LİSTERİYOZ

HASTALIĞIN KAPSAMI

Gebe kişiler, yenidoğanlar, altmış beş yaş ve üzerindekiler ve bağışıklığı baskılanmış kişiler özellikle korunmalıdır. Diğer kişilerde de enfeksiyon görülebilir, ancak ağır hastalık daha seyrektir. Tanı genellikle uygun vücut sıvısı veya doku örneğinde bakterinin gösterilmesine dayanır. İshal olduğunda sıvı kaybının değerlendirilmesi gerekir. “Gıda zehirlenmesi” etiketi, yüksek riskli kişide ateş veya genel durum bozukluğunun önemsiz olduğu anlamına gelmez. [1]

Gebelikte annenin belirtileri hafif olabilir; bu durum bebeğin riskinin de hafif olduğunu göstermez. Enfeksiyon gebelik kaybı, erken doğum veya yenidoğanda ciddi enfeksiyonla sonuçlanabilir. Bu nedenle gebelikte ateş ve uyumlu maruziyet öyküsü birlikte değerlendirilir. İnvaziv hastalıkta bağırsak dışı yayılım söz konusudur; yalnız ishalin şiddetine bakarak güvenli bir sonuç çıkarılamaz. [4]

ŞÜPHELİ GIDA SONRASI DEĞERLENDİRME

Geri çağrılmış bir ürünü yemek, kesin olarak listeriyoz gelişeceği anlamına gelmez. Belirtisi bulunmayan yüksek riskli kişide bile çoğu uzman rutin test veya koruyucu antibiyotik önermez; karar bireysel değerlendirilir. Hangi ürünün ne zaman tüketildiği ve geri çağırmanın gerçekten o ürünü kapsayıp kapsamadığı görüşmede açıklanmalıdır. Sonraki dönemde ateş, kas ağrısı veya uyumlu yakınmalar gelişirse yeniden başvurulmalıdır. Bu yaklaşım, gereksiz testten kaçınmakla yeni belirtileri gözden kaçırmamayı birlikte hedefler. [2]

Riskli grupta şüpheli gıda tüketiminden sonra ateş gelişirse gecikmeden sağlık değerlendirmesi alınmalıdır. Boyun sertliği, bilinç değişikliği, denge kaybı veya nöbet acil başvuru gerektirir. Ateşli ve invaziv hastalıkla uyumlu tabloda kan kültürü, gerektiğinde beyin omurilik sıvısı gibi örnekler incelenir ve uygun tedavi planlanır. Hafif veya belirsiz belirtilerde karar, maruziyet olasılığı ve klinik değerlendirmeyle verilir; kanıtın sınırlı olduğu durumlarda herkese uygulanabilecek tek bir şema yoktur. Gebelikte değerlendirme kadın hastalıkları ve doğum ekibiyle koordine edilir. [2]

GIDA SEÇİMİ VE KORUNMA

Özellikle riskli kişiler için pastörize süt ve uygun biçimde üretilmiş süt ürünleri tercih edilmelidir. Pastörize edilmemiş sütten yapılan ürünlerden kaçınmak temel önlemlerden biridir. Soğuk tüketilen bazı hazır etler, buzdolabında saklanan pateler, soğuk tütsülenmiş balıklar ve çiğ filizler risk taşıyabilir. Ürünün etiketini okumak, saklama koşullarına uymak ve riskli hazır gıdalar konusunda güvenli alternatif seçmek önemlidir. Bütün peynirleri veya bütün balıkları aynı risk kategorisine koymak yerine ürünün üretim ve hazırlanma biçimi dikkate alınır. [3]

Gıda hazırlayan kişinin de riskleri bilmesi gerekir; korunma yalnız gebe kişinin kendi mutfağıyla sınırlı değildir. Hazır yiyeceklerin uygun ısıtılması, çiğ filizlerin iyi pişirilmesi ve çiğ süt yerine pastörize seçenek kullanılması örnek önlemlerdir. Meyvenin kesildikten sonraki saklanma süresi ve koşulları da önem taşır. Görünüm veya kokuya güvenerek geri çağrılmış bir ürünü tüketmek güvenli bir kontrol yöntemi değildir; resmi ürün uyarısı izlenmelidir. [3]

KLİNİK HIZLI KART VE ÖĞRETİCİ TABLO

Bu bölümün içeriği aşağıdaki öğretici tabloda sunulmuştur.

GÖRÜŞMEYE HAZIRLANMA

Başvuru sırasında gıdanın adı, tüketim tarihi, ateşin başlangıcı ve kullanılan ilaçların paylaşılması değerlendirmeyi kolaylaştırır. Özellikle kanser tedavisi veya organ nakli nedeniyle bağışıklığı etkileyen ilaç alan kişi bunu belirtmelidir. Kendiliğinden ilaç başlamak kültür ve tedavi kararlarını karmaşıklaştırabilir; şüpheli maruziyetin yönetimi ile doğrulanmış enfeksiyonun tedavisi aynı süreç değildir. [2]