MELANOM DIŞI DERİ KANSERLERİ

GENEL BAKIŞ VE RİSK

Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.

BELİRTİLER, UYARILAR VE AYIRICI TANI

Deride büyüyen kabarıklık, renk veya doku değişikliği, iyileşmeyen yara, tekrarlayan kabuklanma, kaşıntı ya da kanama değerlendirilmelidir. Görünüm tek tip değildir: düzgün parlak kabarıklık, pürtüklü alan veya düz renkli leke şeklinde olabilir. Yalnız açık renkli derideki fotoğraflara bakarak karar vermek yanıltıcıdır; koyu tenlerde lezyonların rengi farklı görünebilir. Süren veya değişen lezyon için hekim randevusu alınmalıdır. Hızlı uzman sevki kanserin kesinleştiği anlamına gelmez. Eski fotoğraflar, lezyonun başlangıç zamanı ve büyüme öyküsü görüşmede yararlı bilgi sağlar. Benzeri görünüm oluşturan iyi huylu değişikliklerin ayırt edilmesi uzman değerlendirmesi gerektirir. [2]

TANI VE YAYILIM DEĞERLENDİRMESİ

Muayenede yalnız yakınmaya neden olan bölge değil, diğer şüpheli deri alanları da değerlendirilebilir. Kesin ayrım için uygun yöntemle deri biyopsisi alınır. Patoloji, lezyonun kanser olup olmadığını ve hücre tipini gösterir. Biyopsi biçimi lezyonun büyüklüğü ve özelliklerine göre seçilir; görünüşüne bakarak tedaviyi kesinleştirmek doğru değildir. [3]

Bazal hücreli kanserin uzak yayılımı nadirdir; çoğunda uzak yayılım araştıran testler gerekmez. Skuamöz kanserde ise risk ve klinik bulgular doğrultusunda lenf düğümleri ve gerektiğinde görüntüleme değerlendirilir. Yerleşim, büyüklük, yayılım ve genel sağlık tedavi kararında birlikte önem taşır. [1]

TEDAVİ YAKLAŞIMI

Bazal hücreli kanserde cerrahi sık kullanılan yöntemdir. Seçilmiş hastalarda Mohs cerrahisi, dokuyu katmanlar halinde inceleyerek kanseri çıkarırken sağlam dokuyu korumayı amaçlar. Küçük ve yüzeysel belirli lezyonlarda, cerrahinin uygun olmadığı durumlarda başka yerel yöntemler düşünülebilir. Krem, dondurma, ışıkla tedavi veya radyoterapi bütün deri kanserleri için birbirinin yerine kullanılabilecek seçenekler değildir. Karar kanserin türüne ve riskine göre verilir. [3]

Skuamöz kanserde yüksek riskli veya ileri hastalık ayrıca uzman ekip planı gerektirir. Cerrahi sonrası ek tedavi gereksinimi kişiye göre değişir. Tedavi alanında büyüyen yumru, yeni yara veya yakın lenf düğümünde şişlik fark edilirse sonraki kontrol beklenmeden ekiple görüşülmelidir. [4]

İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

Özellikle skuamöz kanser sonrası izlemlerde ameliyat izi, çevre deri ve gerekli durumlarda bölgesel lenf düğümleri değerlendirilir. Kişiye hangi değişiklikleri izlemesi gerektiği öğretilir; görüntüleme yalnız gerekli görülen durumlarda planlanır. Organ nakli geçirenler özel risk grubundadır ve bağışıklığı baskılayan tedavilerini değerlendirme ekibine bildirmelidir. Koyu ten, kanser olasılığını dışlamaz. Önceden deri kanseri geçirmiş olmak yeni bir deri kanseri açısından önemlidir. Kontrol aralığı, başka bir hastanın takviminden kopyalanmamalı; kişinin riskine göre belirlenmelidir. [4]

Organ nakli sonrası kullanılan ilaçlar ve önceki deri kanseri öyküsü değerlendirme sırasında özellikle kaydedilir. Uzun süredir iyileşmeyen yara veya eski yanık izinde oluşan yeni değişiklik de önem taşır. Bu alanlardaki kanserler yalnız güneş gören yüz ve ellerle sınırlı düşünülmemelidir. Yüksek riskli skuamöz kanser geçiren kişiye, ameliyat çevresini ve uygun durumlarda yakın lenf düğümlerini nasıl izleyeceği sağlık ekibince gösterilebilir. Yeni bulguyu bildirmek için hastanın bunun gerçekten kanser olduğundan emin olması gerekmez. [4]

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

İyileşmeyen veya değişen lezyonu gösterin. [2] Türü biyopsi belirler. [3] Tedavi sonrası yeni yara veya düğüm için kontrolü beklemeyin. [4]