LAPAROSKOPİ

AMAÇ, ENDİKASYONLAR VE SEÇENEKLER

Laparoskopi, karın veya pelvis içindeki yapıların küçük kesilerden yerleştirilen kamera sistemiyle değerlendirildiği cerrahi yaklaşımdır. Tek bir ameliyatın adı değildir; tanısal inceleme veya farklı hastalıkların tedavisi için kullanılan bir erişim yoludur. Görüntüleme yöntemleri yakınmanın nedenini yeterince açıklamadığında, uygun hastalarda ek bilgi sağlayabilir. Organların değerlendirilmesi, şüpheli alanlardan biyopsi alınması veya bilinen bir hastalığın yaygınlığının araştırılması amaçlanabilir. Her karın ağrısında gerekli değildir; ön incelemeler ve beklenen yarar birlikte değerlendirilir. [1]

Ultrason, tomografi ve manyetik rezonans bazı klinik soruları ameliyatsız yanıtlayabilir. Bunların yetersiz kaldığı durumlarda laparoskopinin sağlayacağı ek bilginin tedaviyi değiştirip değiştirmeyeceği konuşulmalıdır. Tanı amacıyla başlayan işlem sırasında bir tedavi planlanıyorsa kapsamı önceden açıklanır. Hasta yalnız kamerayla bakılacağını düşünürken organ çıkarılması gibi daha geniş bir girişimin yapılabileceğini sonradan öğrenmemelidir. Anestezi, hastanede kalış ve iyileşme beklentisi yapılacak asıl işleme bağlıdır. Küçük kesi, iç organlarda yapılan müdahalenin küçük olduğu anlamına gelmez. Seçeneklerin değerlendirilmesinde ameliyatın adı kadar hedefi ve kapsamı önem taşır. [1]

Tanısal laparoskopide görünümle birlikte doku örneği gerekebilir. Elde edilen bilgi, görüntüleme ve önceki testlerle birleştirilerek değerlendirilir; tek başına her soruyu yanıtlamayabilir. [1]

YARAR, SINIRLILIK VE CERRAHİ KARAR

Uygun hastalarda açık ameliyata göre daha küçük kesiler, daha az ağrı ve daha hızlı toparlanma sağlanabilir. Bununla birlikte her hastalık veya her hasta için en iyi yaklaşım olmayabilir. Özellikle jinekolojik uygulamalarda endometriozis, bazı kitleler ve başka pelvik sorunların değerlendirilmesi veya tedavisinde kullanılır. İşlemin süresi ve teknik zorlukları, yalnız kesi büyüklüğünden anlaşılmaz. Cerrah hastalığın özelliklerini ve güvenli biçimde tamamlanma olasılığını değerlendirir. Beklenen avantajlar kişisel risklerle birlikte tartılmalıdır. [2]

Kanama, enfeksiyon, kesi yerinde fıtık ve bağırsak, mesane, damar veya üreter gibi yapıların zarar görmesi olası komplikasyonlardır. Bazı sorunlar hemen değil, günler sonra belirginleşebilir. Cerrah güvenlik veya tedavinin gereği nedeniyle açık ameliyata geçebilir. Bu olasılık başarısızlık olarak değil, ameliyat öncesi onamda konuşulması gereken bir seçenek olarak ele alınmalıdır. Beklenmeyen bir bulgu, kanser şüphesi veya komplikasyon yaklaşımı değiştirebilir. Hasta hangi koşullarda işlemin genişletilebileceğini ve buna ilişkin tercihlerini görüşmelidir. Açık cerrahi olasılığı, hastanede kalış ve evde destek planını etkileyebileceğinden önceden bilinmesi yararlıdır. [2]

Ameliyat süresinin uzaması anesteziye maruziyeti de etkileyebilir. Bu nedenle yaklaşım seçilirken yalnız kesi büyüklüğü değil, güvenli ve etkili tamamlanma olasılığı değerlendirilir. [2]

HAZIRLIK, RİSK BELİRTİLERİ VE TAKİP

Hazırlıkta hastanenin açlık, ilaç ve anestezi talimatları esas alınır. Kan sulandırıcılar dahil ilaç listesi bildirilir; hasta kendi kararıyla ilaç kesmez. Eve dönüş için refakat düzenlenir. Ameliyat sonrası bulantı, yorgunluk, karında şişkinlik, kesi çevresinde morarma veya omuz ağrısı görülebilir. Ancak ağrının giderek artması, ateş, yara çevresinde belirgin kızarıklık ya da akıntı ve sürekli kusma değerlendirilmelidir. Göğüs ağrısı, ani nefes darlığı veya kanlı öksürük acil yardım gerektirir. Bu belirtiler sıradan ameliyat ağrısı diye bekletilmemelidir. [3]

İyileşme, yalnız tanısal inceleme yapılan kişiyle kapsamlı ameliyat geçiren kişide farklıdır. İşe, egzersize ve araç kullanmaya dönüş için kişisel öneri alınır. Hareket, yara bakımı ve varsa pıhtıdan korunma uygulamaları taburculuk planına göre sürdürülür. Verilen çorap veya ilaçlar hakkında sorun yaşanırsa ekipten yardım istenir. Kontrolde yara iyileşmesi, ağrı, bağırsak işlevi ve varsa patoloji sonucu değerlendirilir. Beklenen toparlanmanın gerisinde kalmak bildirilmelidir; takvimde belirli bir günün dolması tek başına tam iyileşme anlamına gelmez. Hasta yapılan ameliyatın ayrıntısını içeren raporu saklamalıdır. [3]

Hareket etme ve dinlenme dengesi kişiselleştirilir. Verilen pıhtıdan korunma planı veya egzersizler anlaşılamadıysa, hasta taburcu olmadan hemşireden ya da cerrahtan yeniden açıklama istemelidir. [3]

AKIL KARTI VE ÖĞRETİCİ TABLO

Akıl kartı: Laparoskopi bir erişim yöntemidir; toparlanmayı asıl belirleyen yapılan müdahalenin kapsamıdır. [1]