MASTİT

MASTİT NEDİR?

Emzirme çoğu durumda sürdürülebilir. Bebeğin memeye yerleşimi için destek almak, rahat bir sütyen kullanmak, dinlenmek ve soğuk uygulama ağrıyı azaltabilir. Ağrı kesici seçimi kişisel hastalıklar ve emzirme dikkate alınarak yapılır. Memeyi aniden bırakmak, sıkı giysiyle bastırmak veya bebeğin ihtiyacından fazla süt sağmak önerilmez. Evde önlemlere rağmen düzelmeme, kötüleşme ya da antibiyotiğe yanıt alınmaması yeniden değerlendirme gerektirir. [1]

KLİNİK DEĞERLENDİRME VE AYIRICI TANI

Mastit bir spektrumdur: kanal çevresindeki ödem ve inflamasyon, bakteriyel mastit, daha derin inflamatuvar kitle veya apse farklı yaklaşımlar gerektirebilir. Ateş tek başına mutlaka antibiyotik gerektiğini göstermez; muayene, süre ve genel durum birlikte değerlendirilir. Her emzirme sonrasında memeyi tamamen boşaltmaya çalışmak üretimi artırarak sorunu sürdürebilir. Sert ve derin masaj, dokuyu zedeleyebileceğinden kaçınılmalıdır. Meme ucundaki kabarcığı iğneyle açmak da evde uygulanacak bir yöntem değildir. [2]

Bakteriyel enfeksiyon düşünüldüğünde uygun antibiyotik seçilir. Yanıt yetersizse, tekrarlayan hastalıkta veya özel risklerde süt kültürü ve direnç değerlendirmesi gerekebilir. Kitle devam ediyorsa ultrasonla apse araştırılır; apse yalnız ilaçla değil, gerektiğinde drenajla tedavi edilir. Boşaltma işlemi sonrası da takip ve uygun emzirme desteği önemlidir. Birkaç günlük rahatlama sonrasında aynı bölgede yeniden şişlik gelişmesi kontrol gerektirir; tedaviyi kendi kendine uzatmak yerine tanı gözden geçirilir. [2]

NE ZAMAN ACİL YARDIM GEREKİR?

Doğum sonrası dönemde enfeksiyona eşlik eden belirgin kötüleşme, nefes almada güçlük, kafa karışıklığı, bayılacak gibi olma veya idrarın belirgin azalması sepsis açısından acil değerlendirme gerektirir. Türkiye’de 112 aranabilir. Meme yakınmasına odaklanıp genel durum bozukluğunu göz ardı etmemek gerekir. Doğumdan sonra rahim, idrar yolu veya ameliyat yarası enfeksiyonu gibi başka kaynaklar da bulunabilir; kötü kokulu akıntı, karın ağrısı veya yara değişiklikleri ekibe anlatılmalıdır. [3]

Tablo: [4]

İZLEM VE ÖZEL DURUMLAR

Emzirmeyen kişide gelişen mastit, aynı yerde tekrarlama veya tedaviye rağmen kaybolmayan değişiklikler meme kliniği değerlendirmesini gerektirebilir. İnflamatuvar meme kanseri nadirdir ancak düzelmeyen mastit benzeri tabloda ayırıcı tanıda bulunur. Bu olasılık her ağrının kanser olduğu anlamına gelmez; önemli olan beklenen iyileşme gerçekleşmediğinde yeniden başvurmaktır. Muayeneye giderken belirtilerin başlangıcı, önceki tedaviler, ateş seyri ve kitlenin değişimi paylaşılmalıdır. [4]

Süt üretiminin fazla olduğu kişilerde sürekli pompalama döngüsünü azaltmak için kişisel beslenme planı yapılabilir. Amaç ağrılı memeyi zorlayarak boşaltmak değil, bebeğin gereksinimini karşılayan fizyolojik beslenmeyi desteklemektir. Tekrarlayan yakınmalarda pompa kullanımı ve meme üzerindeki mekanik baskı yeniden gözden geçirilir. [2]

Emzirmeyen bir kişide yeni meme kızarıklığı veya ağrısı varsa da başvuru ertelenmemelidir. Ateş olmasa bile belirtilerin sürmesi değerlendirme nedenidir; evde yapılan uygulamaların ne olduğu görüşmede anlatılmalıdır. [1]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Emzirmeyi otomatik kesmeyin; memeyi zorla boşaltmayın veya sertçe masaj yapmayın. Genel durum kötüleşirse acil yardım isteyin. Kalıcı kitleyi, tekrarlamayı ve tedaviye yanıtsızlığı kontrolsüz bırakmayın. [2]