İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

MALLORY-WEİSS YIRTIĞI

ÖZET

Mallory-Weiss yırtığı, yemek borusunun mideye birleştiği bölgede mukozanın yırtılmasıyla oluşan üst sindirim sistemi kanamasıdır. Çoğunlukla kuvvetli kusma, öğürme veya öksürme sonrasında gelişir; belirgin risk etkeni bulunmaması tanıyı dışlamaz. Kanama kendiliğinden durabilse de ciddi kan kaybı ve şok gelişebilir. Endoskopi yırtığı gösterirken diğer kanama nedenlerini de araştırır; yalnız kusma öyküsüyle kesin tanı konulmaz.

Kan kusan kişi tıbbi yardım almalıdır. Bayılacak gibi olma, bilinç bulanıklığı, hızlı solunum, soğuk ve soluk cilt, karın ağrısı veya siyah dışkı eşlik ediyorsa acil servise başvurulmalıdır. Araç kullanmayın. Kanama durmuşsa da gecikmeden tıbbi yardım alın.

Erişkin akut üst gastrointestinal kanama yaklaşımında dolaşımın düzeltilmesi önceliklidir. Ciddi kanamalı ve dolaşımı kararsız hastada resüsitasyon sonrasında hemen endoskopi yapılır; diğer hastalarda başvurudan itibaren ilk 24 saat hedeflenir. Transfüzyon kararı yalnız bir laboratuvar değerine değil, bütün klinik tabloya dayanır. Yeniden kanama gelişirse tekrar endoskopi ve gerektiğinde girişimsel radyoloji veya cerrahi değerlendirme gerekir.

Aktif kanayan yırtıklarda endoskopik klips ve bant ligasyonu kanamayı durdurmak için kullanılan mekanik yöntemlerdir. Kırk bir hastayı kapsayan küçük randomize çalışmada iki yöntemle de başlangıçta hemostaz sağlanmış, yeniden kanayan hastalar tekrar endoskopik tedaviyle kontrol edilmiştir. Çalışmaya endoskopide aktif kanaması olmayan hastalar alınmamıştır. Bu nedenle araştırmanın sonuçları bütün yırtıklara genellenemez. Küçük örneklem nadir komplikasyonları dışlamaz ve herhangi bir yöntemin bütün hastalarda üstün olduğunu kanıtlamaz.

İzlemde kanamanın tekrarını ve eşlik eden hastalıkları önemsemek gerekir. Uluslararası gözlemsel bir seride Mallory-Weiss kanamasında tekrar kanama peptik ülser kanamasından daha az bulunmuş, ancak otuz günlük ölüm oranları anlamlı farklılık göstermemiştir. Bu bulgu yırtığın her zaman hafif seyredeceği varsayımını desteklemez; gözlemsel karşılaştırma uygulanan tedaviler arasında nedensel üstünlük de göstermez.

Kaynaklar:[1][2][7][6][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • Mallory-Weiss yırtığı
  • Hematemez
  • Endoskopik hemostaz
  • Üst gastrointestinal kanama
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU: YÜZEYSEL YIRTIK DA CİDDİ KANAYABİLİR

Mallory-Weiss yırtığı, yemek borusunun mideyle birleştiği yerdeki iç yüzeyde oluşan çizgisel hasardır. Genellikle şiddetli kusma, öğürme veya öksürmeden sonra gelişir. Kanama kendiliğinden durabilse de ciddi kan kaybı olabilir; bu tanı evde bekleme gerekçesi değildir.

Kaynaklar:[1]

GENEL OKUYUCU: KANLI KUSMAYI BEKLETMEYİN

Kanlı veya kahve telvesi görünümünde kusma tıbbi değerlendirme gerektirir. Buna baygınlık, kafa karışıklığı, soğuk-soluk cilt, hızlı solunum, karın ağrısı veya siyah dışkı eşlik ediyorsa acile başvurun. Kendiniz araç kullanmayın; ilaçlarınızı yanınıza alın. Kanama durmuş olsa da gecikmeden sağlık ekibiyle görüşün.

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

PROFESYONEL: TETİKLEYİCİ VE KANAMA ÖRÜNTÜSÜ

Kanamadan önceki kusma/öğürme, öksürük, ıkınma ve girişimler; alkol, yeme bozukluğu, tekrarlayan kusma ve gebelikte aşırı kusma öyküsü sorulur. Belirgin risk etkeni yokluğu tanıyı dışlamaz. Hematemez, melena, baş dönmesi ve bayılmanın seyri kaydedilir.

Kaynaklar:[1]

PROFESYONEL: UZAYAN KANAMAYA YATKINLIK

Antitrombotik kullanımı ve siroz sorgulanır; bu durumlarda kanama uzayabilir.

Kaynaklar:[4]

FİZİK MUAYENE

PROFESYONEL: ÖNCE DOLAŞIM

Kalp hızı ve kan basıncı ölçülür; kan kaybı ve şok bulguları değerlendirilir. Tam kan sayımı ve pıhtılaşma incelemeleri klinik değerlendirmeyi tamamlar.

Kaynaklar:[1]

AYIRICI TANI

PROFESYONEL: KANLI KUSMA TEK BİR TANI DEĞİLDİR

Ülser, gastrit, karaciğer hastalığına bağlı kanama ve malignite gibi nedenler düşünülür. Burun kanaması sonrası yutulan kan da kusmayla çıkabilir; yalnız kusma öyküsüne dayanarak Mallory-Weiss tanısı konmaz.

Kaynaklar:[2]

PROFESYONEL: BOERHAAVE AYRI ACİLDİR

Kusma sonrası şiddetli göğüs ağrısı, nefes darlığı veya ateş tam kat özofagus yırtığını düşündürür; Boerhaave sendromu yüzeysel Mallory-Weiss hasarı değildir ve acil hastane değerlendirmesi gerekir.

Kaynaklar:[8]

TANISAL YAKLAŞIM

PROFESYONEL: ENDOSKOPİK DOĞRULAMA

Üst endoskopi mukozal yırtığı gösterir, kanamanın kaynağını ve başka nedenleri değerlendirir. Şüpheyi artıran öykü tek başına doğrulama yerine geçmez.

Kaynaklar:[1]

PROFESYONEL: RESÜSİTASYON VE ZAMANLAMA

Masif kanamada yerel transfüzyon protokolü uygulanır; karar yalnız tek hemoglobin değerine indirgenmez. NICE, ağır kanamalı instabil hastada resüsitasyonun hemen ardından, diğer üst gastrointestinal kanamalarda başvurudan sonraki 24 saat içinde endoskopi önerir.

Kaynaklar:[7]

TEDAVİ

PROFESYONEL: AKTİF KANAYAN YIRTIK

CAG 2025, aktif sızıntı/fışkırmada tek başına epinefrin yerine bant veya endoskop kanalından uygulanan klips önerir. Öneri koşullu, kanıt kesinliği çok düşüktür.

Kaynaklar:[3]

PROFESYONEL: ÜLSER YAKLAŞIMINI OTOMATİK AKTARMAYIN

Kanamayan görünür damar, yapışık pıhtı, pigment veya temiz tabanlı Mallory-Weiss lezyonunda CAG rutin endoskopik hemostaz yapılmamasını koşullu önerir; kanıt çok düşük kesinliktedir.

Kaynaklar:[3]

PROFESYONEL: YÖNTEM SEÇİMİNİN GÜVENLİK SINIRI

Özofagus tarafında ince kas tabakası nedeniyle enjeksiyon/termal işlemlerde perforasyon riski dikkate alınır; mekanik yöntem tercih edilir. Epinefrinli enjeksiyon kardiyak hastalıkta dolaşım etkileri yaratabilir. Kontrolsüz olguda girişimsel radyoloji veya cerrahi gerekebilir.

Kaynaklar:[4]

PROFESYONEL: İLAÇ PLANI KANAMA VE TROMBOZU BİRLİKTE GÖZETİR

NICE, hemostaz sağlandıktan sonra sekonder korunma için düşük doz aspirinin sürdürülmesini önerir; klopidogrel kararı ilgili uzman ve hastayla görüşülür. Diğer NSAİİ’ler akut dönemde durdurulur. Tüm kan sulandırıcılar için tek tip kesme talimatı verilmez.

Kaynaklar:[7]

İZLEM VE ÖNERİLER

PROFESYONEL: HEMOSTAZ SONRASI İZLEM

Asit baskılayıcı tedavi destek bakımının parçasıdır. Oral alıma dönüş belirtiler ve kan incelemelerine göre planlanır; herkese aynı saat atanmaz.

Kaynaklar:[4]

PROFESYONEL: DÜŞÜK TEKRAR KANAMASI SIFIR RİSK DEĞİLDİR

Uluslararası kohortta Mallory-Weiss için bildirilen yedi günlük tekrar kanama %4,9, otuz günlük ölüm %5,7 idi. Ülser grubuyla mortalite farkı anlamlı değildi. Gözlemsel veriler tedavi yöntemlerini karşılaştırarak nedensel üstünlük göstermez; eşlik eden hastalıklar önemlidir.

Kaynaklar:[5]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

PROFESYONEL: YENİDEN KANAMA

Tekrar kanamada yeniden endoskopi ve hemostaz değerlendirilir. Endoskopik tedavi sonrası instabil yeniden kanamada girişimsel radyoloji; hızla sağlanamıyorsa acil cerrahi görüşü gerekir.

Kaynaklar:[7]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Mallory-Weiss Tear ↗

    Cleveland Clinic · Kaynak tarihi: 2026-07-16 · Erişim: 2026-10-27

  2. Vomiting blood ↗

    NHS · Kaynak tarihi: 2025-08-18 · Erişim: 2026-10-27

  3. Canadian Association of Gastroenterology Clinical Practice Guideline for the Endoscopic Management of Nonvariceal Nonpeptic Ulcer Upper Gastrointestinal Bleeding ↗

    CAG / Gastroenterology · Erişim: 2026-10-27

    2025 yayını; kesin çevrimiçi yayın günü bu kayıtta doğrulanmadı.

  4. Guidelines for endoscopic management of nonvariceal upper gastrointestinal bleeding (second edition) ↗

    JGES / Digestive Endoscopy · Kaynak tarihi: 2025-03-21 · Erişim: 2026-10-27

  5. International multicenter study comparing demographics, therapy and outcomes in bleeding from Mallory Weiss tears and peptic ulcers ↗

    Endoscopy International Open · Kaynak tarihi: 2022-05-13 · Erişim: 2026-10-27

  6. Endoscopic band ligation and endoscopic hemoclip placement for patients with Mallory-Weiss syndrome and active bleeding ↗

    World Journal of Gastroenterology · Kaynak tarihi: 2008-04-07 · Erişim: 2026-10-27

  7. Acute upper gastrointestinal bleeding in over 16s: management — CG141 ↗

    NICE · Erişim: 2026-10-27

  8. Boerhaave’s Syndrome ↗

    Cleveland Clinic · Kaynak tarihi: 2026-09-16 · Erişim: 2026-10-27

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

Doğrudan ilgili 2 yayın seçildi; yirmi yayın sayısına tamamlama yapılmadı. Bu seçki sistematik derleme veya insan klinik onayı değildir.

01 · MALLORY-WEİSS VE PEPTİK ÜLSER KANAMASINDA ÇOK MERKEZLİ SONUÇLAR

International multicenter study comparing demographics, therapy and outcomes in bleeding from Mallory Weiss tears and peptic ulcers

Jennifer E. Tham, Lucy Lynch, Stig B. Laursen, Loren Laine, Harry R. Dalton, Jeffrey Ngu, Eduardo Redondo-Cerezo, Michael Schultz, Iain Murray, Nick Michell, Alan J. Morris, Michael M. Nielsen, Adrian J. Stanley · Endosc Int Open · 2022

Çalışma türü: Prospektif toplanan çok merkezli verilerin gözlemsel karşılaştırması.

Kapsam: Yedi merkezde 3.648 kanama başvurusu; 125 Mallory-Weiss olgusunda medyan yaş 61.

ÖZET

Mallory-Weiss grubunda tekrar kanama ülserden daha azdı; otuz günlük mortalitede anlamlı fark saptanmadı.

Hastanede başka nedenle yatarken başlayan kanamalar dışlandı. Yaş alt sınırı belirtilmedi; pediatrik etki kanıtı sayılmaz. Eksik veriler ve tedavi seçimi karşılaştırmayı sınırlar.

02 · AKTİF MALLORY-WEİSS KANAMASINDA BANT VE KLİPS KARŞILAŞTIRMASI

Endoscopic band ligation and endoscopic hemoclip placement for patients with Mallory-Weiss syndrome and active bleeding

Young-Seok Cho, Hiun-Suk Chae, Hyung-Keun Kim, Jin-Soo Kim, Byung-Wook Kim, Sung-Soo Kim, Sok-Won Han, Kyu-Yong Choi · World J Gastroenterol · 2008

Çalışma türü: Tek merkezli, gizli atamalı küçük randomize çalışma.

Kapsam: Aktif kanayan 41 hasta; klips 21, bant 20; ortalama yaşlar 49,5 ve 47,1.

ÖZET

İlk hemostaz her iki grupta sağlandı; bir klips ve iki bant hastasında tekrarlayan kanama yeniden endoskopiyle kontrol edildi.

Aktif kanamayanlar ve birden çok kanama odağı olanlar dışlandı. Küçük eski çalışma eşdeğerlik veya komplikasyonsuzluk garantisi vermez; çocuklara genellenmez.

Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır. Kişisel tanı veya tedavi talimatı değildir; ilaçlar bu metne göre başlanmamalı ya da kesilmemelidir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.