KORONER ARTER BAYPAS CERRAHİSİ

AMAÇ VE HASTA SEÇİMİ

Koroner arter baypas cerrahisi, daralmış veya tıkanmış kalp damarlarının ötesine kan ulaştırmak için yeni yollar oluşturur. Vücudun başka bölgesinden alınan damarlar bu amaçla kullanılır. İşlem damar içindeki bütün plakları temizlemez; kanın sorunlu bölgeyi aşmasını sağlar. İlaçlarla yeterince kontrol edilemeyen angina, uygun olmayan stent anatomisi veya çok damarlı hastalık gibi durumlarda düşünülebilir. Bazı acil kalp krizi tablolarında da gerekli olabilir. Her koroner darlık baypas gerektirmez; kardiyoloji ve kalp cerrahisi ekibi seçenekleri birlikte değerlendirir. [1][4]

Diyabet, kalbin pompalama işlevi, sol ana damar veya çok sayıda damarın etkilenmesi kararın parçası olabilir. Alternatifler arasında uygun hastada kateterle girişim ve ilaç tedavisi bulunur. Cerrahinin yararı kişinin ameliyat riskiyle birlikte tartılır. Geleneksel yöntemde kalp akciğer makinesi kullanılabilir; bazı hastalarda çalışan kalpte yöntemler seçilir. Bir tekniğin herkeste üstün olduğu varsayılmamalıdır. Hastanın hangi damarların hedeflendiğini ve işlemin yakınmalarını ya da uzun dönem riskini nasıl etkilemesinin beklendiğini öğrenmesi önemlidir. Ameliyat sonrasında da damar hastalığına yönelik ilaçlar ve yaşam biçimi düzenlemeleri devam eder. [1][4]

Çok damarlı hastalıkta karar tek bir damarı açmaya indirgenmez. Ekibin hedefi, kalbin genel kanlanması için kişiye en uygun uzun dönem stratejiyi seçmektir. [1]

HAZIRLIK VE İYİLEŞME PLANLAMASI

Ameliyat öncesinde soruların yazılması ve görüşmeye destek olacak bir yakının katılması yararlıdır. Evde bakım, ulaşım, işten izin ve toparlanma için uygun alan önceden düzenlenebilir. Sağlıklı beslenme, kişinin yapabildiği ölçüde hareket ve ruhsal destek hazırlığın parçalarıdır. Mevcut ilaçlar ekibe bildirilir; özel bir talimat verilmedikçe tedavi hasta tarafından değiştirilmez. Açlık, ilaçların ameliyat günündeki kullanımı ve hastaneye yatış düzeni cerrahi ekibin planına göre uygulanır. Kaygı veya uyku sorunu yaşanması konuşulabilecek konulardır. [2]

Ameliyat sonrası başlangıçta yoğun bakım veya özel izlem birimi gerekebilir. Sonrasında hareket ve günlük faaliyetler kademeli artırılır. Herkesin aynı gün yürüyebilmesi veya aynı haftada işine dönebilmesi beklenmez. Göğüs kemiğinin etkilenmesi, başka hastalıklar ve yapılan işin ağırlığı toparlanmayı değiştirebilir. Kardiyak rehabilitasyon, fiziksel gücün kazanılmasının yanı sıra hastalık bilgisi, risk etkenleri ve duygusal destek sağlar. Yorgunluk, vücut görünümü ve yara izleriyle ilgili kaygılar bakım ekibiyle paylaşılabilir. Yardım istemek iyileşmenin başarısız olduğu anlamına gelmez. Cerrahi sonrası yaşam hedefleri, güvenli ve ulaşılabilir aşamalara bölünerek planlanmalıdır. [2]

Ameliyat sonrası üzüntü veya kaygı hissedilmesi konuşulabilir. Rehabilitasyon ekibi fiziksel ilerlemeyle birlikte kişinin duygusal uyumuna ve günlük yaşama dönüşüne destek sağlar. [2]

KOMPLİKASYONLAR VE UZUN DÖNEM TAKİP

Kanama, yara enfeksiyonu, ritim bozukluğu, böbrek işlevinde bozulma, kalp krizi veya inme ciddi komplikasyonlar arasındadır. Bazı kişilerde ameliyat sonrası hafıza ve dikkat sorunları görülebilir. Kişisel risk yaş, eşlik eden hastalıklar ve ameliyatın koşullarıyla değişir. Yara çevresinde artan kızarıklık veya ağrı, akıntı, ateş ve çarpıntı sağlık ekibine gecikmeden bildirilir. Ani ve geçmeyen göğüs baskısı, terleme veya nefes darlığıyla gelen göğüs ağrısı ve yeni konuşma bozukluğu, yüz kayması ya da kol güçsüzlüğünde acil yardım gerekir. [3]

Kesi bölgesindeki beklenen ağrı ile kalp krizi düşündüren yeni yakınmalar aynı kabul edilmemelidir. Hasta acil durumda kendi aracıyla yola çıkmamalıdır. Kontrolde yara iyileşmesi, ritim, ilaçların toleransı ve günlük işlev değerlendirilir. Damar alınan bölgelerin bakımı da göğüs yarası kadar önemlidir. Rehabilitasyon, işe dönüş, ağırlık kaldırma ve sürüş için kişisel öneri alınır. Kalıcı veya artan bellek sorunları ve toparlanmayı engelleyen belirtiler saklanmamalıdır. Başarılı ameliyat, takipten vazgeçme gerekçesi değildir; yeni damar hastalığından korunma ve verilen ilaçların güvenli kullanımı uzun dönem bakımın temelidir. [3]

Böbrek sorunu önceden bulunan kişilerde ameliyat sonrası değerlendirme özellikle önemlidir. İdrar miktarında veya genel durumda belirgin değişiklik fark edilirse sağlık ekibine bildirilir. [3]

AKIL KARTI VE ÖĞRETİCİ TABLO

Akıl kartı: Baypas yeni kan yolu sağlar; altta yatan damar hastalığını tamamen ortadan kaldırmaz. [1]