik kanıtı değildir. Seçilmiş olgular ve eski tedavi dönemi; tam metin erişimi sınırlı. Sayılar melanoma özgü ölüm oranıyla karıştırılmamalıdır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 17159027 · DOI: 10.1001/archopht.124.12.1684
02 · METASTATİK UVEAL MELANOMDA TEBENTAFUSPUN BEŞ YILLIK SAĞKALIM İZLEMİ
Five-year survival with tebentafusp in metastatic uveal melanoma
S Piperno-Neumann, P Rutkowski, J C Hassel, M O Butler, M Schlaak, R J Sullivan, ve çalışma grubu · Annals of Oncology · 2026
Çalışma türü: Açık etiketli randomize faz III çalışmanın son uzun dönem analizi
Kapsam: Önceden metastatik sistemik tedavi almamış HLA-A*02:01-pozitif 378 erişkin; tebentafusp 252, kontrol 126.
ÖZET
Ortanca sağkalım 21,6 ve 16,9 ay; beş yıllık sağkalım %16 ve %8 idi. Ölüm tehlike oranı 0,67 olarak bildirildi.
Önceki yayınlarla aynı kohorttur; bağımsız yeni çalışma sayılmaz. Kontrol kolunda sonraki tebentafusp kullanımı vardı. Bu analizde yeni güvenlik verisi toplanmadı; progresyon sonrası devam ve ctDNA sonuçları keşifseldir. Lokal veya HLA-negatif tümöre genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 42162665 · DOI: 10.1016/j.annonc.2026.05.695
Bu içerik eğitim amaçlı, hekim ve yönetici incelemesi bekleyen taslaktır; kişisel tanı, reçete veya tedavi planı değildir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.