MESANE VE İŞEMENİN NORMAL KONTROLÜ

ESNEYEN BİR DUVAR, KORUYUCU BİR YÜZEY

Mesane pelvis içinde yer alır; doldukça biçimi ve boyutu değişebilir. İç yüzeyindeki ürotelyum, idrarla altındaki dokular arasında bariyer oluşturur. Altındaki bağ dokusu damarları ve sinirleri içerir; daha dıştaki düz kas tabakası ise kasılma gücünü sağlar. Böylece mesane duvarı, yalnız esnek bir torba değildir. Depolama sırasında genişleyebilme ile boşaltma sırasında kuvvet oluşturabilme aynı organın farklı gereksinimleridir. [2]

Mesane gövdesi depo bölümünü, mesane boynu ise üretraya açılan dar geçişi oluşturur. Bu geçişin kontrolü, depolanan idrarın uygun zamanda dışarı çıkması için önemlidir. Mesanenin çevresindeki destek dokuları ve komşu organlarla ilişkisi de yerleşimini belirler. Erkek ve kadın anatomisinde komşuluklar farklılaşsa da depolama ile kontrollü boşaltma ilkesi ortaktır. Bir çizimde yalnız organın sınırını değil, girişlerini ve çıkışını da takip etmek gerekir. [2]

DEPOLAMA VE BOŞALTMA İKİ AYRI EVREDİR

Depolama sırasında mesane duvarındaki kaslar görece gevşek kalırken çıkış bölgesi kapalı tutulur. Böylece böbreklerin sürekli ürettiği idrarın her an dışarı akması önlenir. Doluluk arttıkça mesaneden beyne iletilen sinyaller değişir ve işeme isteği oluşur. İşeme sıklığı, idrarın ne hızla üretildiği ve mesanenin rahatça ne kadar depolayabildiği gibi etkenlerle ilişkilidir; tek bir saat aralığı herkes için geçerli değildir. [1]

Boşaltma sırasında detrusor adı verilen mesane kası kasılırken üretral çıkışın gevşemesi gerekir. Bu eşgüdüm, yalnız bir kasın daha güçlü çalışmasıyla açıklanamaz. Depolamada yararlı olan bir çıkış direnci, boşaltmada azalmalıdır. İşeme döngüsünün öğretici özeti, “kasılma iyi, gevşeme kötü” değil, doğru kasın doğru zamanda uygun yanıtı vermesidir. Bu nedenle mesane ile sfinkterin ilişkisi birlikte ele alınır. [3]

SİNİR SİSTEMİ BU DEĞİŞİMİ NASIL YÖNETİR?

Mesaneden gelen duyusal bilgi omurilik ve beyin sapı üzerinden üst merkezlerle ilişkilendirilir. Pontin işeme merkezi, depolama düzeninden boşaltmaya geçişte koordinasyona katılır. Parasempatik etkinlik detrusorun kasılmasını desteklerken, işeme sırasında çıkışı kapalı tutan somatik etkinlik azaltılır. Sempatik ve somatik yolların depolamaya katkısı ile parasempatik boşaltma yanıtı, tek bir açma kapama düğmesinden daha karmaşık bir sinir ağıdır. [3]

KAVRAMSAL HIZLI BAŞVURU KARTI

İstemli kontrol, mesanenin bütün faaliyetlerini düşünerek yönettiğimiz anlamına gelmez. Doluluk sinyalleri ve birçok refleks otomatik çalışır; üst merkezler uygun zaman ve ortamla ilişkilendirerek boşaltmayı kolaylaştırır veya erteler. Bu nedenle işeme hem istemsiz sinirsel düzenlemeyi hem bilinçli kontrolü içerir. Yalnız “refleks” ya da yalnız “karar” demek, normal kontrolün bir bölümünü dışarıda bırakır. [3]

İdrarın mesaneye gelişi ile dışarı verilmesi arasında bekleme süresi bulunur. Bu depo işlevi, böbreklerin sürekli çalışmasını günlük yaşamla bağdaştırır. İşeme döngüsünü anlamak için yalnız sıvının yönünü değil, o sırada duvarın ve çıkışın durumunu da izlemek gerekir. [1]

BU BİLGİNİN SINIRI

Mesanenin normal yapısı, ağrı veya kanlı idrar gibi belirtilerin nedenini tek başına belirlemez. Bu belirtiler ya da mesanenin tam boşalmadığı hissi değerlendirme gerektirebilir. Buradaki bilgiler idrar kaçırma tedavisi, retansiyon yönetimi veya kateter uygulaması için kullanılmamalıdır. Özellikle depolama kapasitesini öğrenmek amacıyla idrarı zorlayarak tutmak bir anatomi öğrenme yöntemi değildir; metnin amacı normal yapıların görev paylaşımını açıklamaktır. [2]