MEME KANSERİ

GENEL BAKIŞ, BELİRTİLER VE RİSK

İleri yaş, yoğun meme dokusu ve ailede meme veya over kanseri bulunması riski etkileyebilir. Kalıtsal yatkınlık şüphesinde ailede kimlerin, hangi yaşta hastalandığı kaydedilir. Risk faktörü bir kişinin kesinlikle kanser olacağı anlamına gelmez. Yeni değişiklik için tarama randevusu beklenmemeli; klinik muayene istenmelidir. Hızlı büyüyen veya belirgin deri değişikliği yapan bulgu, değerlendirme sırasında özellikle belirtilmelidir. Erkeklerde de meme kanseri görülebileceği unutulmamalıdır. [1,2]

TANI, EVRELEME VE AYIRICI DEĞERLENDİRME

Muayene, görüntüleme ve gerekli olduğunda doku örneği birbirini tamamlar. Tanısal mamografi ile ultrason farklı sorulara yanıt verir; ultrason kitlenin sıvı içerip içermediğini gösterebilir. Kist ile solid oluşum ayrımı önemlidir, ancak görüntüleme raporundaki şüphe tek başına kesin kanser tanısı değildir. İğne biyopsisinde alınan dokuyu patolog inceler. Rapor yalnız kanserin varlığını değil, hücre tipini, derecesini ve tedaviyi etkileyebilecek özelliklerini de belirtir. [3]

Evreleme herkes için aynı tetkik listesini uygulamak değildir. Tümörün özellikleri ve klinik durum, ek görüntüleme gereksinimini belirler. Derece hücrelerin görünümünü, evre ise hastalığın yaygınlığını anlatır; aynı kavram değildir. Patoloji ve görüntüleme birlikte görüşülmeden kişiye uygun tedavi çıkarılamaz. [3]

TEDAVİNİN ÇERÇEVESİ

Tedavi yerel ve tüm vücuda etkili yöntemlerden oluşabilir. Cerrahi ile radyoterapi yerel kontrolü hedefler. Kemoterapi, hormon tedavisi, hedefe yönelik tedavi ve immünoterapi ise uygun alt gruplarda değerlendirilir. Her hastaya bütün yöntemler uygulanmaz. Örneğin kemoterapi gereksinimi yalnız “meme kanseri” adına bakılarak belirlenemez. Tümörün biyolojisi, evresi ve tedavinin amacı görüşmenin merkezindedir. Meme koruyucu girişim veya mastektomi seçenekleri, hastalığın yerleşimi ve sonraki tedavilerle birlikte ele alınır. [4]

Tedavi öncesinde hangi işlemin ne amaçla yapıldığı, beklenen yan etkiler ve bir sonraki kararın hangi sonuca bağlı olduğu açıklanmalıdır. Gebelikte saptanan hastalık ayrı bir değerlendirme gerektirir; standart bir yetişkin şemasının otomatik aktarılması uygun değildir. Klinik araştırma seçeneği de uygun kişilerde ekiple konuşulabilir. [4]

İZLEM, DESTEK VE AKIL KARTI

Tanı ve tedavi belgelerinin düzenli tutulması sonraki görüşmeleri kolaylaştırır. Kaygı, beden algısı ve günlük işlevle ilgili sorunları görüşmeye taşımak bakımın parçasıdır. Destek almak, kanser tedavisinin yerine başka bir yöntem koymak anlamına gelmez. [3]

Görüntüleme eşliğinde biyopsi, örneğin doğru bölgeden alınmasına yardımcı olur. Kullanılan kılavuz ultrason, mamografi veya manyetik rezonans olabilir; seçim lezyonun hangi yöntemle görüldüğüne bağlıdır. Bir tetkikin diğerinden daha gelişmiş görünmesi, herkes için gerekli olduğu anlamına gelmez. Meme koruyucu cerrahi konuşulurken çevredeki sağlam doku sınırı ve radyoterapi planı birlikte değerlendirilir. Mastektomi gündeme geldiğinde yeniden yapılandırma seçenekleri de görüşülebilir. Görüntüleme, ameliyat ve patoloji arasındaki bu bağlantıyı anlamak, raporların birbirinden bağımsız sonuçlar gibi yorumlanmasını önler. [5]

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Yeni değişikliği fark et → muayene ol. [1] Şüpheli görüntüyü kesin tanı sayma → gerektiğinde biyopsi. [5] Patoloji alt tipini öğren → tedavi amacını sor; başka bir hastanın reçetesini kendine uyarlama. Tedavi planının evreye ve biyolojiye göre değiştiğini hatırla. [4]