KUTANÖZ BOYNUZ

ÖYKÜ: GÜNEŞ MARUZİYETİ VE TABAN HASTALIĞI

Lezyonun fark edilme zamanı, değişimi, ağrısı ve takılma öyküsü sorulur. Güneş gören bölgelerde daha sık bulunması nedeniyle uzun süreli güneş maruziyeti kaydedilir. Çıkıntının kozmetik etkisi kadar altında başka bir lezyon bulunabileceği anlatılmalıdır.

643 örneklik retrospektif çalışmada ileri yaş, erkek cinsiyet, bazı güneş gören yerleşimler ve geniş taban, premalign veya malign patolojiyle ilişkiliydi. Bunlar önceliklendirme ipuçlarıdır; her hasta için aynı risk yüzdesini veren bir puanlama değildir.

MUAYENE: YÜKSEKLİKTEN ÇOK TABANI İNCELEYİN

Düz veya kıvrık çıkıntının uzunluğu, taban genişliği, çevresindeki kızarıklık ve sertlik kaydedilir. Baş, kulak, el sırtı ve önkol sık yerleşimlerdir; güneş görmeyen alanda bulunması değerlendirmeyi gereksiz kılmaz.

Dermoskopide yatay teras benzeri tabakalanma, boynuzun tabana oranı ve taban eritemi incelenebilir. 163 lezyonluk çalışmada invaziv SCC daha çok geniş tabanlı, ağrılı ve eritemliydi. Bu inceleme histopatolojinin yerine geçmez.

AYIRICI TANI: GÖRÜNÜMÜN ALTINDAKİ LEZYON

Seboreik keratoz, viral siğil ve bazı inflamatuvar dermatozlar benign nedenler olabilir. Aktinik keratoz, intraepidermal karsinom, keratoakantom ve invaziv skuamöz hücreli karsinom önemlidir; nadiren melanom da tabanda bulunabilir. Boynuz görünümü bu ayrımı tek başına yapmaz.

Ektopik tırnak gibi farklı yapılar da boynuzu taklit edebilir. Tanı yalnız çıkıntıya isim vermekle bitmez; altta yatan süreç belirlendikten sonra gerekli ek incelemeler planlanır. Her hastaya otomatik görüntüleme veya laboratuvar paneli gerekmez.

TANI: TABANI KORUYAN HİSTOLOJİK ÖRNEK

Örnek epidermis ve dermisiyle birlikte boynuzun tabanını içermelidir. Sadece keratin ucunun gönderilmesi alttaki tümörü kaçırabilir. Küçük lezyonda uygun eksizyon hem tanısal hem tedavi edici olabilir; daha büyük lezyonda örnekleme uzmanla planlanır.

Eski 643 örneklik seride lezyonların yüzde 38,9’u premalign veya malign tabandan kaynaklanmıştı. Bu oran yalnız kanser oranı değildir; kanser öncüsü lezyonları da kapsar. Çıkarılmış örneklere dayandığından toplumdaki her boynuzun kişisel olasılığı diye verilmemelidir.

TEDAVİ: HİSTOLOJİYE GÖRE YÖNTEM VE SINIR

Temel yaklaşım tabanın histolojik incelenmesini sağlayan yeterli derinlikte biyopsi veya eksizyondur. Malign veya premalign tanıda sonraki işlem ve cerrahi sınır ilgili hastalığa göre belirlenir. Tanı netleşmeden boynuzu dondurup dokuyu kaybetmek uygun bir kısa yol değildir.

Benign tanı doğrulandıktan sonra kalan lezyon için ek tedavi gerekebilir. Kalın keratin tabakası kriyoterapinin etkisini azaltabilir. Malign tümörlerde uygun sınırla tam çıkarma değerlendirilir; yalnız çıkıntının yok olması yeterli tümör tedavisi anlamına gelmez.

İZLEM: BOYNUZ ADINA DEĞİL PATOLOJİYE GÖRE

Patoloji sonucu ve çıkarma yeterliliği hastayla paylaşılır; takip aralığı tabandaki hastalığa göre belirlenir. SCC saptanırsa kanserin özelliklerine uygun yayılım değerlendirmesi gerekir. Tüm benign boynuzlara aynı kanser takibi uygulanmaz.

Güneşten koruyucu giysi, gölge ve güneş koruyucu kullanımı konuşulur. Düzenli deri kontrolü yeni veya tekrar büyüyen oluşumların fark edilmesini sağlar. Çıkarılmış boynuzun yerinde yeni bir kabarıklık gelişirse yalnız kozmetik nüks kabul edilmemelidir.

PROFESYONEL SEVK: KUŞKULU TABAN ÖNCELİKLİDİR

Sert, nodüler, hassas veya inflame taban SCC kuşkusunu artırır; dermatolojiye hızlı yönlendirme gerekir. Yerel şüpheli deri kanseri sevk yolu kullanılmalıdır. Birleşik Krallık kaynaklarındaki iki haftalık sistem, Türkiye için zorunlu süre olarak yorumlanmaz.