LENFANJİYOLEİYOMİYOMATOZİS
ÖZET
Lenfanjiyoleiyomiyomatozis (LAM), çoğunlukla erişkin kadınlarda görülen kistik akciğer hastalığıdır. Sporadik veya tüberoskleroz kompleksiyle ilişkili olabilir; anormal mTOR sinyali hastalığın hedefe yönelik tedavisinin temelidir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Kistik akciğer hastalığı, VEGF-D ve hedefli tedavi; tüberoz skleroz genel maddesi değil.
HALK İÇİN: BELİRTİLER
Eforla nefes darlığı, hırıltı, öksürük ve yorgunluk görülebilir. Ani göğüs ağrısı ve nefes darlığı akciğer sönmesini (pnömotoraks) düşündürür. Böbrekteki anjiyomiyolipomlar kanarsa karın/yan ağrısı gelişebilir. [2]
HALK İÇİN: TEDAVİ VE YAŞAM PLANI
Sirolimus hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz; uygun hastada akciğer işlevini korumaya yardımcı olur. Bronş genişletici, oksijen veya ileri hastalıkta akciğer nakli gerekebilir. İlaç yan etkileri ve enfeksiyon riski nedeniyle düzenli kontrol önemlidir. [3]
Gebelik LAM’ı ağırlaştırabilir; gebelik ve doğum kontrolü uzman ekiple planlanır. Östrojen içeren ürünler ve sirolimusun gebelikte kullanımı ayrıca değerlendirilir; ilaç veya hormon tedavisi kendi kendine değiştirilmez. [4]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Dispnenin seyri, önceki pnömotoraks, şilöz efüzyon, böbrek anjiyomiyolipomu ve tüberoskleroz bulguları sorgulanır. Bu akciğer dışı özellikler kistik HRCT ile birlikte tanıyı destekleyebilir. [5]
FİZİK MUAYENE
MUAYENE VE KOMPLİKASYONLAR
Oksijenlenme ve solunum sıkıntısı değerlendirilir. Ani ağrı/dispne pnömotoraks, yeni abdominal ağrı kanayan renal lezyon açısından ele alınır; kronik tanı yeni acil durumu açıklayıp geçiştirmek için kullanılmaz. [2]
AYIRICI TANI
KİSTİK AKCİĞER HASTALIĞININ AYRIMI
PLCH, Birt–Hogg–Dubé, amfizem ve Sjögren ilişkili kistik hastalıklar ayırıcı tanıdadır. VEGF-D çalışmaları özellikle HRCT’de kistik hastalığı olan kadınlarda doğrulanmıştır; başka popülasyonlarda aynı performans varsayılamaz. [6]
TANISAL YAKLAŞIM
TANI YOLU
HRCT’de yaygın ince duvarlı kistler tipiktir, fakat yalnız HRCT ile kesin klinik tanı konması önerilmez. Uyumlu görüntülemeye TSC, anjiyomiyolipom, şilöz efüzyon, lenfanjiyoleiyomiyom veya VEGF-D ≥ 800 pg/mL gibi doğrulayıcı özellik eklenir. [5]
Ek doğrulayıcı bulgu yoksa biyopsiden önce VEGF-D ölçülmesi önerilir. Düşük/negatif VEGF-D LAM’ı dışlamaz; test tüm hastalarda yükselmez. Kesinlik tedavi kararını değiştirecekse örnekleme değerlendirilir. [1,6]
Doku gerekirse deneyimli merkezde transbronşiyal biyopsi cerrahi biyopsiden önce düşünülebilir. Bu koşullu önerinin kanıt güveni düşüktür; işlem yararı ve pnömotoraks/kanama riski bireyselleştirilir. [5]
TEDAVİ
HEDEFE YÖNELİK VE DESTEKLEYİCİ TEDAVİ
Anormal veya azalan akciğer işlevinde sirolimus önerilir; kılavuzdaki anormal işlev çerçevesi FEV1 < % 70 bekleneni içerir. Semptomatik şilöz sıvı birikiminde de girişim öncesi sirolimus değerlendirilebilir. Hormonal manipülasyon ve doksisiklin rutin LAM tedavisi olarak önerilmez. [1]
Sirolimusta ağız yarası, gastrointestinal yakınma, ödem, lipid yükselmesi ve enfeksiyon gibi sorunlar izlenir. Organ işlevleri ve ilaç toleransı düzenli değerlendirilir; hastalık kontrolü için yarar–zarar dengesi yeniden gözden geçirilir. [3,8]
İlk pnömotoraks sonrasında yinelemeyi beklemeden ipsilateral plörodez sunulması önerilir. Önceden plörodez yapılması ileride akciğer nakline tek başına engel değildir, fakat cerrahiyi zorlaştırabilir. [5]
Everolimus ve sirolimus–hidroksiklorokin kombinasyonu küçük erken faz çalışmalarda incelenmiştir. Bunlar rutin kombinasyon veya sirolimusa üstünlük iddiasını desteklemez. [9,10]
İZLEM VE ÖNERİLER
Seri akciğer işlevi, oksijen gereksinimi, yan etkiler ve hastanın işlevselliği izlenir. Sirolimusla bireysel yanıt değişir; daha yüksek kan düzeyi otomatik olarak daha iyi yanıt sağlamaz. [8]
Gebelik planı, östrojen maruziyeti, uçuş/seyahat ve pnömotoraks öyküsü görüşülür. Tüplü dalıştan kaçınılır; sigara ve solunumsal zararlılardan korunma ve düzenli kontroller yaşam planına dahil edilir. [4]
Sirolimus izlemi yalnız spirometri değildir: çukur tam kan ilaç düzeyi ölçülür. Ürün bilgisi LAM için 5–15 ng/mL hedefini, başlangıçtan 10–20 gün sonra ölçümü ve doz stabil olunca en az üç ayda bir düzey kontrolünü tanımlar; klinik yanıt ve tolerans da kararı belirler. Lipidler ve idrar proteini izlenir; böbrek/karaciğer işlev bozukluğu ve etkileşen ilaçlar değerlendirilir. Yeni dispne veya infiltratlar enfeksiyon dışında ilaca bağlı nonenfeksiyöz pnömoniti de düşündürmelidir; ciddi bulguda ilaç ve doz uzman ekipçe yeniden değerlendirilir. [11]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL BAŞVURU
Ani tek taraflı göğüs ağrısı/nefes darlığı veya şiddetli karın/yan ağrısı acil değerlendirilir. Pnömotoraks ve böbrek lezyonu kanaması LAM’ın önemli acil komplikasyonlarıdır. [2]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Official American Thoracic Society/Japanese Respiratory Society Clinical Practice Guidelines: Lymphangioleiomyomatosis Diagnosis and Management. ↗
McCormack ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2016 · Erişim: 2026-10-26
- LAM: Symptoms ↗
NHLBI · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- LAM: Treatment ↗
NHLBI · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- LAM: Living With ↗
NHLBI · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- LAM Diagnosis and Management: HRCT, Transbronchial Biopsy, and Pleural Disease Management ↗
ATS/JRS · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-26
- Serum vascular endothelial growth factor-D prospectively distinguishes lymphangioleiomyomatosis from other diseases. ↗
Young, Vandyke, Gulleman, Inoue, Brown, Schmidt, Linehan, Hajjar, Kinder, Trapnell, Bissler, Franz, McCormack · Kaynak tarihi: 2010 · Erişim: 2026-10-26
- Efficacy and safety of sirolimus in lymphangioleiomyomatosis. ↗
McCormack ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2011 · Erişim: 2026-10-26
- Lung function response and side effects to rapamycin for lymphangioleiomyomatosis: a prospective national cohort study. ↗
Bee, Fuller, Miller, Johnson · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-26
- Everolimus for the treatment of lymphangioleiomyomatosis: a phase II study. ↗
Goldberg, Harari, Cottin, Rosas, Peters, Biswal, Cheng, Khindri, Kovarik, Ma, McCormack, Henske · Kaynak tarihi: 2015 · Erişim: 2026-10-26
- Sirolimus and Autophagy Inhibition in Lymphangioleiomyomatosis: Results of a Phase I Clinical Trial. ↗
El-Chemaly, Taveira-Dasilva, Goldberg, Peters, Haughey, Bienfang, Jones, Julien-Williams, Cui, Villalba, Bagwe, Maurer, Rosas, Moss, Henske · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-26
- Sirolimus tablets: LAM dosing, therapeutic drug monitoring and safety ↗
DailyMed / resmi ürün bilgisi · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 5 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · MILES: SİROLİMUS
Efficacy and safety of sirolimus in lymphangioleiomyomatosis.
Francis X McCormack, Yoshikazu Inoue, Joel Moss, Lianne G Singer, Charlie Strange, Koh Nakata, Alan F Barker, Jeffrey T Chapman, Mark L Brantly, James M Stocks, Kevin K Brown, Joseph P Lynch, Hilary J Goldberg, Lisa R Young, Brent W Kinder, Gregory P Downey, Eugene J Sullivan, Thomas V Colby, Roy T McKay, Marsha M Cohen, Leslie Korbee, Angelo M Taveira-DaSilva, Hye-Seung Lee, Jeffrey P Krischer, Bruce C Trapnell, National Institutes of Health Rare Lung Diseases Consortium, MILES Trial Group · The New England journal of medicine · 2011
Çalışma türü: Çift kör randomize plasebo kontrollü çalışma
Kapsam: Orta düzey akciğer işlev bozukluğu olan 89 LAM hastası.
ÖZET
12 ayda FEV1 eğimi plaseboda −12, sirolimusta +1 mL/ay idi. Tedavi bırakılınca düşüş yeniden başladı; yan etkiler daha sıktı.
Seçilmiş işlev bozukluğu popülasyonu; bütün hafif olgulara doğrudan genellenemez. Yaşam kalitesi kazanımı kür anlamına gelmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 21410393 · DOI: 10.1056/NEJMoa1100391
02 · VEGF-D İLE TANISAL AYRIM
Serum vascular endothelial growth factor-D prospectively distinguishes lymphangioleiomyomatosis from other diseases.
Lisa R Young, Rhonda Vandyke, Peter M Gulleman, Yoshikazu Inoue, Kevin K Brown, Laura S Schmidt, W Marston Linehan, Fuad Hajjar, Brent W Kinder, Bruce C Trapnell, John J Bissler, David N Franz, Francis X McCormack · Chest · 2010
Çalışma türü: Prospektif tanısal çalışma ve daha geniş doğrulama kohortu
Kapsam: Kistik akciğer hastalığıyla başvuran 48 kadın; performans değerlendirmesinde toplam 195 kadın.
ÖZET
Tipik HRCT ile yüksek VEGF-D LAM için özgüldü. Negatif değer hastalığı dışlamadı.
Erkeklerde veya HRCT’de kist olmayanlarda kullanımın değeri bu çalışmada belirlenmedi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 20382711 · DOI: 10.1378/chest.10-0573
03 · RAPAMİSİN YANITI VE TOLERANS
Lung function response and side effects to rapamycin for lymphangioleiomyomatosis: a prospective national cohort study.
Janet Bee, Sharon Fuller, Suzanne Miller, Simon R Johnson · Thorax · 2018
Çalışma türü: Prospektif ulusal kohort
Kapsam: En az bir yıl tedavi edilen 47 hasta; 21’inde tedavi öncesi işlev verisi vardı.
ÖZET
Ortalama işlev kaybı yavaşladı, bireysel yanıtlar değişti. Yüksek ilaç düzeyi yan etkilerle ilişkiliydi, işlev yanıtıyla değil.
Randomize doz karşılaştırması değildir; düşük dozun bütün olgularda eşdeğer olduğunu kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28993539 · DOI: 10.1136/thoraxjnl-2017-210872
04 · EVEROLİMUS FAZ IIA
Everolimus for the treatment of lymphangioleiomyomatosis: a phase II study.
Hilary J Goldberg, Sergio Harari, Vincent Cottin, Ivan O Rosas, Elizabeth Peters, Shibadas Biswal, Yi Cheng, Sanjeev Khindri, John M Kovarik, Shenglin Ma, Francis X McCormack, Elizabeth Petri Henske · The European respiratory journal · 2015
Çalışma türü: Açık çok merkezli çalışma
Kapsam: 24 kadın.
ÖZET
26 haftada bazı solunum ve egzersiz ölçütleri iyileşti. Pnömoni ve Pneumocystis enfeksiyonu dahil ciddi olası tedavi ilişkili olaylar bildirildi.
Kontrol kolu yoktur; sirolimusla karşılaştırmalı üstünlük veya eşdeğerlik göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 26113676 · DOI: 10.1183/09031936.00210714
05 · SİROLİMUS VE OTOFAJİ İNHİBİSYONU
Sirolimus and Autophagy Inhibition in Lymphangioleiomyomatosis: Results of a Phase I Clinical Trial.
Souheil El-Chemaly, Angelo Taveira-Dasilva, Hilary J Goldberg, Elizabeth Peters, Mary Haughey, Don Bienfang, Amanda M Jones, Patricia Julien-Williams, Ye Cui, Julian A Villalba, Shefali Bagwe, Rie Maurer, Ivan O Rosas, Joel Moss, Elizabeth P Henske · Chest · 2017
Çalışma türü: İki merkezli faz I doz artırma çalışması
Kapsam: 14 onam veren kişiden 13’ü kombinasyon tedavisi aldı.
ÖZET
Mukoza yakınmaları, baş ağrısı ve ishal yaygındı; ilaç ilişkili ciddi olay bildirilmedi. İşlev sinyalleri ileri araştırma gerektirdi.
Küçük erken faz çalışma; nadir zararları dışlayamaz ve hidroksiklorokinin rutin eklenmesini desteklemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28192114 · DOI: 10.1016/j.chest.2017.01.033
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.