LENFOSİTİK HİPOFİZİT

Lenfositik hipofizit, hipofizin inflamasyonu nedeniyle hormon eksiklikleri ve bazen kitle etkisi oluşturan nadir bir hastalıktır. Gebeliğin son dönemi veya doğum sonrası ile ilişkisi bilinse de hastalık bu grupla sınırlı değildir. Erkeklerde ve gebe olmayan kadınlarda da görülebilir. Baş ağrısı, görme değişikliği, amenore, libido kaybı veya poliüri gibi farklı yakınmalar aynı süreçten kaynaklanabilir.

Tanı, yalnız MR görüntüsüne dayanarak kesinleştirilmemelidir. Klinik bağlam, hormon testleri ve görüntüleme birlikte değerlendirilir; belirsizlik sürüyorsa seçilmiş olgularda biyopsi gerekir. Hipofizit bazen sistemik bir hastalığın ilk bulgusudur. Sarkoidoz, histiyositoz veya IgG4 ilişkili hastalık olasılığı uygun bağlamda araştırılır ve izlemde yeniden düşünülür. Benzer görüntüler farklı etiyolojilere ait olabileceği için tek bir radyolojik işaret yeterli değildir.

Tedavinin ilk hedefi eksik hormonların güvenli biçimde yerine konmasıdır. ACTH eksikliği varsa glukokortikoid desteği tiroid hormonundan önce sağlanır. Ciddi bası bulguları olmayan stabil hastalarda izlem düşünülebilir; ilerleyen görme etkilenmesi farklı bir öncelik yaratır. Antiinflamatuvar yüksek doz steroid ile adrenal eksikliğin fizyolojik replasmanı aynı amaçla verilmez. Görüntüleme düzelmesi de mutlaka hormonal iyileşme anlamına gelmez.

Lenfositik hipofizitte başlangıç tedavilerini inceleyen meta-analiz, 33 çalışmada 591 hastayı değerlendirmiştir. Yüksek doz glukokortikoid kullanılanlarda ön hipofiz işlevinde düzelme daha sık bildirilmiş; cerrahide görüntüleme gerilemesi öne çıkmıştır. Ancak çalışmaların gözlemsel yapısı, hasta seçimi ve hastalığın kendiliğinden değişebilen seyri karşılaştırmayı sınırlar. Bu sonuçlar bütün hastalara otomatik cerrahi veya yüksek doz steroid verilmesini gerekçelendirmez.

2026 sayısında yayımlanan 77 hastanın yer aldığı primer otoimmün hipofizit kohortunda glukokortikoid alanlarda radyolojik yanıt daha yüksek bulunmuştur. Bu çalışma randomize değildir ve bütün olguların histolojik olarak lenfositik alt tipte doğrulandığını varsaymak doğru olmaz. Tedavi seçimi; hastalığın şiddeti, görme riski, hormon kayıpları, olası neden ve steroidin istenmeyen etkileri birlikte tartılarak yapılmalıdır.