LEPTOSPİROZ

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER VE BULGULAR

Ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, bulantı, kusma, ishal ve gözlerde kızarıklık görülebilir. Sarılık gelişmesi karaciğer veya başka organ etkilenmesine işaret edebilir. Hastalık bazen iki evreli seyreder: kişi düzeliyor gibi hissederken yeniden kötüleşebilir. Böbrek yetersizliği, solunum sorunu veya menenjit ağırlaşmanın olası biçimleridir. Yakınmaların geçici azalması, özellikle yeni belirtiler çıkıyorsa, kontrol gereksinimini ortadan kaldırmaz. [1]

NEDENLER VE RİSKLER

Sel suyunda yürümek, kirli tatlı suda yüzmek veya çalışmak, hayvan idrarı ve dokularıyla temas etmek risk oluşturur. Bakteriler göz, ağız veya hasarlı deri üzerinden girebilir. Kanal, göl ve nehir etkinlikleriyle hayvancılık işleri değerlendirilmelidir. Maruziyetin ardından gelişen ateşte hekime yalnız “üşüttüm” demek yerine temasın nerede ve ne zaman olduğunu söylemek daha yararlıdır. [3]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Belirtiler çok sayıda enfeksiyona benzediği için tanı yalnız klinik görünümle kesinleşmez. Sarılık, ateş ve böbrek etkilenmesi olduğunda diğer nedenler de araştırılır. Uygun örnekte bakteri DNA’sının veya antikor yanıtının gösterilmesi tanıya yardımcı olur. Kan, idrar ve gerektiğinde başka örneklerin seçimi belirtilerin kaç gündür sürdüğüne bağlıdır. Erken test ile daha geç antikor incelemesi aynı soruya aynı duyarlılıkla yanıt vermez. Belirtisiz kişilere gelişigüzel test yaptırılması CDC tarafından önerilmez. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Klinik şüphe güçlü olduğunda hekim tedaviyi laboratuvar sonucu çıkana kadar ertelemeyebilir. Antibiyotik seçimi hafif ve ağır hastalıkta farklıdır; ağır olgularda hastane ve damar yoluyla tedavi gerekebilir. Koruyucu antibiyotik, her su teması sonrasında otomatik uygulanacak bir yöntem değildir; yarar ve riskler kişiye göre tartılır. Gebelik, çocukluk, alerji ve eşlik eden hastalıklar reçete kararında bildirilmelidir. [2]

Verilen tedavi, kişi kendini iyi hissetse bile önerilen biçimde tamamlanmalıdır. Sıvı alamama veya ağır belirtiler varsa evde tabletle devam etmenin güvenli olup olmadığı yeniden değerlendirilir. Kontrol planı kişinin genel durumu ve organ etkilenmesine göre düzenlenir. [3]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Kirlenmiş olabilecek suyla temastan kaçınmak, yaraları su geçirmeyen şekilde kapatmak ve riskli işlerde koruyucu giysi kullanmak önemlidir. Hayvanlarla çalıştıktan sonra el hijyeni sağlanmalıdır. Evcil hayvan aşıları hayvan sağlığı değerlendirmesinin parçasıdır; insanı bütün çevresel risklerden koruyan bir önlem gibi görülmemelidir. Sel sonrası güvenli su ve çalışma koşulları bireysel önlemler kadar önem taşır. [3]

İyileşme süresi değişkendir. Yeniden ateş, devam eden sarılık veya azalan idrar fark edildiğinde kontrol öne alınmalıdır. Önceki tahlilleri ve maruziyet tarihini saklamak, farklı bir sağlık kuruluşunda değerlendirme gerekirse yararlı olur. [2]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

İdrar yapamama, belirgin sarılık, göğüs ağrısı veya nefes darlığında gecikmeden sağlık yardımı alın. Genel durum hızla kötüleşiyorsa planlı randevu beklemeyin. [3]

Kontrol görüşmesinde ateşin hangi günlerde olduğu, günlük sıvı alımının değişip değişmediği ve işe dönüş sırasında zorlanma yaşanıp yaşanmadığı anlatılabilir. Belirtilerin tamamen geçmediği durumda yalnız geçen gün sayısına bakarak iyileşme kararı verilmemelidir. Özellikle ilk düzelmeden sonra geri gelen yakınmaların tarihini kaydetmek, hastalığın seyrini açıklamayı kolaylaştırır. Kişi yeni bir sağlık kuruluşuna giderse önceki leptospiroz şüphesini ve yapılan incelemeleri belirtmelidir; böylece değerlendirme birbirinden kopuk başvurular yerine bütün hastalık öyküsü üzerinden yapılabilir. [1]

AKIL KARTI

Sel veya tatlı su temasını söyleyin. İyileşme sonrası yeniden kötüleşmeyi önemseyin. Antibiyotiği kendiniz seçmeyin; test zamanı klinik kararı etkiler. [1]

Tablo, belirtileri izlemeyi kolaylaştırır; tanı yerine geçmez. [2]