KORONER ANJİYOPLASTİ VE STENT

AMAÇ VE ALTERNATİFLER

Koroner anjiyoplasti, kalbi besleyen daralmış veya tıkanmış damarın kateter yoluyla açılmasını amaçlayan girişimdir. Çoğunlukla damarın açık kalmasına yardımcı olan stent kullanılır. Kalp krizi sırasında acil tedavi amacıyla yapılabileceği gibi, uygun hastalarda ilaçlara rağmen süren angina yakınmalarını azaltmak için planlanabilir. Bu iki durumun zamanlaması, beklenen yararı ve iyileşme süreci aynı değildir. Koroner anjiyografi damarları gösteren incelemedir; anjiyoplasti ise tedavi girişimidir. Bazı hastalarda aynı seansta yapılabilirler. [1]

İlaç tedavisi ve risk etkenlerinin yönetimi her durumda önemini korur. Çok sayıda damarın etkilenmesi veya damar yapısının uygun olmaması halinde baypas cerrahisi düşünülebilir. Hangi yöntemin seçileceği yalnız bir darlık yüzdesine dayanmaz; kalp hastalığının durumu ve genel sağlık birlikte değerlendirilir. Girişim sonrasında kateter bölgesinde morarma görülebilir. Şiddetli göğüs ağrısı, durmayan giriş yeri kanaması veya işlem yapılan tarafta soğukluk, renk değişikliği ve uyuşma acil değerlendirme gerektirir. Artan yara ağrısı, şişlik veya ateş de bildirilir. Acil belirtiler varsa kişi kendi aracıyla hastaneye gitmemelidir. [1][4]

Planlı girişimle kalp krizi sonrası girişimin hastanede kalış süresi farklı olabilir. İşe dönüş beklentisi, damar işlemi kadar kalbin iyileşmesine de bağlıdır. [4]

HAZIRLIK VE KLİNİSYEN DEĞERLENDİRMESİ

Hazırlık, planlı girişim ile acil kalp krizi tedavisinde farklıdır. Hastanın o sıradaki durumu, kullandığı ilaçlar ve ek hastalıkları gözden geçirilir. Açlık gereksinimi ve ilaçların hangi saatlerde alınacağı ilgili ekip tarafından açıklanır. Kan sulandırıcı veya diyabet ilacı kendiliğinden kesilmez. Daha önce kontrast maddeye reaksiyon geçirilmişse bildirilmelidir. Böbrek hastalığı veya böbrek işlevinde bozulma, kullanılan kontrast nedeniyle özellikle önemlidir; ekip koruyucu yaklaşımı ve sıvı planını kişiye göre düzenler. Hastanın kendi kendine fazla sıvı alması uygun bir koruma yöntemi değildir. [2]

Girişim özel eğitimli ekip tarafından görüntüleme altında gerçekleştirilir. Hasta için gerekli bilgi teknik kateter adımları değil, tedavinin amacı, olası yararı ve kişisel riskidir. Damar hasarı, kanama ve kullanılan maddelere reaksiyon olasılığı konuşulmalıdır. İşlem sırasında veya sonrasında gelişen yeni ağrı personele bildirilir. Taburculuk zamanı, acil tedavi gerekip gerekmediğine ve gözlem bulgularına göre değişir. Eve dönüş, günlük faaliyete geçiş ve kontrol randevusu önceden planlanır. Belirgin ağrı ya da kanama ortaya çıktığında sıradan morarma olduğu varsayılmaz. Hastanın verilen talimatları anlayıp uygulayabilmesi güvenli iyileşmenin bir parçasıdır. [2]

Kontrastla ilişkili kaygılar önceden konuşulmalıdır. Daha önce yaşanan reaksiyonun ne olduğu ve hangi tetkikte geliştiğinin bilinmesi, ekibin uygun önlemleri seçmesine yardımcıdır. [2]

STENTLE YAŞAM VE TAKİP

Stent, altta yatan damar hastalığını tamamen ortadan kaldırmaz. Yeni kalp krizi riski devam edebileceğinden düzenli takip ve risk etkenlerinin kontrolü gerekir. Antiplatelet ilaçlar stent içinde pıhtı oluşmasını önlemek için verilebilir. Süre ve kombinasyon kişisel kanama ve pıhtı riskine göre belirlenir. Diş işlemi veya başka ameliyat planlandığında ilgili hekimlere stent ve ilaçlar bildirilmelidir. İlaçları erken bırakmak ciddi pıhtı ve kalp krizi riskini artırabilir; doz atlama veya kesme kararı hasta tarafından verilmez. Kanama yaşanırsa kendi çözümünü üretmek yerine sağlık ekibine başvurulur. [3]

Damar stent içinde yeniden daralabilir; yakınmaların tekrarlaması değerlendirme gerektirir. Sağlıklı beslenme, sigaradan uzak durma, uygun fiziksel aktivite, kilo yönetimi ve uyku düzeni uzun dönem bakımın parçalarıdır. Aktivitenin ne zaman artırılacağı girişim öncesi sağlık durumuna göre belirlenir. Düzenli kontrol, yalnız cihazın açık olup olmadığına değil bütün kalp sağlığına yöneliktir. Hasta hangi uzmanla, hangi aralıklarla görüşeceğini öğrenmelidir. Göğüs ağrısının yeniden başlaması veya alışılmış yakınmanın değişmesi, bir sonraki rutin randevuya kadar beklenmemelidir. Stent takılmış olması acil kalp belirtilerini önemsiz hale getirmez. [3]

Kontrolde yalnız göğüs ağrısı değil, ilaçlara erişim ve dozlara uyum da konuşulur. Reçeteyi temin edememe, gecikmeden tedavi ekibine bildirilmesi gereken bir sorundur. [3]

AKIL KARTI VE ÖĞRETİCİ TABLO

Akıl kartı: Anjiyografi tanısal inceleme, anjiyoplasti tedavidir; aynı seansta yapılmaları bu ayrımı değiştirmez. [1]