LOKAL ANESTEZİK SİSTEMİK TOKSİSİTESİ

İŞLEM SIRASINDA TANINMASI GEREKEN DURUM

Lokal anestezik sistemik toksisitesi, bölgesel uyuşturma amacıyla kullanılan ilacın sistemik dolaşımda zararlı etki oluşturmasıdır. Beklenen lokal uyuşma ile aynı şey değildir. Damar içine istenmeden geçiş veya uygulama yerinden emilim gibi koşullarla ortaya çıkabilir. Bazı olgular uygulama sırasında hemen, bazıları daha geç belirginleşir. Bu nedenle yalnız ilk dakikaların sorunsuz geçmesi bütün riski ortadan kaldırmaz. Hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve kullanılan uygulama tekniği risk değerlendirmesine katılır. [1]

Ağız çevresinde alışılmadık uyuşma, metalik tat, kulak çınlaması, huzursuzluk veya baş dönmesi erken uyarı olabilir. Daha ağır durumda nöbet, bilinç kaybı, ritim bozukluğu ya da dolaşım çökmesi görülebilir. Her olguda bütün erken belirtiler bulunmaz; bazen kardiyak bulgular öne çıkar. İşlem sırasında yeni yakınmalar hemen uygulayan ekibe bildirilmelidir. Korunmada toplam ilaç miktarının ekipçe takip edilmesi, uygun izlem ve acil tedavi hazırlığı önemlidir. Hasta daha önce benzer olay yaşamışsa bunu işlem öncesi anlatmalıdır. Bu yazı bölgesel anestezinin genel uygulanışını değil, nadir fakat ciddi sistemik komplikasyonunu ele alır. [1]

Riskin azaltılması uygulayıcı ekibin hazırlığını da kapsar. İzlem araçlarının, acil yardım planının ve gerekli tedaviye erişimin işlem öncesinde düzenlenmesi erken müdahaleyi kolaylaştırır. [1]

UZMAN EKİP İÇİN ACİL YÖNETİM İLKELERİ

Sistemik toksisite şüphesinde lokal anestezik uygulaması durdurulur ve yardım çağrılır. ASRA kontrol listesi, havayolu ve oksijenlenmenin sağlanmasını, nöbetlerin kontrolünü ve uygun hastada damar yoluyla lipid emülsiyonunun değerlendirilmesini kapsar. Lipid emülsiyonu içmek veya yağlı yiyecek tüketmek bu tedavinin karşılığı değildir. Müdahale resüsitasyon olanakları bulunan sağlık ortamında yürütülür. Ağır dolaşım bozukluğunda ileri yaşam desteği ve gerektiğinde dolaşım destek sistemleri için erken koordinasyon önemlidir. [2]

Lokal anestezik toksisitesindeki resüsitasyon bazı ilaç tercihleri açısından standart kalp durması yaklaşımından farklıdır. Bu nedenle ekip güncel yerel protokol ve uzman kontrol listesini kullanmalıdır. Bu metin acil ilaç dozu veya ev uygulama şeması içermez. Nöbetten veya kardiyak olaydan sonra klinik düzelme görülse bile izlem sürdürülür; gözlem kapsamı yaşanan olayın ağırlığına göre belirlenir. Hastanın hangi ilacı, hangi yoldan ve ne zaman aldığı kayıt altına alınmalıdır. Hastane dışına çıkıldıktan sonra nöbet, bayılma, belirgin çarpıntı veya solunum güçlüğü ortaya çıkarsa acil yardım gerekir. Bir sonraki işlem öncesinde olayın yazılı kaydının anestezi ekibine sunulması yararlıdır. [2]

Kontrol listesi eğitimli ekiplerin kararını destekleyen araçtır; hasta yakınının bağımsız uygulaması için hazırlanmış değildir. Olay sonrası izlem, nörolojik ve kardiyak belirtilerin ağırlığına göre farklılaşır. [2]

ÇOCUKLAR VE FARKLI TOKSİK ETKİLER

Çocuklarda yalnız enjeksiyon değil, lokal anestezik içeren sürülen veya ağızda kullanılan preparatlar da maruziyet kaynağı olabilir. RCH pediatrik rehberi oral veya topikal kullanım sonrası bulguların gecikebileceğini belirtir. Ağız içi jel veya krem, daha fazla sürüldüğünde daha güvenli ve etkili hale gelmez. Ürün çocukların erişiminden uzak tutulmalı; uygulanan miktar ve zaman bakım verenler arasında açıkça paylaşılmalıdır. Yanlış ürün veya fazla kullanım şüphesinde zehir danışmanlığı alınır. [3]

Bilinç, kalp ritmi ve solunum değerlendirmesi esastır. Bazı lokal anestezikler methemoglobinemiye de yol açabilir; morarma veya oksijenlenme sorunu ayrıca incelenir. Bu durum sistemik sodyum kanal toksisitesinden farklı tedavi gerektirebilir. Alerjik reaksiyon da ayırıcı tanıdadır; bütün olaylar tek mekanizma kabul edilmez. Hekim uygun kan testleri, kan gazı ve seri kalp kayıtlarını seçer. Ağır tabloda çocuk yoğun bakım gerekir. Pediatrik rehberdeki azami dozlar erişkinlere veya bütün uygulama yollarına güvenlik garantisi değildir. Düzelme sonrası hangi ürünün neden sorumlu düşünüldüğü aileye açıklanmalı, yeniden maruziyeti önleyen plan yapılmalıdır. Kesin neden belirlenmeden bütün anesteziklere alerji etiketi konmamalıdır. [3]

Çocukta ağız içi veya cilde uygulanan ürünün adı ve zamanı kaydedilmelidir. Morarma görüldüğünde yalnız normal lokal uyuşma olarak yorumlanmamalı, ayrı oksijenlenme sorunu araştırılmalıdır. [3]

AKIL KARTI

Yeni nörolojik veya kardiyak belirtiyi işlem ekibine hemen bildirin. [1]

ÖĞRETİCİ TABLO

Acil durumda 112; zehir danışmanlığı için UZEM 114. [4]