KULAK KİRİ TIKACI

GENEL BAKIŞ VE RİSKLER

Salgı, dökülen deri ve küçük parçacıklarla birlikte kanalın dışına doğru taşınır. Çene hareketleri bu doğal temizlenmeye yardımcı olur. Koruyucu tabakanın aşırı uzaklaştırılması kuruluk ve kaşıntı yaratabilir. Bu nedenle belirti vermeyen ve gerekli muayeneyi engellemeyen normal kulak kirinin tümüyle temizlenmesi hedef değildir. [1]

İleri yaş, işitme cihazı kullanımı ve kanalın dar veya farklı yapıda olması birikimi kolaylaştırabilir. Kulak çubuğu, saç tokası veya peçete ucu ile temizleme denemeleri sıkışmayı artırır; kanal ve zara zarar verebilir. Tekrarlayan tıkaçta yalnız birikintiyi çıkarmak değil, buna yol açan alışkanlıkları değiştirmek de önemlidir. [1]

BELİRTİLER VE TANISAL YAKLAŞIM

Tıkanıklık, işitmede azalma, dolgunluk ve çınlama görülebilir. İşitme cihazının performansı da etkilenebilir. Bu belirtiler kulak kiri için özgül değildir; orta kulakta sıvı, dış kulak iltihabı ve ani iç kulak kaybı benzer yakınma oluşturabilir. Muayene tanıyı ve güvenli temizleme seçeneğini belirler. [2,4]

Otoskopi ile kanal, birikintinin yerleşimi ve görülebildiği ölçüde zar değerlendirilir. Önceki kulak ameliyatı, tüp, zar deliği, enfeksiyon, diyabet ve bağışıklık baskılanması sorgulanır. Bu bilgiler işlemin nasıl yapılacağını değiştirir. Hastanın daha önce sorunsuz yıkatma öyküsü olması bugün aynı yöntemin otomatik güvenli olduğu anlamına gelmez. [3]

Tablo evde girişim için izin değildir; risk değerlendirmesini özetler. [3,5]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Uygun hastada yumuşatıcı damlalar kullanılabilir. Kullanılacak ürün, alerji öyküsü ve kulak durumuyla birlikte seçilir. Zar deliği olan kişi hekim önerisi olmadan damla kullanmamalıdır. Ağrı gelişirse uygulama bırakılıp değerlendirme istenir. Kulak mumu veya ev tipi vakum cihazlarının etkili olduğu gösterilmiş kabul edilmez. [2]

Gerekirse eğitimli sağlık çalışanı elektronik irrigasyon, mikrosüksiyon veya uygun aletlerle çıkarma yapabilir. Kanal darlığı, zar deliği, tüp, diyabet veya bağışıklık baskılanması gibi durumlarda irrigasyon uygun olmayabilir. Yöntem seçimi yalnız en hızlı işlem olmasına göre yapılmaz; güvenli görüntüleme ve hastanın riskleri belirleyicidir. [3]

Mikrosüksiyon sırasında ses duyulabilir. Hasta ağrı, yoğun baş dönmesi veya başka rahatsızlık hissederse uygulayıcıya bildirmelidir. Evde sert aletlerle birikintiyi çekmeye çalışmak, görünmeyen derin kısmı zedeleyebilir. İşlem bir sağlık çalışanı tarafından yapılacaksa önce öykü ve muayene tamamlanmalıdır. [1,3]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Temizleme sonrası tıkanıklık ve işitme düzelmesi değerlendirilir. Yakınma devam ediyorsa “biraz daha kir vardır” varsayımıyla tekrar tekrar işlem yapılmaz; başka nedenler araştırılır. İşitme cihazı kullananlar ve tekrarlayan tıkaç öyküsü olanlarda kişisel kontrol planı oluşturulabilir. Herkes için zorunlu bir rutin temizleme takvimi yoktur. [3,5]

Günlük bakımda dış kulağı nazikçe temizlemek yeterli olabilir; kanalın içine cisim sokulmaz. Çocuklarda veya yakınmasını anlatamayan kişilerde evde girişim yerine muayene tercih edilir. Koruyucu damla gereksinimi de kişisel olarak belirlenir; doğal salgıyı bütünüyle yok etmek amaçlanmaz. [1,2]

İşitme cihazı kullanan kişi tıkaç sırasında cihazın bozulduğunu düşünebilir; sesin değişmesi cihazla birlikte kulak kanalının değerlendirilmesini gerektirir. Nedeni bilinmeyen dolgunlukta kendi kendine tanı koymak yerine muayene istenmelidir. Akıntı veya kanama varsa yalnız yumuşatıcı damlayı artırmak sorunu çözmeyebilir; enfeksiyon ve yaralanma açısından değerlendirme gerekir. [1,5]

ACİL UYARILAR VE KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.

HASTA GÜVENLİĞİ: METİNDEKİ UYARILAR

Ani işitme kaybını kir sanarak bekleme; aynı gün değerlendirme iste. [4]

Akıntı, kanama veya belirgin ağrıda önce muayene. [4]

Zar deliğinde gelişigüzel damla ve yıkama yok. [2,3]