LİKEN NİTİDUS

ÖYKÜ: YAYGINLIK VE EŞLİK EDEN DERİ HASTALIĞI

Başlangıç yaşı, lezyonların süresi, lokal veya yaygın oluşu, kaşıntı ve önceki tedavi yanıtı kaydedilir. Atopik deri, liken planus veya başka inflamatuvar dermatozlar eşlik edebilir. Birliktelik, bir hastalığın diğerine neden olduğu anlamına gelmez.

Görünür veya genital yerleşimin kişide yarattığı kaygı sorulur; yalnız lezyon sayısı tedavi ihtiyacını belirlemez. Hasta, tedavinin gerekmediği durum ile tedavi seçeneklerinin bulunmadığı durumu birbirinden ayırabilmelidir.

MUAYENE: PARLAK, DÜZ YÜZEYLİ PAPÜL

Milimetrik, düz tepeli, parlak papüllerin dağılımı incelenir. Önkol fleksör yüzü, el sırtı, gövde ve genital bölge tutulabilir. Tırnakta çukurcuk/uzunlamasına çizgiler ve ağızda küçük gri-beyaz papüller daha seyrek görülür. Tüm bulguların tek tanıya ait olduğu varsayılmamalıdır.

AYIRICI TANI: FOLİKÜLER VE VERRÜKÖZ TAKLİTLER

Keratozis pilaris, liken spinulozus, liken skrofulozorum ve düz siğil benzer küçük papüller yapabilir. Folikülle ilişki, yüzey özelliği, dağılım ve dermoskopi birlikte değerlendirilir. Tek bir parlak kabarıklık fotoğrafından kesin tanı koymak doğru değildir.

Liken planusla birliktelik bildirilmesine rağmen liken nitidus ayrı bir klinik-patolojik antite olarak ele alınır. Avuç/ayak tabanındaki hiperkeratotik veya sıra dışı morfoloji, klasik papüllerden farklı görünebilir ve tanısal belirsizliği artırabilir.

TANI: DERMOSKOPİ VE SEÇİLMİŞ BİYOPSİ

Dermoskopide iyi sınırlı beyaz yuvarlak alanlar içinden silik kahverengi gölgeler görülebilir. Tek çocuk olgusunda bu görünüm biyopsi yapılmadan tanıyı desteklemiştir. Bu deneyim her hastada biyopsinin gereksiz olduğu şeklinde genellenemez; uyumsuz veya belirsiz olguda dermatopatolojik doğrulama düşünülür.

Biyopside yüzeyel dermiste odaksal lenfohistiyositik infiltrat ve onu yanlardan çevreleyen epidermal uzantılar tanıyı destekler. Pediatrik seride bazal vakuoler değişiklik de görülmüştür. Patoloji sonucu klinik yerleşim ve morfolojiyle birlikte yorumlanır.

İnfiltratın epidermal rete çıkıntıları tarafından çevrelenmesi karakteristik histolojik düzeni oluşturur. Klinik atipiklik varsa bu düzenin varlığı dermatopatologca değerlendirilir.

TEDAVİ: GÖZLEM ÖNCE, KANIT SINIRI AÇIK

Semptomsuz ve sınırlı hastalıkta açıklama/izlem yeterli olabilir. Uzamış, yaygın, kaşıntılı veya kozmetik açıdan rahatsız edici hastalıkta tedavi seçimi kişiselleştirilir. Bildirilen seçeneklerin çoğu küçük deneyimlere dayandığından kesin düzelme süresi veya garantili yanıt verilmez.

Dar bant UVB ile tedavi edilmiş 7 ve 10 yaşındaki iki çocukta belirgin düzelme bildirilmiştir. Ancak kontrol grubunun yokluğu doğal düzelme ile tedavi etkisini ayırmaz; iki başarılı olgu bütün çocuklar için ilk seçenek belirlemez. Fototerapi düşünülüyorsa hekim gözetimi ve kişiye özgü güvenlik değerlendirmesi gerekir; yayın seans sayısı evde uygulanacak protokol değildir.

İZLEM: PAPÜL DÜZLEŞMESİ VE PİGMENT İZİ

Kontrolde yeni papül oluşumu ve kaşıntı ile düzleşmiş alanların renk değişikliği ayrı değerlendirilir. Pigment farkı aktif hastalık geçtikten sonra sürebilir. Dermoskopik olgu raporu da aileye açıklama ve emolyanla izlem yaklaşımını göstermektedir; bu tek örnek herkes için aynı takip aralığını belirlemez.

Pediatrik kohortta hastalık süreleri geniş aralıkta bildirilmiştir. Bir ortalama süre, tek hastanın ne zaman düzeleceğini kesin göstermez; izlem ihtiyacı semptom ve tanısal güvene göre belirlenir.

PROFESYONEL SEVK VE YENİDEN TANI

Tipik olmayan veya tanısı belirsiz papüllerde dermatoloji değerlendirmesi istenir. Dermoskopi yardımcıdır; biyopsiyi ertelemek için tek bir olgu raporuna dayanılmamalıdır. Tedaviye yanıt alınmaması da morfoloji ve ayırıcı tanının yeniden gözden geçirilmesini gerektirir.