KUTANÖZ LUPUS ERİTEMATOZUS

IŞIK, İLAÇ VE SİSTEMİK BELİRTİLER

Döküntünün ışıkla ilişkisi, yeni ilaçlar, ağız/burun yaraları, tekrarlama ve ailede otoimmün hastalık sorgulanır. [2]

Eklem yakınması, ateş, halsizlik ve yeni proteinüri sistemik tutulum olasılığını artırır; yalnız deri tedavisiyle yetinilmez. [3]

ALT TİP VE KALICI HASAR

Malar eritem, halkasal/papüloskuamöz lezyonlar, foliküler tıkaçlı skarlı plaklar; saçlı deri, kulak, ağız ve tırnak çevresi incelenir. CLASI aktivite ile kalıcı hasarı ayrı değerlendirir; eski pigmentasyonun sürmesi mutlaka aktif inflamasyon demek değildir. [1]

MORFOLOJİYE GÖRE AYIRICI TANI

Malar görünümde rozase, seboreik dermatit ve dermatomiyozit; halkasal/pullu lezyonda tinea ve psoriasis düşünülür. Fotosensitif döküntüde polimorf ışık erüpsiyonu önemli taklitçidir. Şüphede biyopsi ve gerektiğinde mikolojik inceleme klinik soruya göre seçilir. [4]

KLİNİK, BİYOPSİ VE ORGAN TARAMASI

Uygun aktif lezyondan histoloji, gerektiğinde direkt immünfloresan alınır. ANA/ENA kronik deri lupusunun bazı biçimlerinde negatif olabilir; tek bir antikor testi tanıyı koymaz veya dışlamaz. [1,2]

Hemogram, kreatinin/eGFR, idrar ve gerekirse protein/kreatinin oranı; klinik duruma göre anti-dsDNA ve kompleman değerlendirilir. Tekrarlayan hematüri/proteinüri veya yükselen kreatinin nefroloji değerlendirmesi gerektirir. Laboratuvar sıklığı aktivite, önceki sonuçlar ve tedaviye göre ayarlanır. [4]

YEREL VE SİSTEMİK BASAMAK

Fotokoruma; sınırlı lezyonda bölgeye uygun kısa süreli güçlü topikal kortikosteroid veya kalsinörin inhibitörü uygulanır. BAD rehberi steroid için dört, kalsinörin inhibitörü için on iki haftaya kadar başlangıç tedavisi önerir; yüzde atrofi riski gözetilir. [3]

Yaygın, ağır veya skar riski yüksek hastalıkta hidroksiklorokin temel sistemik seçenektir. Erişkinde genellikle 200–400 mg/gün; idame gerçek ağırlıkla 5 mg/kg/günü aşmaz. Dirençte metotreksat veya mikofenolat gibi seçenekler ve kısa süreli steroid köprüsü uzman tarafından değerlendirilir. [3]

YANIT VE İLAÇ GÜVENLİĞİ

Aktivite, yeni skar/saç kaybı, organ bulguları ve yaşam kalitesi izlenir. Kontrol sağlanana kadar daha sık, stabil dönemde çoğunlukla 3–6 ayda dermatoloji kontrolü yapılır. [2]

AAO 2025 revizyonu hidroksiklorokin başlangıcına yakın fundus, OCT ve geniş alan otofloresans değerlendirmesi önerir. Yıllık tarama önemlidir; belirgin risk yoksa ilk beş yıl ertelenebilir. Böbrek hastalığı ve diğer riskler daha erken takip gerektirir. [5]

ÖNCELİKLİ UZMAN DEĞERLENDİRMESİ

Yeni organ bulguları veya idrar anormalliği romatoloji/nefrolojiyle hızlı değerlendirilir. [4]

Hızla ilerleyen skarlı saç kaybı tedavinin gecikmemesini gerektirir. Anti-Ro/La pozitif gebede fetal kalp bloğu riski için obstetrik izlem planlanır; gebelikte ilaç güvenliği ayrıca gözden geçirilir. [1,3]