LANGERHANS HÜCRELİ HİSTİYOSİTOZ

YAŞ VE YAYILIM

Çocukta büyüme, puberte, beslenme, ishal, kemik ve kulak yakınmaları; tüm yaşlarda poliüri-polidipsi sorgulanır. Erişkinde sigara ve inhalasyon maruziyeti özellikle akciğer tutulumunda önemlidir. [3,16]

Deri, ağız-diş, kulak, lenf düğümleri, karaciğer/dalak, iskelet ve nörolojik muayene yapılır. Çocukta boy-kilo ve puberte değerlendirmesi uzun dönem kayıtlarla karşılaştırılır. [3]

Deri lezyonları seboreik dermatit, enfeksiyon veya mastositozu; kemik lezyonları osteomiyelit, kronik multifokal osteomiyelit, Ewing sarkomu veya lösemi/lenfomayı taklit edebilir. Diyabetes insipidusta germ hücreli tümör ve hipofizit değerlendirilir. [3,5]

HİSTOLOJİK DOĞRULAMA

Uygun klinik bağlamda lezyon hücrelerinin CD1a ve/veya CD207 pozitifliği tanıyı destekler. Normal deri ve lenf düğümündeki fizyolojik Langerhans hücreleri hastalık sanılmamalıdır. [16]

Biyopsinin yüksek riskli olduğu izole vertebral lezyon gibi durumlarda yarar-zarar uzman ekipçe tartılır. Biyopsisiz olguda alternatif maligniteler dışlanmalı ve yakın görüntüleme izlemi yapılmalıdır; radyolojik benzerlik kesin tanı değildir. [5]

Erişkinde biyopsi ve BRAF V600E analizi; negatif durumda uygun MAPK paneli önerilir. Yetersiz dokuda dolaşımdaki DNA testi düşünülebilir fakat negatif sonuç duyarlılık sınırı nedeniyle hastalığı dışlamaz. [1]

ORGAN VE RİSK SINIFLAMASI

Tek sistem/çok sistem ayrımı yapılır. Çocukta karaciğer, dalak ve hematopoietik sistem risk organlarıdır. Akciğer artık bu tarihsel mortalite sınıfına dahil olmasa da ağır solunum tutulumu tehlikeli olabilir. [2,11]

Başlangıç kan sayımı, karaciğer/böbrek testleri, elektrolitler ve organ odaklı görüntüleme gerekir. Çocukta gereksiz ışın yükü ve çok duyarlı görüntülemenin aşırı tedaviye yol açması dikkate alınır. [3]

ÇOCUKLUK BAŞLANGIÇLI HASTALIK

Tek odaklı uygun kemik hastalığında sınırlı küretaj/izlem düşünülebilir; geniş ve sakatlayıcı cerrahiden kaçınılır. Çok odaklı veya çok sistemli çocuk hastalığında vinblastin-prednizon temelli yaklaşık 12 aylık protokoller kullanılır; risk organı yanıtı erken değerlendirilir. [16]

İlk tedaviye yetersiz yanıt, nüks veya hayati organ tehdidi kurtarma tedavisi ve mutasyona göre hedefli tedaviyi gündeme getirir. Pediatrik uygulama yaş, organ riski ve protokole göre uzman merkezde belirlenir. [4]

ERİŞKİN VE HEDEFLİ TEDAVİ

İzole pulmoner LCH’de sigara, elektronik sigara ve diğer inhalasyonların bırakılması ilk adımdır. İlerleyen veya anlamlı işlev kayıplı hastalıkta sistemik tedavi gerekir. [1]

Erişkinde vinblastin-prednizon toksisitesi daha fazla olabilir; sitarabin ve kladribin gibi alternatifler değerlendirilir. Pediatrik rejim erişkine otomatik aktarılmaz. [16]

BRAF inhibitörü BRAF V600E varlığına bağlıdır; MEK inhibitörlerinin mutasyon kapsamı daha geniştir. Hedefli tedavi hızlı kontrol sağlayabilir fakat kesilince nüks ve kalıcı klonal rezervuar mümkündür; kalıcı kür vaat edilmez. [4]

YANIT VE GEÇ ETKİLER

Erişkinde başlangıçta PET-pozitif hastalıkta tedaviden 2–3 ay sonra yanıt görüntülemesi, sonra bireysel aralıklar önerilir. Hipofiz eksiklikleri hormon yerine koyma gerektirebilir. [1]

Çocukta remisyon sonrası büyüme/puberte, susama-idrar, işitme, diş, karaciğer ve akciğer sekelleri izlenir. İlk yıl üç, sonraki beş yıla kadar altı aylık klinik kontroller önerilen çerçevelerden biridir; sonrasında yıllık izlem sürer. [3]

Nörodejeneratif bulgular yıllar sonra gelişebilir. Yeni ataksi, davranış/biliş değişimi veya konuşma sorunu nörolojik değerlendirme gerektirir; yalnız stabil MR bulgusu ile klinik nörodejenerasyon aynı değildir. [4,15]

ACİL BULGULAR

Ani nefes darlığı/göğüs ağrısı pnömotoraksı; sarılık, ciddi kanama veya yeni nörolojik kayıp ağır organ sorununu düşündürür. Omurga instabilitesi veya nörolojik bası acil ekip değerlendirmesi gerektirir. [2,11]