İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

KRONİK TROMBOEMBOLİK PULMONER HİPERTANSİYONDA REVASKÜLARİZASYON

ÖZET

Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyonda akciğer damarlarında kalan organize pıhtı ve skar dokusu kan akımını zorlaştırır. Antikoagülanlar yeni pıhtıları önlemeye yardımcı olsa da eski skarı ortadan kaldırmaz. Revaskülarizasyon bu kalıcı tıkanıklıkların mekanik olarak ele alınmasıdır. Pulmoner endarterektomi, uygun hastada damar içindeki hastalıklı dokunun ameliyatla çıkarılmasıdır; akut akciğer embolisinde uygulanan acil pıhtı tedavileriyle aynı işlem değildir.

Cerrahiyle erişilebilen tıkanıklıklarda tercih edilen yöntem pulmoner endarterektomidir. Teknik olarak ameliyat edilemeyen veya ameliyattan sonra pulmoner hipertansiyonu devam eden ve uygun uzak damar lezyonları bulunan hastalarda balon pulmoner anjiyoplasti değerlendirilir. Karar yalnız hastanın bir yöntemi istemesine göre verilmez; CTEPH konusunda deneyimli ekip, cerrahi, kateter ve ilaç seçeneklerini birlikte değerlendirir.

Balon pulmoner anjiyoplasti, daralmış damar bölgelerinin kateter yoluyla genişletilmesini hedefler. Ameliyattan farklı olarak çoğunlukla birden fazla planlı seansta uygulanır ve tıkanmaya neden olan dokuyu bütünüyle çıkarmaz. Damar hasarı, kanlı balgam ve akciğer hasarı gelişebilir. Bu nedenle işlemin, komplikasyonu tanıyıp gerektiğinde ileri destek sağlayabilen deneyimli bir program içinde yapılması önemlidir.

Ameliyat sonrası yoğun bakım ve ardından servis iyileşmesi gerekir. Kanama, yara enfeksiyonu ve ritim bozukluğu olası sorunlardandır. Bazı kişilerde pulmoner basınç yüksekliği kalabilir; nefes darlığının düzelme hızı da kişiden kişiye değişebilir. Beklenen yarar, iyileşme süreci ve önemli riskler ameliyat öncesi onam görüşmesinde birlikte konuşulur.

RACE çalışması, ameliyat edilemeyen 105 erişkinde balon anjiyoplastiyle riociguatı karşılaştırmıştır. Yirmi altıncı haftada damar direncindeki düşüş girişim grubunda daha belirginken tedaviyle ilişkili ciddi istenmeyen olaylar da daha sık görülmüştür. Bu bulgu, balon yönteminin her hasta için otomatik olarak daha iyi olduğu anlamına gelmez. Çalışma cerrahiyle doğrudan karşılaştırma yapmamıştır; karar yarar ve riskleri birlikte tartmayı gerektirir.

Kaynaklar:[1][2][3][4]
ANAHTAR KELİMELER
  • pulmoner endarterektomi
  • balon pulmoner anjiyoplasti
  • operabilite
  • CTEPH
  • rezidüel pulmoner hipertansiyon
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

HASTANIN BİLMESİ GEREKENLER

Ameliyat ve kateter tedavisi birbirinin basit alternatifi değildir. Antikoagülan tedavi CTEPH bakımının sürekli parçasıdır; girişim yapılması yaşam boyu tedavi ve takip gereksinimini ortadan kaldırmaz.

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

KATETER ÖNCESİ HAZIRLIK

BPA değerlendirmesinde kontrast alerjisi, böbrek ve tiroid işlevi, hastanın düz yatabilmesi ve solunum komutlarına uyabilmesi gözden geçirilir. Kurtarma için kalp cerrahisi ve ileri dolaşım-solunum desteği olanakları hazır bulunmalıdır.

Kaynaklar:[3]

TANISAL YAKLAŞIM

OPERABİLİTE VE YÖNTEM SEÇİMİ

CTEPH ekibi, cerrahiyle erişilebilir fibrotik tıkanıklıkları ve balonla tedavi edilebilir uzak lezyonları ayırt eder. Cerrahi sonrası kalan pulmoner hipertansiyonda çoklu yöntem yaklaşımı yeniden değerlendirilir.

Kaynaklar:[2]

İZLEM VE ÖNERİLER

SONUCUN YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

PEA veya BPA sonrasında, sonuç iyi görünse bile düzenli izlem gerekir. Üç ila altı ayda sağ kalp kateterizasyonuyla değerlendirme, kalıcı hastalık için ek tedavi kararına yardımcı olur.

Kaynaklar:[2]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

SOLUNUM KÖTÜLEŞMESİNDE GÜVENLİK

BPA sırasında veya sonrasında yeni kanlı balgam ve oksijen düşüşü, damar ya da akciğer hasarı açısından ekip tarafından hemen değerlendirilir. Akciğer hasarı saatler sonra belirginleşebildiğinden konsensüs, BPA sonrasında en az bir gece gözlemi güvenli yaklaşım olarak önerir.

Soluk alamama, konuşamayacak kadar ağır nefes darlığı veya belirgin boğulur gibi olma durumunda acil yardım istenir.

Kaynaklar:[3][5]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Pulmonary endarterectomy (PEA/PTE): A patient’s guide and consent form ↗

    Royal Papworth Hospital NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: Mart 2025; sürüm 3 · Erişim: 2026-11-01

  2. 2022 ESC/ERS Guidelines for the diagnosis and treatment of pulmonary hypertension ↗

    ESC ve ERS · Kaynak tarihi: 2022 rehberi; ERJ Ocak 2023 sayı · Erişim: 2026-11-01

  3. Balloon pulmonary angioplasty for chronic thromboembolic pulmonary hypertension: a clinical consensus statement of the ESC working group on pulmonary circulation and right ventricular function ↗

    Lang IM ve ESC çalışma grubu · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-11-01

  4. Balloon pulmonary angioplasty versus riociguat for the treatment of inoperable chronic thromboembolic pulmonary hypertension (RACE): a multicentre, phase 3, open-label, randomised controlled trial and ancillary follow-up study ↗

    Jaïs X ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-11-01

  5. Shortness of breath ↗

    NHS · Kaynak tarihi: Son gözden geçirme 1 Mayıs 2026 · Erişim: 2026-11-01

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.

01 · RACE: HEMODİNAMİK YARAR İLE KOMPLİKASYON DENGESİ

Balloon pulmonary angioplasty versus riociguat for the treatment of inoperable chronic thromboembolic pulmonary hypertension (RACE): a multicentre, phase 3, open-label, randomised controlled trial and ancillary follow-up study

Jaïs X ve arkadaşları · Lancet Respiratory Medicine · 2022

Çalışma türü: Çok merkezli açık etiketli randomize faz 3 çalışma.

Kapsam: Ameliyat edilemeyen 105 erişkin: BPA 52, riociguat 53.

ÖZET

26. haftada pulmoner damar direnci başlangıcın yüzde 39,9 ve yüzde 66,7 düzeyine indi. Ciddi tedavi ilişkili olaylar yüzde 42 ve yüzde 9 idi.

Cerrahi karşılaştırması değildir; ek tedavili sonraki takip ilk randomize sonlanımla karıştırılmamalıdır. Fransız Sağlık Bakanlığı ve Bayer destekledi; yazarlar endüstri ilişkileri bildirdi.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.