KULAK ÇINLAMASI (TİNNİTUS)

ÖYKÜ VE ETKİLENME

Başlangıç, taraf, nabızla ilişki ve işitme değişikliği sorgulanır.

Gürültü maruziyeti, kafa-boyun travması, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar gözden geçirilir. Yeni başlayan belirtide kalıcı tinnitus süresinin dolması beklenmez.

Kulakta serumen ve enfeksiyon bulguları aranır; baş-boyun muayenesi ve odyologla işitme değerlendirmesi yapılabilir.

OLASI NEDENLERİ AYIRMA

İşitme kaybı ve gürültüye bağlı hasar sık bağlamlardır; ilaç toksisitesi, orta/iç kulak hastalıkları, çene eklemi sorunları ve damar nedenleri ayrı değerlendirilir. Öykü ve muayene, olası nedeni ve sevk gereğini belirler.

EŞLİK EDEN BULGULARLA AYIRICI TANI

Gürültü, ilaçlar ve kafa-boyun travmasıyla ilişki sorgulanır. Ménière hastalığı, çene eklemi sorunları ve daha seyrek vestibüler schwannoma olasılıkları bulgulara göre değerlendirilir; tinnitus tek başına bunlardan birini kanıtlamaz.

GÖRÜNTÜLEME KARARININ SINIRLARI

Pulsatil tinnitus araştırılmalıdır. Tek taraflı/asimetrik nonpulsatil tinnitusda ek nörolojik, odyolojik, otolojik veya baş-boyun bulgusu yoksa MRG düşünülebilir; ek nörolojik, odyolojik, otolojik veya baş-boyun bulgusu olmayan simetrik nonpulsatil tinnitusda rutin görüntüleme önerilmez.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ VE REHBER FARKLARI

Bilişsel davranışçı terapi, bekleme listesine göre tinnitusun yaşam kalitesine olumsuz etkisini azaltabilir; kanıt düşük kesinliktedir. Sesin tamamen kaybolacağı veya uzun dönem yararın kesin olduğu söylenemez.

İşitme kaybı iletişimi etkiliyorsa işitme cihazı önerilir; işitme kaybı yoksa cihaz önerilmez. NICE 2020, tek başına ses terapisi için uygulama önerisi oluşturamamıştır.

VA/DoD 2024, eğitimle birlikte ses zenginleştirmesini koşullu olarak destekler; bunun amacı tinnitusun yaşam üzerindeki etkisini azaltmaktır, kesin sessizlik sağlamak değil.

İZLEMDE HASTA YARARI

Tedavi etkisi Tinnitus Functional Index veya Tinnitus Handicap Inventory gibi doğrulanmış özbildirim araçlarıyla izlenebilir; yalnız ses yüksekliği eşleştirmesi hasta yararını temsil etmez.

Başlangıçta hasta için önemli hedefler kaydedilir; izlemde uyku, işlev ve rahatsızlık aynı ölçütlerle yeniden değerlendirilir.

Bilişsel davranışçı terapi, bekleme listesine göre tinnitusun yaşam kalitesine olumsuz etkisini azaltabilir; kanıt düşük kesinliktedir. Sesin tamamen kaybolacağı veya uzun dönem yararın kesin olduğu söylenemez.

ACİL DURUMLAR VE YÖNLENDİRME

Ani nörolojik bulgu, kontrol edilemeyen akut vertigo veya yüksek intihar riski acil değerlendirme gerektirir. Son 30 günde ≤3 günde gelişen işitme kaybıyla tinnitus varsa 24 saat içinde değerlendirme önerilir.