LÖKOSİT ADEZYON EKSİKLİĞİ
ÖZET
Lökosit adezyon eksikliği, beyaz kan hücrelerinin kan damarından enfeksiyon bölgesine geçişini bozan nadir kalıtsal hastalıklar grubudur. Kanda çok sayıda nötrofil bulunmasına rağmen bu hücreler dokuda gereken savunmayı sağlayamayabilir. Bu nedenle yüksek beyaz kan hücresi sayısı güçlü veya yeterli bağışıklık anlamına gelmez. Alt tipler, hücrelerin tutunma ve hareket basamaklarındaki farklı bozukluklardan kaynaklanır.
Tip I’de doğumdan itibaren ağır bakteri ve mantar enfeksiyonları, göbek kordonunun geç ayrılması ve göbek çevresinde enfeksiyon görülebilir. Enfekte bölgede beklenenden az irin bulunması önemli bir ipucudur. Yaralar geç iyileşebilir; çocuklukta ağır diş eti ve diş çevresi sorunları gelişebilir. İrin olmaması enfeksiyon olmadığı anlamına gelmediğinden ailelerin yalnız yara görünümüne güvenerek beklemesi uygun değildir.
Tanı, klinik bulguların akım sitometrisi ve genetik sonuçlarla birlikte değerlendirilmesine dayanır. Güncel uzman uzlaşısı tip I’in şiddetini yalnız CD18 düzeyine bağlamamayı, belirtileri ve diğer hücresel göstergeleri de dikkate almayı önerir. Başlangıçta daha hafif görünen hastaların durumu zamanla değişebileceği için düzenli yeniden değerlendirme önemlidir. Uzlaşı önerileri klinik karar desteğidir; her hasta için aynı sonucu garanti eden deneysel kanıt değildir.
Ağır tip I ve tip III hastalıkta kök hücre nakli önemli bir kalıcı tedavi seçeneğidir. Çok merkezli bir araştırma nakil sonrası yararı gösterirken, greft başarısızlığı ve vericinin bağışıklık hücrelerinin alıcıya zarar vermesi gibi komplikasyonların da önemini ortaya koymuştur. Nakil kararı hastalığın tipi, ağırlığı, verici seçenekleri ve merkezin deneyimiyle birlikte ele alınır.
ABD’de ağır tip I için belirli genetik ve verici koşullarını karşılayan çocuklarda bir gen tedavisine hızlandırılmış onay verilmiştir. Hızlandırılmış onay, klinik yararın izleyen çalışmalarda doğrulanması gereksinimini ortadan kaldırmaz. Bu karar bütün LAD tiplerini veya bütün yaş gruplarını kapsamaz; Türkiye’de aynı ürünün erişilebilir olduğu da varsayılamaz. Tedavi seçenekleri ilgili uzman merkezde bireysel olarak değerlendirilir.
- LAD
- CD18
- ITGB2
- göbek kordonu
- nötrofili
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN ENFEKSİYONU TANIMA
Yavaş iyileşen yara, tekrarlayan deri enfeksiyonu veya belirgin diş eti sorunu sağlık ekibiyle paylaşılmalıdır. Tip I’de irin oluşumu az olabildiğinden enfeksiyonun ciddiyeti yalnız irin miktarıyla ölçülmez. Diş çevresi inflamasyonu kalıcı diş kaybına kadar ilerleyebilir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ÖYKÜDE ALT TİPE YÖNELTEN İPUÇLARI
Göbek kordonunun ayrılma zamanı, yenidoğan enfeksiyonları, yara iyileşmesi ve aile öyküsü sorgulanır. Tip II’de büyüme ve gelişme sorunları, tip III’te enfeksiyonlara ek ağır kanama eğilimi ayırıcı değerlendirmeye katkı sağlar. Alt tipler aynı tedavi yaklaşımına otomatik olarak indirgenmez.
FİZİK MUAYENE
DERİ, MUKOZA VE AĞIZ DEĞERLENDİRMESİ
Deri ve mukozal enfeksiyonlar geniş alanlara yayılabilir. Göbek çevresi, iyileşmeyen yaralar ve diş çevresi dokular dikkatle değerlendirilir. Az irinle seyreden görünüm klinik ağırlığı olduğundan hafif göstermemelidir.
AYIRICI TANI
DİĞER FAGOSİT BOZUKLUKLARINDAN AYRIM
Kronik granülomatöz hastalık, bazı hiper-IgE tabloları, diğer nötrofil işlev bozuklukları ve lökomoid reaksiyon ayırıcı tanıda düşünülür. Genetik test seçimi klinik örüntüye göre yapılır. Tip I’de ITGB2, tip II’de SLC35C1, tip III’te FERMT3 ilişkisi değerlendirmeyi yönlendirir.
TANISAL YAKLAŞIM
AKIM SİTOMETRİSİNİN KAPSAMI
CD18 ile CD11a ve CD11b ekspresyonunun incelenmesi tip I değerlendirmesinde kullanılır. Oxford laboratuvarı bu testin tip II veya tip III’ü tanımlamadığını açıkça belirtir. Bu nedenle normal ya da açıklayıcı olmayan bir tip I paneli, bütün LAD alt tiplerini dışlayan tek inceleme olarak kabul edilmez.
TEDAVİ
KALICI TEDAVİYİ GECİKTİRMEME
Ağır tip I tanısından sonra kalıcı tedavi seçenekleri hızla görüşülür. Uzlaşı paneli uygun hastada erken allojenik nakli destekler; enfeksiyon ve inflamasyon yükünün kontrolü nakil planının parçasıdır. Öneriler uzman uzlaşısına dayanır ve ilaç seçimi ya da dozlandırma için aileye bağımsız uygulama talimatı oluşturmaz.
FDA hasta seçimi, ITGB2 geninin iki alelinde varyant bulunan ağır LAD-I tanılı çocukları ve uygun HLA eşleşmiş kardeş vericisinin bulunmamasını kapsar. Ürün etiketi yaşam boyu hematolojik malignite riski nedeniyle uzun dönem izlem gereğini vurgular. Bu ABD onayı Türkiye’de ruhsat veya erişim anlamına gelmez.
Lentiviral gen tedavisinin dokuz çocuğun katıldığı araştırmada nakilsiz sağkalım olumlu bulunmuştur; hazırlama tedavisine bağlı ciddi yan etkiler de görülmüştür. Bu yüzden gen tedavisi, hazırlama ve uzun dönem izlem gerektirmeyen basit bir enjeksiyon gibi sunulmamalıdır.
İZLEM VE ÖNERİLER
ŞİDDETİN VE TEDAVİ SONUCUNUN YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ
Orta şiddette tip I hastalıkta klinik olaylar ve laboratuvar verileri yeniden gözden geçirilir. Enfeksiyonlar kadar periodontit ve diğer inflamatuvar sorunlar da seyri etkileyebilir. Değişen tablo, önceki şiddet sınıfına bağlı kalmak yerine tedavi planının yeniden tartışılmasını gerektirebilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ERKEN UZMAN BAŞVURUSU
Yenidoğanda göbek enfeksiyonu veya ciddi enfeksiyon şüphesi, özellikle irin azlığı ve iyileşme sorunu eşlik ediyorsa, gecikmeden tıbbi değerlendirme gerektirir. Şiddetli enfeksiyon riski nedeniyle kesin genetik tanı için yapılan incelemeler mevcut enfeksiyonun bakımını ertelememelidir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Leukocyte adhesion deficiency ↗
Orphanet · Kaynak tarihi: 2025-08 · Erişim: 2026-10-31
- Leukocyte adhesion deficiency type 1 ↗
MedlinePlus Genetics / NLM · Kaynak tarihi: Güncelleme tarihi doğrulanmadı; kontrol 2026-10-31 · Erişim: 2026-10-31
- International clinical consensus on leukocyte adhesion deficiency-I: Modified Delphi analysis ↗
Journal of Allergy and Clinical Immunology: Global · Kaynak tarihi: 2026-03-14 · Erişim: 2026-10-31
- KRESLADI: indication, accelerated approval and regulatory assessment ↗
FDA · Kaynak tarihi: 2026-03-26 · Erişim: 2026-10-31
- Lentiviral Gene Therapy for Severe Leukocyte Adhesion Deficiency Type 1 ↗
New England Journal of Medicine · Kaynak tarihi: 2025-05-01 · Erişim: 2026-10-31
- Allogeneic hematopoietic stem cell transplantation in leukocyte adhesion deficiency type I and III ↗
Blood Advances · Kaynak tarihi: 2021-01-12 · Erişim: 2026-10-31
- Leukocyte adhesion deficiency (LAD): test catalogue ↗
Oxford University Hospitals · Kaynak tarihi: 2026-07-01 · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · AĞIR LAD-I’DE LENTİVİRAL GEN TEDAVİSİNİN KLİNİK SONUÇLARI
Lentiviral Gene Therapy for Severe Leukocyte Adhesion Deficiency Type 1
Claire Booth ve arkadaşları · New England Journal of Medicine · 2025
Çalışma türü: Çok ülkeli, açık etiketli, tek kollu faz bir/iki çalışma.
Kapsam: Ağır LAD-I tanılı dokuz çocuk; temel izlem 24 ay.
ÖZET
Bir yılda allojenik nakil gerektirmeden sağkalım tüm çocuklarda sağlandı. Enfeksiyonla ilişkili hastane yatışları tedavi öncesine göre azaldı.
Özet okundu. Küçük, kontrolsüz çalışma; hazırlama rejimine bağlı ciddi yan etkiler görüldü ve uzun dönem güvenlik izlemi gereklidir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40305711 · DOI: 10.1056/NEJMoa2407376
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.