İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

LENFANJİYOLEİYOMİYOMATOZİS

ÖZET

Lenfanjiyoleiyomiyomatozis (LAM), çoğunlukla erişkin kadınlarda görülen kistik akciğer hastalığıdır. Sporadik veya tüberoskleroz kompleksiyle ilişkili olabilir; anormal mTOR sinyali hastalığın hedefe yönelik tedavisinin temelidir. [1]

Kaynaklar:[1]
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

KAPSAM

Kistik akciğer hastalığı, VEGF-D ve hedefli tedavi; tüberoz skleroz genel maddesi değil.

HALK İÇİN: BELİRTİLER

Eforla nefes darlığı, hırıltı, öksürük ve yorgunluk görülebilir. Ani göğüs ağrısı ve nefes darlığı akciğer sönmesini (pnömotoraks) düşündürür. Böbrekteki anjiyomiyolipomlar kanarsa karın/yan ağrısı gelişebilir. [2]

Kaynaklar:[2]

HALK İÇİN: TEDAVİ VE YAŞAM PLANI

Sirolimus hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz; uygun hastada akciğer işlevini korumaya yardımcı olur. Bronş genişletici, oksijen veya ileri hastalıkta akciğer nakli gerekebilir. İlaç yan etkileri ve enfeksiyon riski nedeniyle düzenli kontrol önemlidir. [3]

Gebelik LAM’ı ağırlaştırabilir; gebelik ve doğum kontrolü uzman ekiple planlanır. Östrojen içeren ürünler ve sirolimusun gebelikte kullanımı ayrıca değerlendirilir; ilaç veya hormon tedavisi kendi kendine değiştirilmez. [4]

Kaynaklar:[3][4]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Dispnenin seyri, önceki pnömotoraks, şilöz efüzyon, böbrek anjiyomiyolipomu ve tüberoskleroz bulguları sorgulanır. Bu akciğer dışı özellikler kistik HRCT ile birlikte tanıyı destekleyebilir. [5]

Kaynaklar:[5]

FİZİK MUAYENE

MUAYENE VE KOMPLİKASYONLAR

Oksijenlenme ve solunum sıkıntısı değerlendirilir. Ani ağrı/dispne pnömotoraks, yeni abdominal ağrı kanayan renal lezyon açısından ele alınır; kronik tanı yeni acil durumu açıklayıp geçiştirmek için kullanılmaz. [2]

Kaynaklar:[2]

AYIRICI TANI

KİSTİK AKCİĞER HASTALIĞININ AYRIMI

PLCH, Birt–Hogg–Dubé, amfizem ve Sjögren ilişkili kistik hastalıklar ayırıcı tanıdadır. VEGF-D çalışmaları özellikle HRCT’de kistik hastalığı olan kadınlarda doğrulanmıştır; başka popülasyonlarda aynı performans varsayılamaz. [6]

Kaynaklar:[6]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI YOLU

HRCT’de yaygın ince duvarlı kistler tipiktir, fakat yalnız HRCT ile kesin klinik tanı konması önerilmez. Uyumlu görüntülemeye TSC, anjiyomiyolipom, şilöz efüzyon, lenfanjiyoleiyomiyom veya VEGF-D ≥ 800 pg/mL gibi doğrulayıcı özellik eklenir. [5]

Ek doğrulayıcı bulgu yoksa biyopsiden önce VEGF-D ölçülmesi önerilir. Düşük/negatif VEGF-D LAM’ı dışlamaz; test tüm hastalarda yükselmez. Kesinlik tedavi kararını değiştirecekse örnekleme değerlendirilir. [1,6]

Doku gerekirse deneyimli merkezde transbronşiyal biyopsi cerrahi biyopsiden önce düşünülebilir. Bu koşullu önerinin kanıt güveni düşüktür; işlem yararı ve pnömotoraks/kanama riski bireyselleştirilir. [5]

Kaynaklar:[5][1][6]

TEDAVİ

HEDEFE YÖNELİK VE DESTEKLEYİCİ TEDAVİ

Anormal veya azalan akciğer işlevinde sirolimus önerilir; kılavuzdaki anormal işlev çerçevesi FEV1 < % 70 bekleneni içerir. Semptomatik şilöz sıvı birikiminde de girişim öncesi sirolimus değerlendirilebilir. Hormonal manipülasyon ve doksisiklin rutin LAM tedavisi olarak önerilmez. [1]

Sirolimusta ağız yarası, gastrointestinal yakınma, ödem, lipid yükselmesi ve enfeksiyon gibi sorunlar izlenir. Organ işlevleri ve ilaç toleransı düzenli değerlendirilir; hastalık kontrolü için yarar–zarar dengesi yeniden gözden geçirilir. [3,8]

İlk pnömotoraks sonrasında yinelemeyi beklemeden ipsilateral plörodez sunulması önerilir. Önceden plörodez yapılması ileride akciğer nakline tek başına engel değildir, fakat cerrahiyi zorlaştırabilir. [5]

Everolimus ve sirolimus–hidroksiklorokin kombinasyonu küçük erken faz çalışmalarda incelenmiştir. Bunlar rutin kombinasyon veya sirolimusa üstünlük iddiasını desteklemez. [9,10]

İZLEM VE ÖNERİLER

Seri akciğer işlevi, oksijen gereksinimi, yan etkiler ve hastanın işlevselliği izlenir. Sirolimusla bireysel yanıt değişir; daha yüksek kan düzeyi otomatik olarak daha iyi yanıt sağlamaz. [8]

Gebelik planı, östrojen maruziyeti, uçuş/seyahat ve pnömotoraks öyküsü görüşülür. Tüplü dalıştan kaçınılır; sigara ve solunumsal zararlılardan korunma ve düzenli kontroller yaşam planına dahil edilir. [4]

Sirolimus izlemi yalnız spirometri değildir: çukur tam kan ilaç düzeyi ölçülür. Ürün bilgisi LAM için 5–15 ng/mL hedefini, başlangıçtan 10–20 gün sonra ölçümü ve doz stabil olunca en az üç ayda bir düzey kontrolünü tanımlar; klinik yanıt ve tolerans da kararı belirler. Lipidler ve idrar proteini izlenir; böbrek/karaciğer işlev bozukluğu ve etkileşen ilaçlar değerlendirilir. Yeni dispne veya infiltratlar enfeksiyon dışında ilaca bağlı nonenfeksiyöz pnömoniti de düşündürmelidir; ciddi bulguda ilaç ve doz uzman ekipçe yeniden değerlendirilir. [11]

Kaynaklar:[8][4][11]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL BAŞVURU

Ani tek taraflı göğüs ağrısı/nefes darlığı veya şiddetli karın/yan ağrısı acil değerlendirilir. Pnömotoraks ve böbrek lezyonu kanaması LAM’ın önemli acil komplikasyonlarıdır. [2]

Kaynaklar:[2]

DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR

AYIRICI DEĞERLENDİRME

Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.

Kaynaklar:[5][6][10]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Official American Thoracic Society/Japanese Respiratory Society Clinical Practice Guidelines: Lymphangioleiomyomatosis Diagnosis and Management. ↗

    McCormack ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2016 · Erişim: 2026-10-26

  2. LAM: Symptoms ↗

    NHLBI · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26

  3. LAM: Treatment ↗

    NHLBI · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26

  4. LAM: Living With ↗

    NHLBI · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26

  5. LAM Diagnosis and Management: HRCT, Transbronchial Biopsy, and Pleural Disease Management ↗

    ATS/JRS · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-26

  6. Serum vascular endothelial growth factor-D prospectively distinguishes lymphangioleiomyomatosis from other diseases. ↗

    Young, Vandyke, Gulleman, Inoue, Brown, Schmidt, Linehan, Hajjar, Kinder, Trapnell, Bissler, Franz, McCormack · Kaynak tarihi: 2010 · Erişim: 2026-10-26

  7. Efficacy and safety of sirolimus in lymphangioleiomyomatosis. ↗

    McCormack ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2011 · Erişim: 2026-10-26

  8. Lung function response and side effects to rapamycin for lymphangioleiomyomatosis: a prospective national cohort study. ↗

    Bee, Fuller, Miller, Johnson · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-26

  9. Everolimus for the treatment of lymphangioleiomyomatosis: a phase II study. ↗

    Goldberg, Harari, Cottin, Rosas, Peters, Biswal, Cheng, Khindri, Kovarik, Ma, McCormack, Henske · Kaynak tarihi: 2015 · Erişim: 2026-10-26

  10. Sirolimus and Autophagy Inhibition in Lymphangioleiomyomatosis: Results of a Phase I Clinical Trial. ↗

    El-Chemaly, Taveira-Dasilva, Goldberg, Peters, Haughey, Bienfang, Jones, Julien-Williams, Cui, Villalba, Bagwe, Maurer, Rosas, Moss, Henske · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-26

  11. Sirolimus tablets: LAM dosing, therapeutic drug monitoring and safety ↗

    DailyMed / resmi ürün bilgisi · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 5 ARAŞTIRMA

Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.

01 · MILES: SİROLİMUS

Efficacy and safety of sirolimus in lymphangioleiomyomatosis.

Francis X McCormack, Yoshikazu Inoue, Joel Moss, Lianne G Singer, Charlie Strange, Koh Nakata, Alan F Barker, Jeffrey T Chapman, Mark L Brantly, James M Stocks, Kevin K Brown, Joseph P Lynch, Hilary J Goldberg, Lisa R Young, Brent W Kinder, Gregory P Downey, Eugene J Sullivan, Thomas V Colby, Roy T McKay, Marsha M Cohen, Leslie Korbee, Angelo M Taveira-DaSilva, Hye-Seung Lee, Jeffrey P Krischer, Bruce C Trapnell, National Institutes of Health Rare Lung Diseases Consortium, MILES Trial Group · The New England journal of medicine · 2011

Çalışma türü: Çift kör randomize plasebo kontrollü çalışma

Kapsam: Orta düzey akciğer işlev bozukluğu olan 89 LAM hastası.

ÖZET

12 ayda FEV1 eğimi plaseboda −12, sirolimusta +1 mL/ay idi. Tedavi bırakılınca düşüş yeniden başladı; yan etkiler daha sıktı.

Seçilmiş işlev bozukluğu popülasyonu; bütün hafif olgulara doğrudan genellenemez. Yaşam kalitesi kazanımı kür anlamına gelmez.

02 · VEGF-D İLE TANISAL AYRIM

Serum vascular endothelial growth factor-D prospectively distinguishes lymphangioleiomyomatosis from other diseases.

Lisa R Young, Rhonda Vandyke, Peter M Gulleman, Yoshikazu Inoue, Kevin K Brown, Laura S Schmidt, W Marston Linehan, Fuad Hajjar, Brent W Kinder, Bruce C Trapnell, John J Bissler, David N Franz, Francis X McCormack · Chest · 2010

Çalışma türü: Prospektif tanısal çalışma ve daha geniş doğrulama kohortu

Kapsam: Kistik akciğer hastalığıyla başvuran 48 kadın; performans değerlendirmesinde toplam 195 kadın.

ÖZET

Tipik HRCT ile yüksek VEGF-D LAM için özgüldü. Negatif değer hastalığı dışlamadı.

Erkeklerde veya HRCT’de kist olmayanlarda kullanımın değeri bu çalışmada belirlenmedi.

03 · RAPAMİSİN YANITI VE TOLERANS

Lung function response and side effects to rapamycin for lymphangioleiomyomatosis: a prospective national cohort study.

Janet Bee, Sharon Fuller, Suzanne Miller, Simon R Johnson · Thorax · 2018

Çalışma türü: Prospektif ulusal kohort

Kapsam: En az bir yıl tedavi edilen 47 hasta; 21’inde tedavi öncesi işlev verisi vardı.

ÖZET

Ortalama işlev kaybı yavaşladı, bireysel yanıtlar değişti. Yüksek ilaç düzeyi yan etkilerle ilişkiliydi, işlev yanıtıyla değil.

Randomize doz karşılaştırması değildir; düşük dozun bütün olgularda eşdeğer olduğunu kanıtlamaz.

04 · EVEROLİMUS FAZ IIA

Everolimus for the treatment of lymphangioleiomyomatosis: a phase II study.

Hilary J Goldberg, Sergio Harari, Vincent Cottin, Ivan O Rosas, Elizabeth Peters, Shibadas Biswal, Yi Cheng, Sanjeev Khindri, John M Kovarik, Shenglin Ma, Francis X McCormack, Elizabeth Petri Henske · The European respiratory journal · 2015

Çalışma türü: Açık çok merkezli çalışma

Kapsam: 24 kadın.

ÖZET

26 haftada bazı solunum ve egzersiz ölçütleri iyileşti. Pnömoni ve Pneumocystis enfeksiyonu dahil ciddi olası tedavi ilişkili olaylar bildirildi.

Kontrol kolu yoktur; sirolimusla karşılaştırmalı üstünlük veya eşdeğerlik göstermez.

05 · SİROLİMUS VE OTOFAJİ İNHİBİSYONU

Sirolimus and Autophagy Inhibition in Lymphangioleiomyomatosis: Results of a Phase I Clinical Trial.

Souheil El-Chemaly, Angelo Taveira-Dasilva, Hilary J Goldberg, Elizabeth Peters, Mary Haughey, Don Bienfang, Amanda M Jones, Patricia Julien-Williams, Ye Cui, Julian A Villalba, Shefali Bagwe, Rie Maurer, Ivan O Rosas, Joel Moss, Elizabeth P Henske · Chest · 2017

Çalışma türü: İki merkezli faz I doz artırma çalışması

Kapsam: 14 onam veren kişiden 13’ü kombinasyon tedavisi aldı.

ÖZET

Mukoza yakınmaları, baş ağrısı ve ishal yaygındı; ilaç ilişkili ciddi olay bildirilmedi. İşlev sinyalleri ileri araştırma gerektirdi.

Küçük erken faz çalışma; nadir zararları dışlayamaz ve hidroksiklorokinin rutin eklenmesini desteklemez.

Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.