MAMOGRAFİ

MAMOGRAFİ HANGİ SORUYA YANIT VERİR?

Mamografi, düşük doz X ışınıyla meme dokusunun görüntülenmesidir. Belirti yokken yapılan tarama ile ele gelen kitle veya başka değişiklik nedeniyle yapılan tanısal mamografi aynı klinik amaç taşımaz. Tanısal değerlendirmede ek açılardan görüntü gerekebilir. Bu yazı genel tarama yaşlarını veya ülke politikalarını değil, çekim sürecini ve sonucun nasıl ele alınacağını anlatır. Randevunun tarama mı, belirti araştırması mı olduğunu öğrenin. [2]

Görüntüler kitle, kalsifikasyon ve doku yoğunluğu gibi özellikleri gösterebilir. Radyolog mümkünse önceki mamografilerle karşılaştırır. Kalsifikasyon görülmesi tek başına kanser anlamına gelmez; biçim ve dağılım önemlidir. Yoğun meme dokusu bazı bulguların görülmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle normal mamografi, yeni bir belirtiyi kendiliğinden açıklamaz veya bütün kanserleri kesin dışlamaz. Rapor, kişinin yakınmaları ve diğer değerlendirmeleriyle birlikte yorumlanmalıdır. [2]

Ek görüntüleme için çağrılmak kanser tanısı değildir; çağrılan kişilerin çoğunda kanser bulunmaz. Raporda BI-RADS kategorisi, bulgunun değerlendirilmesini ve önerilen sonraki adımı standart biçimde ifade eder. Örneğin sıfır kategorisi değerlendirmeyi tamamlamak için ek görüntü gerektiğini anlatır; hastalığın evresi değildir. Kategoriye bakıp kendi kendinize tanı koymak yerine rapordaki öneriyi ve bunun zamanlamasını hekimle netleştirin. [2]

ÇEKİME HAZIRLANMA VE DENEYİM

Üst giysinin kolay çıkarılabilmesi randevuyu kolaylaştırır. Koltuk altına veya memeye deodorant, pudra gibi ürünler sürülmemesi istenebilir; bunlar görüntüyü etkileyebilir. Önceden ağrılı mamografi deneyiminiz, hareket veya ayakta durma güçlüğünüz varsa ekibe söyleyin. Mahremiyet ve iletişim ihtiyaçlarınızı belirtmeniz uygundur. Kaygılı hissetmek olağandır; teknisyen ne yapılacağını açıklayabilir ve daha rahat pozisyon almanıza yardımcı olabilir. [1]

Meme kısa süre iki yüzey arasında sıkıştırılır ve farklı yönlerden görüntüler alınır. Sıkıştırma rahatsızlık veya ağrı yapabilir; sessizce katlanmak zorunda değilsiniz. Ağrı belirginse haber verin ve gerekirse durdurulmasını isteyin. Her iki memenin görüntülenmesi sırasında pozisyon değiştirilebilir. Asıl çekim kısa sürse de hazırlık ve görüntü kontrolü nedeniyle toplam randevu daha uzun olabilir. Personelin yönlendirmelerini anlamadığınızda yeniden açıklamasını isteyin. [1]

Çekimden sonra giyinebilir ve çoğunlukla olağan etkinliklerinize dönebilirsiniz. Sonucun hemen söylenmemesi anormal bulunduğunu göstermez; görüntülerin uzman tarafından incelenmesi gerekir. Hangi tarihte haber verileceğini ve sonuç ulaşmazsa kiminle iletişim kuracağınızı öğrenin. Randevu sonunda “Haber gelmezse normaldir” varsayımı yapmayın. Önceki ağrı deneyiminiz varsa bir sonraki incelemenin daha rahat planlanabilmesi için bunu kayda geçirmelerini isteyebilirsiniz. [1]

YARARLAR, SINIRLILIKLAR VE GÜVENLİK

Sıkıştırma, dokuları yayarak üst üste binmeyi azaltır, hareketi sınırlar ve daha düşük dozla net görüntü elde edilmesine yardımcı olur. Gebelik olasılığını, meme implantını, önceki ameliyatları ve mevcut yakınmaları bildirin. İmplant bazı dokuları örtebilir ve özel görüntüler gerekebilir. Başka merkezde çekilen eski filmleri erişilebilir kılın. Karşılaştırma, yeni bir değişiklikle uzun süredir aynı kalan görünümü ayırt etmeye yardımcı olabilir. [3]

Mamografi erken saptamaya katkı sağlar; ancak yalancı pozitiflik nedeniyle gereksiz kaygı ve ek testler, yalancı negatiflik nedeniyle gözden kaçan hastalık mümkündür. Ek görüntü veya biyopsi önerisi bu belirsizliği gidermeyi amaçlar. İyonlaştırıcı radyasyon kullanılır, fakat inceleme sonrası vücutta X ışını kalmaz. Yeni kitle, meme başından kanlı akıntı veya başka belirgin değişiklik varsa önceki normal filmi gerekçe gösterip değerlendirmeyi ertelemeyin. [3]

RAPOR GÖRÜŞMESİ TABLOSU

Kısa süreli çekim ağrısıyla kalıcı veya giderek artan yakınmayı birbirine karıştırmayın. Beklenmedik bir sorun varsa merkeze danışın. İletişim ihtiyacınızı belirtmek, kaliteli görüntü kadar iyi bir hasta deneyimi için de önemlidir. [1]

AKIL KARTI

Bu bölümün özgün metni aşağıdaki akıl kartında sunulmuştur.