LEWY CİSİMCİKLİ DEMANS

BELİRTİLER VE NEDENLER

Kişi bazen uyanık ve konuşkan, başka zaman belirgin uykulu veya dalgın olabilir. Olmayan kişi veya nesneleri görme, kas sertliği, yavaş hareket, düşmeler ve uyku sırasında bağırma ya da hareket etme görülebilir. Başlangıçta bellekten çok dikkat, görsel algı ve karar verme etkilenebilir. Tek bir belirti, özellikle tek başına varsanı, tanı koydurmaz. [1]

Hastalık beyin hücrelerindeki anormal protein birikimleriyle ilişkilidir. Benzer değişiklikler Parkinson hastalığında da görülür; bu nedenle iki hastalığın belirtileri örtüşebilir. Çoğu kişide belirgin aile öyküsü bulunmaz. İlerleme hızı kişiden kişiye değişir; başka bir hastanın deneyiminden kesin süre veya bağımlılık tahmini yapılmamalıdır. Zamanla günlük bakım için daha fazla yardım gerekebilir. [1]

TANI VE AYIRICI TANI

Değerlendirmede belirtilerin başlangıcı ve dalgalanması, hareket değişiklikleri, uyku davranışları ve kullanılan ilaçlar sorgulanır. Hastayı iyi tanıyan bir yakının gözlemleri yararlıdır. Bilişsel değerlendirme ve fizik muayene yapılır; kan incelemeleri ve beyin görüntülemesi başka nedenlerin araştırılmasına yardım eder. Tek bir kısa bellek testinin sonucu bütün klinik örüntünün yerine geçmez. [3]

Nöroloji veya ilgili uzman, Alzheimer hastalığı, Parkinson ile ilişkili demans ve diğer bilişsel bozuklukları ayırır. Görüntüleme ve gerektiğinde özel incelemeler klinik şüpheyi destekleyebilir. Dalgalanan bulguların değerlendirilmesinde yakınların kayıtları ve tekrarlanan görüşmeler yararlıdır. Tanı süreci, kişiye yalnız bir etiket vermek için değil, hangi belirtilerin ve ilaç risklerinin öncelikli olduğunu belirlemek için yürütülür. [3]

TEDAVİ VE İLAÇ GÜVENLİĞİ

NICE, uygun hafif-orta Lewy cisimcikli demans hastalarında donepezil veya rivastigmin önerir; diğer seçenekler tolerans ve klinik duruma göre değerlendirilir. Bu ilaçlar hastalığı ortadan kaldırmaz. Uygunluk, yan etkiler ve eşlik eden hastalıklar uzman tarafından gözden geçirilir. Rehber önerisi, her ülkedeki ruhsat ve geri ödeme koşullarının aynı olduğu anlamına gelmez. [4]

Hareket belirtileri için kullanılan bazı ilaçlar varsanıları artırabilir; uyku veya mesane ilaçları da düşünme ve uyanıklığı etkileyebilir. Bu nedenle reçeteli, reçetesiz ve bitkisel ürünlerin tamamı gözden geçirilmelidir. Bir belirti düzelirken başka bir belirtinin kötüleşebileceği hastaya ve bakım verene anlatılır. Yeni ilaç sonrası değişiklikler kayıt edilerek sağlık ekibine bildirilir. [2]

Antipsikotikler bu hastalarda ciddi hassasiyet reaksiyonlarına yol açabilir; özellikle haloperidol gibi geleneksel ilaçlar tehlikeli olabilir. Ağır sıkıntı veya güvenlik sorunu varsa karar uzman değerlendirmesiyle verilir. Her varsanı otomatik olarak antipsikotik başlanmasını gerektirmez. Demansı olan yaşlılarda bu ilaçların ölüm riskini artırabileceği de yarar-zarar görüşmesinde dikkate alınır. [2]

İZLEM, BAKIM VE ÖZEL GEREKSİNİMLER

Fizyoterapi ve ergoterapi hareket ve günlük işlevleri destekler; yutma sorunu varsa dil-konuşma terapisi değerlendirmesi gerekir. Düzenli günlük rutinler ve kişiye uygun etkinlikler yararlı olabilir. Düşmeler, idrar kaçırma, kaygı ve beslenme sorunları ayrıca ele alınır. Bakım veren için kısa süreli bakım desteği ve dinlenme olanağı planlanması, evde bakımın sürdürülebilirliğine katkı sağlar. [3]

Evde güvenli hareket alanları oluşturulmalı; yetersiz aydınlatma ve düşmeye yol açabilecek engeller değerlendirilmelidir. Ayağa kalkınca baş dönmesi veya bayılma, otonom sinir sistemi etkilenmesiyle ilişkili olabilir ve ayrıca incelenir. Planlanan ameliyat veya hastane yatışında tanı ve ilaç hassasiyeti ekibe bildirilir. Hedef, farklı uzmanların birbiriyle çelişmeyen bir tedavi planı yürütmesidir. [2]

ACİL UYARILAR

Ani belirgin bilinç değişikliği, ateşle kötüleşme veya yeni ağır hareket kaybı olağan dalgalanma kabul edilmemelidir. Enfeksiyon, ağrı ve ilaç etkileri araştırılır. Antipsikotik sonrasında yüksek ateş, belirgin kas sertliği veya bilinç bozulması gelişirse acil yardım gerekir. Ağır belirtilerde 112 aranır ve kullanılan ilaçların adları sağlık ekibine bildirilir. [2]

Somut gözlemler değerlendirmeye yardım eder. [1]