İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

LENFATİK MALFORMASYON

ÖZET

Lenfatik malformasyon, lenf damarlarının gelişimindeki bozukluk nedeniyle oluşan sıvı dolu boşluklar topluluğudur. Kanser değildir. Büyük kistler, çok küçük kistler veya bunların birlikte bulunduğu karma yapı şeklinde olabilir. Doğuştan bulunsa da her zaman doğumda fark edilmez. Deri altında yumuşak şişlik veya yüzeyde küçük kabarcıklar görülebilir; bazı lezyonlar daha derindedir.

Bu madde, yaygın kullanılan anlamıyla lokalize kistik lenfatik malformasyonları ele alır. Primer lenfödem ve birden çok organı ya da merkezi lenf dolaşımını tutan kompleks lenfatik anomaliler aynı değerlendirme yoluna indirgenmemelidir. Bu ayrım önemlidir; benzer şişlik veya sıvı birikimi görünümü, aynı biyolojik süreç ya da aynı girişimin uygunluğu anlamına gelmez.

Hastalık uzun süre sessiz kalabilir, fakat iltihabi atak, enfeksiyon veya kist içine kanama sırasında hızla şişebilir. Baş ve boyundaki büyüme solunum yolunu sıkıştırabilir; göz çevresindeki tutulum görmeyi etkileyebilir. Değerlendirme yalnız kitlenin ölçüsüne değil, komşu yapılara basıya ve işlev kaybına da dayanır. Ani değişiklik önceki sakin seyrin güvence oluşturmadığını gösterir.

Tedavi seçimi yerleşim, yayılım ve kist yapısına göre yapılır. Büyük kistlerde skleroterapi sıklıkla kullanılır; küçük ve infiltratif yapılarda yanıt daha sınırlı olabilir. Seçilmiş olgularda cerrahi veya sistemik ilaçlar değerlendirilir. Amaç her zaman lezyonu bütünüyle yok etmek değil, yakınmaları azaltmak ve işlevi korumaktır. Belirtisiz küçük lezyonlarda izlem uygun olabilir.

Skleroterapi sonrasında geçici şişlik ve hassasiyet beklenebilir. Buna karşılık olağandışı sıcaklık, kızarıklık, artan ağrı, ateş ve genel durum bozukluğu hastaneyle görüşmeyi gerektirir. Birden fazla seans gerekebilir ve ilerleyen yıllarda yeniden tedavi gündeme gelebilir. Aileye işlemin kesin ve tek seferlik bir iyileşme garantisi olmadığı açıklanmalıdır.

Sirolimus araştırmaları umut verici olmakla birlikte bütün yaşlara ve alt tiplere aynı biçimde uygulanamaz. PERFORMUS çalışması altı ile on sekiz yaş arasındaki seçilmiş çocukları değerlendirmiştir; saf büyük kistli olguları dışlamıştır. Bulgular yeni doğan bebeklerde otomatik ilaç başlama gerekçesi değildir; yarar, yan etkiler ve takip gereksinimi uzman tarafından tartılmalıdır.

Kaynaklar:[1][3][2][4][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • Lenfatik malformasyon
  • Skleroterapi
  • Makrokistik
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Bu kapsam lokalize kistik lenfatik malformasyondur; primer lenfödem ve kompleks anomaliler ayrı değerlendirilir.

Tedavide yalnız şişliğin görünümü değil, bulunduğu bölgedeki işlevin korunması önemlidir. Kistler tekrar sıvıyla dolabildiğinden birden fazla girişim gerekebilir; bakım planı çocuğun değişen gereksinimlerine göre gözden geçirilir.

Kaynaklar:[3][7]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Yumuşak şişlik, yüzey vezikülleri, ağrı ve bazen kanlı sıvı sızıntısı görülebilir.

Boyundaki tutulum beslenme ve solunum sorunlarına neden olabilir. Derideki küçük kabarcıklardan sıvı sızması cilt enfeksiyonu riskini artırır. Kist içindeki küçük damarların kanaması ise morarma, ağrı ve çevreye basıyla ortaya çıkabilir.

Kaynaklar:[1][7]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Bebekte morarma, nefes durması veya uyandırılamama varsa acil yardım çağırın.

Skleroterapi sonrasında ateşle birlikte sıcak, kızarık, ağrılı şişlik ve kötüleşmede hastaneye başvurun.

Lezyon aniden büyür, görünümü değişir veya ağrılı, kızarık ve sıcak hale gelirse kısa sürede hekim değerlendirmesi isteyin. Önceden tanı konmuş olması yeni değişikliğin değerlendirilmesini gereksiz kılmaz.

Kaynaklar:[6][4][7]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Başlangıç zamanı, travma veya enfeksiyon sonrası büyüme, ağrı ve işlev etkilenmesi sorgulanır. Hareket kısıtlılığı, uyuşma, solunum etkilenmesi ve tekrarlayan sıvı sızıntısı ayrıca değerlendirilir.

Kaynaklar:[1]

FİZİK MUAYENE

Yumuşak kitle, yüzey vezikülleri, kanama ve çevre yapılara bası değerlendirilir.

Makrokistik kitle yumuşakken mikrokistik yapı daha sert hissedilebilir. Yüzey normal görünebilir veya mavimsi olabilir. Akut inflamasyon sırasında hassasiyet ve kanamaya bağlı morarma gelişebileceği için bu değişiklikler tek başına bakteriyel enfeksiyon kanıtı sayılmaz.

Kaynaklar:[2][3]

AYIRICI TANI

Venöz malformasyon, derin bebeklik hemanjiyomu ve doğumsal kistler düşünülür; makrokistik LM’de MR’da kist yerine septaların kontrastlanması beklenir.

Kistik görünümlü bir kitlede solid ya da nodüler kontrastlanma, basit kist yorumu yerine tümör dahil farklı tanıları gündeme getirir.

Kaynaklar:[2][3]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

İlk değerlendirmede ultrason yayılım ve akım özelliklerini gösterir; derin uzanım ve girişim planı için MR daha ayrıntılı anatomi sağlar. Küçük çocukta hareketsiz kalma güçlüğü anestezi gerektirebilir. Test seçimi işbirliği ve planlanan girişimle birlikte değerlendirilir; biyopsi nadiren gerekir.

Kaynaklar:[2][1]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Makrokistik lezyonda skleroterapi; seçilmiş infiltratif veya dirençli olguda cerrahi/sistemik seçenekler. Belirtisiz küçük lezyon izlenebilir.

İşlem öncesinde eşlik eden hastalıklar ve anestezi hazırlığı gözden geçirilir; aileye beklenen şişlik ile komplikasyon belirtileri anlatılır. İlk skleroterapinin yetersiz yanıtında ek seans veya cerrahiyle birlikte yaklaşım değerlendirilebilir.

Kaynaklar:[3][4]

İZLEM VE ÖNERİLER

Tekrarlayan seans ve uzun dönem kontrol gerekebilir; işlem kesin kür garantisi değildir.

Kontrollerde değişen yakınmalar ve tedavi gereksinimi yeniden değerlendirilir. Uzun bakım süreci aile için zorlayıcı olabilir; stres, kaygı ve randevulara ulaşım yükü için sosyal destek gereksinimi sorulur.

Kaynaklar:[4][7]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Solunum yoluna bası veya akut görme etkilenmesi uzman acil değerlendirmesi gerektirir.

Orbital yerleşimde görme azalması veya diplopi optik nöropati açısından değerlendirilir. Servikofasiyal kitlede akut büyüme hava yolu riskini artırabilir.

Kaynaklar:[2]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Lymphatic Malformations ↗

    Singapore General Hospital / KK Women’s and Children’s Hospital · Erişim: 2026-10-29

  2. French national diagnosis and care protocol (PNDS, protocole national de diagnostic et de soins): cystic lymphatic malformations ↗

    Orphanet Journal of Rare Diseases · Kaynak tarihi: 2023-01-13 · Erişim: 2026-10-29

  3. Lymphatic Malformations: Review of Diagnosis and Management for the Interventional Radiologist ↗

    Seminars in Interventional Radiology · Kaynak tarihi: 2024-11-07 · Erişim: 2026-10-29

    7 Kasım 2024 çevrimiçi; Ağustos 2024 koleksiyonu.

  4. Lymphatic sclerotherapy ↗

    Great Ormond Street Hospital · Kaynak tarihi: 2019-08-01 · Erişim: 2026-10-29

    1 Ağustos 2019 incelemesi; planlanan Ağustos 2020 kontrolü geçmiş.

  5. Sirolimus (Rapamycin) for Slow-Flow Malformations in Children: The Observational-Phase Randomized Clinical PERFORMUS Trial ↗

    JAMA Dermatology · Kaynak tarihi: 2021-09-15 · Erişim: 2026-10-29

    15 Eylül 2021 çevrimiçi; 1 Kasım 2021 sayı.

  6. Signs your baby may be unwell ↗

    South Tees Hospitals NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2023-09-04 · Erişim: 2026-10-29

  7. Cystic lymphatic malformations factsheet ↗

    Sydney Children’s Hospitals Network · Kaynak tarihi: 2026-04-13 · Erişim: 2026-10-29

    Son güncelleme: 13 Nisan 2026.

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

1 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · PERFORMUS: SEÇİLMİŞ ÇOCUKLARDA SİROLİMUSUN YARAR VE ZARARLARI

Sirolimus (Rapamycin) for Slow-Flow Malformations in Children: The Observational-Phase Randomized Clinical PERFORMUS Trial

Annabel Maruani ve ark. · JAMA Dermatology · 2021

Çalışma türü: Açık etiketli, gözlem döneminden tedaviye geçiş zamanı randomize çalışma

Kapsam: 6–18 yaş 63 çocuk kaydedildi; 59 ana analizde: 18 saf lenfatik, 22 venöz, 19 karma malformasyon.

ÖZET

Genel hacim değişimi anlamlı değildi; lenfatik alt grupta azalma görüldü. 56 kişide 231 advers olay, beş ciddi olay; ağız ülseri 29 kişideydi.

Saf makrokistik LM ve hemen tedavi gerektirenler dışlandı. Alt grup sonucu ve açık tasarım; bebeklere veya bütün LM türlerine genellenmez. Özgün yayıncı yöntem, sonuç ve güvenlik bölümleri yeniden okundu.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.