KWASHİORKOR

Kwashiorkor, iki taraflı çukurlaşan ödemin belirgin olduğu ağır yetersiz beslenme tablosudur. Marasmusta ödemsiz kas ve yağ kaybı ön plandayken, karma biçimde zayıflama ve ödem birlikte bulunur. Mekanizma yalnız protein eksikliğiyle açıklanamaz. Ödem nedeniyle çocuk olduğundan daha iyi beslenmiş görünebilir. Böbrek, karaciğer ve kalp hastalıkları da ödem yapabildiği için görünüm tek başına nedenin belirlenmesine yetmez.

Deride koyulaşan, çatlayan ve soyulan alanlar, saçlarda kırılganlık veya renk değişikliği görülebilir. Bu bulgular beslenme öyküsü, büyüme değerlendirmesi ve eşlik eden hastalık araştırmasıyla birlikte yorumlanır. Yetersiz alım kadar emilim bozukluğu veya artmış gereksinim de sorgulanmalıdır. Tedavi dikkatle yürütülür; beslenmenin çok hızlı yeniden başlatılması sıvı ve elektrolit bozukluklarıyla seyreden yeniden beslenme sendromuna yol açabilir.

WHO’nun 2023 önerisi, 6–59 aylık ağır zayıflaması veya beslenme ödemi olan çocuklarda tehlike bulgusu, akut tıbbi sorun, yaygın ağır ödem veya başarısız iştah testi varsa yataklı tedaviye yönlendirmeyi önerir. İlk temas sırasında triyaj yapılması gerekir. Bu yaşa özgü öneriler erişkinlere ya da daha küçük bebeklere doğrudan aktarılmamalıdır.

2025 tarihli bir olgu bildiriminde, yedi aylık Ugandalı erkek bebekte ağır beslenme bozukluğuna menenjit şüphesi ve daha sonra sıtma eşlik etmiştir. Ödem beslenme servisindeki on birinci günde gerilerken, karaciğer ultrasonundaki yağlanma bulguları otuz birinci gün görüntüsünde azalmıştır. Tek ve karmaşık bir olgu, rutin ultrason taramasının yararını veya belirli bir tedavinin üstünlüğünü kanıtlamaz.

Eylül 2026 WHO–UNICEF uygulama rehberi, tıbbi ve beslenmeye ilişkin bakımı psikososyal gereksinimlerle birlikte ele alır. Altı aydan küçük riskli bebeklerde anne veya bakımveren ile bebeğin birlikte değerlendirilmesini vurgular. Yataklı tedavi, ayaktan izlem ve toplum desteğinin bağlantısı önemlidir; iyileşme yalnız hastanedeki tartı artışıyla sınırlı görülmemelidir.