İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

MEDİAN ARKUAT LİGAMAN SENDROMU

ÖZET

Median arkuat ligaman sendromunda diyaframla ilişkili bağ dokusu, çölyak arter ve çevresindeki sinir ağına bası yapar. Yemek veya egzersiz sonrası karın ağrısı, bulantı ve kilo kaybı görülebilir. Bası bulunan herkesin yakınması olmaz.

Görüntülemede çölyak arter basısı saptanması tek başına sendrom tanısı değildir. Karın ağrısının daha sık nedenleri araştırılmalı, klinik özellikler ile görüntüler birlikte değerlendirilmelidir. Doppler ultrasonografi, solunumla değişen akım özelliklerini gösterebilir. Bu nedenle statik bir tomografi bulgusu, bütün yakınmaların nedenini açıklayan kesin kanıt olarak kabul edilmemelidir.

Değerlendirme gastroenteroloji, damar veya genel cerrahi ve gerektiğinde ağrı ekibinin katılımını gerektirir. Amaç, ameliyattan yarar görebilecek hastaları dikkatle seçmek ve uygun hazırlığı yapmaktır. Cerrahide bağın serbestleştirilmesi, bazı hastalarda sinir ağına yönelik girişimle veya damar yeniden yapılandırmasıyla birleştirilebilir. Açık, laparoskopik ve robotik yaklaşımlar bulunmaktadır; seçenekler kişinin anatomisine ve klinik değerlendirmesine göre ele alınır.

Çölyak pleksus bloğuna verilen yanıt, seçilmiş hastalarda ameliyat kararını destekleyebilir; fakat kusursuz bir tanı testi değildir. Geriye dönük bir çalışmada blok uygulanan 57 kişiden 38’i rahatlama bildirmiş, bu yanıt veren grubun ameliyat edilen 28 kişisinden 27’sinde olumlu sonuç görülmüştür. Yalnız seçilmiş yanıt verenlerin cerrahi sonuçlarının değerlendirilmesi, bu başarı oranının bütün şüpheli hastalara uygulanamayacağı anlamına gelir. Araştırma randomize bir karşılaştırma değildir; blok yanıtı tek başına kesin ameliyat başarısı sözü vermez.

Ameliyat sonrasında ağrı sürebilir veya yeniden başlayabilir. Böyle bir durumda çölyak arter akımının ve kalıcı darlığın yeniden değerlendirilmesi, gerektiğinde ek damar girişimleri veya sinir bloğunun ele alınması gerekebilir. Bazı hastalarda eşlik eden fonksiyonel gastrointestinal bozukluklar ayrı tıbbi tedavi gerektirir. Başarılı damar serbestleştirmesi bütün ağrıların mutlaka kaybolacağını garanti etmez; izlemde belirtiler ve yaşam kalitesi de değerlendirilmelidir.

Kaynaklar:[1][2][4][6]
ANAHTAR KELİMELER
  • Median arkuat ligaman
  • Çölyak pleksus bloğu
  • Dinamik Doppler
  • Ligaman serbestleştirme
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU: BASI HER ZAMAN HASTALIK DEĞİLDİR

Median arkuat ligaman sendromunda diyafram yakınındaki bağ dokusu, çölyak atardamarı ve çevresindeki sinirlere baskı yapar. Yemek veya egzersiz sonrası üst karın ağrısı, yemek korkusu ve kilo kaybı görülebilir. Ancak damarda bası görülmesi her kişide belirti olduğu anlamına gelmez.

Kaynaklar:[1]

GENEL OKUYUCU: KARAR TEK GÖRÜNTÜYLE VERİLMEZ

Yakınmaların başka nedenleri araştırılmadan yalnız BT görüntüsüyle MALS tanısı konmaz. Gastroenteroloji ve cerrahi birlikte değerlendirmelidir. Ameliyatın amacı dış basıyı azaltmaktır; ağrının kalıcı olarak geçeceği garanti edilemez.

Kaynaklar:[2]

GENEL OKUYUCU: YENİ ŞİDDETLİ AĞRIYI MALS’A BAĞLAMAYIN

Şiddetli karın ağrısıyla kanlı dışkı, ateş, durmayan kusma veya belirgin hassasiyet varsa gecikmeden yardım alın. Göğüs/üst karın ağrısına nefes darlığı, soğuk terleme ya da bayılacak gibi olma eşlik ediyorsa acil yardım çağırın.

Kaynaklar:[1]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

PROFESYONEL: AĞRI VE İŞLEV KAYBI

Ağrının yemek/egzersizle ilişkisi, besin kısıtlama, kilo değişimi, bulantı-kusma ve dışkılama değişikliği sorgulanır. Önceki abdominal ameliyatlar, otonom yakınmalar ve yapılan gastrointestinal incelemeler kaydedilir. Belirtilerin günlük yaşam üzerindeki etkisi değerlendirilir. BT’de bası tek başına tanı değildir.

Kaynaklar:[2]

FİZİK MUAYENE

PROFESYONEL: ÜFÜRÜM TANI YERİNE GEÇMEZ

Vücut yapısı, beslenme durumu ve abdominal muayene değerlendirilir. Ekspirasyonda belirginleşebilen epigastrik üfürüm bulunabilir; bazı hastalarda belirgin palpasyon hassasiyeti yoktur. Tek bir muayene manevrası MALS’ı doğrulamaz.

Kaynaklar:[2]

AYIRICI TANI

PROFESYONEL: YAYGIN NEDENLERİ DIŞLAYIN

Hepatobiliyer, pankreatik ve diğer gastrointestinal nedenler araştırılır; uygun durumda kan testleri, endoskopi ve mide boşalma incelemesi kullanılır. Mide boşalmasının yavaş olması başka hastalıklarda da görülebilir. Test seçimi klinik soruya göre yapılır, herkese aynı geniş panel zorunlu değildir.

Kaynaklar:[1]

TANISAL YAKLAŞIM

PROFESYONEL: DİNAMİK DEĞERLENDİRME

ESVS 2025, inspirasyon ve ekspirasyonda mezenterik dupleks ultrasonu ilk inceleme olarak önerir (I/C). Seçilmiş olguda klinik uyum ve alternatif nedenlerin dışlanması, BT/MR anjiyografiyle dış basının değerlendirilmesiyle birleştirilir.

Kaynaklar:[3]

PROFESYONEL: UZMAN MERKEZDE HASTA SEÇİMİ

ESVS’nin seçilmiş hasta çerçevesi; postprandiyal ağrıya beslenme değişikliği, kilo kaybı veya açıklanamayan ishalin eşlik etmesini; iki görüntüleme yöntemiyle en az %70 dış bası darlığını ve alternatif açıklama bulunmamasını içerir. İnspirasyon/ekspirasyon BT anjiyografi bu değerlendirmededir.

Kaynaklar:[3]

TEDAVİ

PROFESYONEL: GİRİŞİM OTOMATİK DEĞİLDİR

Seçilmiş semptomatik hastada ligaman gevşetilmesi düşünülebilir; ESVS cerrahi önerisi IIb/C düzeyindedir. Bası giderilmeden primer stent yaklaşımı desteklenmez. Gevşetme sonrası semptom ve anlamlı rezidüel darlık birlikte sürerse revaskülarizasyon ayrıca değerlendirilebilir.

Kaynaklar:[3]

PROFESYONEL: BLOK YANITININ SINIRI

Çölyak pleksus bloğuyla geçici rahatlama hasta seçiminde yardımcı olabilir. Yanıt veren ve ameliyata seçilen hastalardaki yüksek iyileşme oranı, tüm başvuranlarda testin doğruluğunu veya ameliyatın kesin başarısını göstermez.

Kaynaklar:[6]

İZLEM VE ÖNERİLER

PROFESYONEL: KLİNİK BAŞARI VE DAMAR AÇIKLIĞI FARKLIDIR

Ameliyat sonrası devam eden veya tekrarlayan ağrıda çölyak arter akımı yeniden değerlendirilir. Kalıcı darlık, fonksiyonel gastrointestinal hastalık ve diğer ağrı nedenleri ayrıştırılır. Damar akımı normalleşse bile yakınmalar sürebilir; yalnız görüntüye bakarak yeniden girişim yapılmaz.

Kaynaklar:[4]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

PROFESYONEL: ÇOK DİSİPLİNLİ DEĞERLENDİRME

MALS kuşkusunda gastroenteroloji, damar/genel cerrahi ve gerektiğinde ağrı uzmanının birlikte değerlendirmesi gerekir. İnceleme sonuçları ve görüntüler sevkle birlikte iletilir. Süren ağrı ve kilo kaybında destek ihtiyacı da değerlendirilir; yalnız görüntü bulgusu doğrudan ameliyat randevusuna dönüştürülmez.

Kaynaklar:[2]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Median arcuate ligament syndrome (MALS) ↗

    Mayo Clinic · Kaynak tarihi: 2024-12-13 · Erişim: 2026-10-27

    Belirtiler ve tanı/tedavi sayfaları aynı konu bütçesinde birleştirildi; tarih 13 Aralık 2024.

  2. Median arcuate ligament syndrome: When to consider the diagnosis and management options ↗

    Australian Journal of General Practice · Erişim: 2026-10-27

    Aralık 2024 ek sayısı, 53(12):S28–S32.

  3. ESVS 2025 Clinical Practice Guidelines on the Management of Diseases of the Mesenteric and Renal Arteries and Veins ↗

    European Society for Vascular Surgery · Kaynak tarihi: 2025-06-11 · Erişim: 2026-10-27

    11 Haziran 2025 çevrimiçi; Ağustos 2025 sayısı.

  4. Median arcuate ligament syndrome – Current state of management ↗

    Seminars in Pediatric Surgery · Kaynak tarihi: 2021-11-16 · Erişim: 2026-10-27

    16 Kasım 2021 çevrimiçi; Aralık 2021, 30(6):151129.

  5. Factors associated with successful median arcuate ligament release in an international, multi-institutional cohort ↗

    Journal of Vascular Surgery · Kaynak tarihi: 2022-10-26 · Erişim: 2026-10-27

    26 Ekim 2022 çevrimiçi; Şubat 2023 basılı.

  6. Clinical Outcomes after Median Arcuate Ligament Release in Patients Responsive to Celiac Plexus Block ↗

    Journal of Vascular and Interventional Radiology · Kaynak tarihi: 2024-01-03 · Erişim: 2026-10-27

    3 Ocak 2024 çevrimiçi; Nisan 2024 basılı.

  7. Outcomes of Median Arcuate Ligament Release and Celiac Plexus Neurolysis in 72 Patients with Median Arcuate Ligament Syndrome ↗

    Annals of Vascular Surgery · Kaynak tarihi: 2026-02-11 · Erişim: 2026-10-27

    11 Şubat 2026 çevrimiçi; Haziran 2026 basılı.

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA

Doğrudan ilgili 3 yayın seçildi; yirmi yayın sayısına tamamlama yapılmadı. Bu seçki sistematik derleme veya insan klinik onayı değildir.

01 · ÇOK MERKEZLİ MALS CERRAHİSİ SONUÇLARI

Factors associated with successful median arcuate ligament release in an international, multi-institutional cohort

Charles DeCarlo, Karen Woo, André S van Petersen ve arkadaşları · Journal of Vascular Surgery · 2023

Çalışma türü: Uluslararası retrospektif çok merkezli kohort.

Kapsam: 24 merkezde 516 ameliyat; 488 hastada izlem verisi.

ÖZET

İzlemi olanların 287’sinde tam, 119’unda kısmi rahatlama, 82’sinde yarar yoktu. Üç yılda tedavi başarısızlığından bağımsızlık tahmini %51,9 idi.

Kontrolsüz gözlemsel karşılaştırma; yöntem seçimi karıştırıcıdır. Başarısızlık hiç düzelmeme veya nüksü kapsar. Son kontroldeki rahatlama ile zaman içinde başarısızlıktan bağımsızlık farklı ölçütlerdir; cerrahi yöntem üstünlüğü nedensel kanıtlanmaz.

02 · PLEKSUS BLOĞUNA YANIT VERENLERDE GEVŞETME SONUÇLARI

Clinical Outcomes after Median Arcuate Ligament Release in Patients Responsive to Celiac Plexus Block

Michelle M Shnayder-Adams, Maria Masotti, Mamadou L Sanogo · Journal of Vascular and Interventional Radiology · 2024

Çalışma türü: Retrospektif seçilmiş hasta serisi.

Kapsam: 57 blok uygulaması; 38 klinik yanıt, bunların 28’inde ameliyat.

ÖZET

Ameliyata seçilen 28 yanıt vericinin 27’sinde olumlu cerrahi sonuç bildirildi.

Özet erişimi; blok yanıtı ameliyata seçimi etkiledi. %96 oranı bütün 57 hastanın başarısı değildir. Yanıt vermeyenler için duyarlılık/özgüllük veya genel ameliyat yararı hesaplanamaz.

03 · KLİNİK VE GÖRÜNTÜ UYUMUNUN AMELİYAT SONRASI YAŞAM KALİTESİYLE İLİŞKİSİ

Outcomes of Median Arcuate Ligament Release and Celiac Plexus Neurolysis in 72 Patients with Median Arcuate Ligament Syndrome

David Grafton Kirk, Hannah Barone, Benjamin Starnes · Annals of Vascular Surgery · 2026

Çalışma türü: Tek cerrahın retrospektif kohortu; ileriye dönük toplanmış yaşam kalitesi anketleri.

Kapsam: 72 ameliyat; klasik belirti ve görüntüsü olan 31 kişi, yalnız klasik görüntüsü olan 11 kişiyle karşılaştırıldı.

ÖZET

Belirti ve görüntü uyumu olan alt grupta yaşam kalitesi artışı daha yüksekti.

Özet erişimi; karşılaştırma bütün 72 kişiyi kapsamaz. Seçilim, eksik alt grup verileri ve kontrolsüz tasarım genellemeyi sınırlar. Yaş/psikiyatrik öykü analizinde anlamlı ilişki bulunmaması etkisizlik kanıtı değildir.

Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır. Kişisel tanı veya tedavi talimatı değildir; ilaçlar bu metne göre başlanmamalı ya da kesilmemelidir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.