MEZOTELYOMA

GENEL BAKIŞ VE RİSK

Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.

BELİRTİLER VE BAŞVURU

Akciğer zarı tutulduğunda nefes darlığı, göğüs ağrısı, geçmeyen öksürük, yorgunluk, iştahsızlık ve kilo kaybı olabilir. Karın zarı tutulumu karında şişlik, ağrı, bulantı veya bağırsak alışkanlığında değişiklikle kendini gösterebilir. Bu yakınmalar birçok başka hastalıkta da görülür. Belirtiler ve olası asbest öyküsü birlikte hekime anlatılmalıdır; bunların varlığı tek başına kanser tanısı değildir. İlk değerlendirmeden sonra göğüs hastalıkları veya ilgili uzmanlığa sevk gerekebilir. [1]

Konuşmayı engelleyen ağır nefes darlığı, dudaklarda morarma, ani bilinç bulanıklığı veya baskı tarzında ağır göğüs yakınması acil yardım gerektirir. Türkiye'de 112 aranabilir. Böyle bir tablo yalnız bilinen kanserin olağan belirtisi sayılarak bekletilmemelidir. Nefes darlığının nedenleri arasında enfeksiyon, astım, kalp yetersizliği ve başka akciğer hastalıkları da bulunur; kişinin kendi kendine neden belirlemesi güvenli değildir. [5]

TANI VE EVRELEME

Muayene ve görüntüleme sonrasında tanının doğrulanması için doku örneği gerekir. Biyopsi yöntemi tutulan bölgeye ve klinik duruma bağlıdır; iğneyle veya kamera yardımlı işlemle örnek alınabilir. Patoloji, mezotelyoma ile başka hastalıkları ayırmaya yardımcı olur. Görüntüde sıvı veya zar kalınlaşması görülmesi tek başına kesin tanı olarak kabul edilmez. [3]

Plevral hastalıkta yayılım evresi tedavi planını etkiler. Farklı zar bölgelerinden başlayan hastalıklar aynı evreleme şemasına zorla yerleştirilmemelidir. Tedavi kararında yalnız görüntü değil, genel sağlık, hastalığın yeri ve kişinin hedefleri birlikte ele alınır. [3]

TEDAVİ YAKLAŞIMI

Tedavi, ameliyatla çıkarılabilirlik ve yayılım değerlendirmesinden sonra planlanır. Seçilmiş hastalarda cerrahi, sistemik kemoterapi, immünoterapi veya radyoterapi gündeme gelebilir. Bu yöntemlerin varlığı bütün hastalara aynı sırayla uygulanacakları anlamına gelmez. Plevral sıvının boşaltılması veya yeniden birikmesini azaltan işlemler, nefes darlığını hafifletmek için kullanılabilir. Belirti kontrolü amacıyla yapılan işlem, kanseri tamamen ortadan kaldıran tedaviyle aynı hedefe sahip değildir. [4]

Karın zarı mezotelyomasında seçilmiş hastalar için uzman merkezlerde cerrahi ve bölgesel tedavi seçenekleri değerlendirilir. Akciğer zarı için anlatılan ameliyat veya ilaç planı doğrudan karın zarı hastalığına uygulanmaz. Klinik araştırma olasılığı da uygun hastalarla görüşülebilir; araştırmaya katılmak standart bakımın yerine zorunlu bir koşul değildir. [4]

İZLEM VE DESTEK

Kontroller, tedavinin etkisini, yan etkilerini ve hastalığın değişimini değerlendirmek için yapılır. Bazı görüntüleme veya testler tekrarlanabilir. Elde edilen bulgular tedavinin sürdürülmesi ya da değiştirilmesine yardımcı olur. Her hastaya aynı sabit test takvimi uygun değildir. [4]

Hastalık günlük işleri ve aile yaşamını zorlayabilir. Yakınlardan randevuya ulaşım veya ev işleri için yardım istemek, destek grupları ve sağlık ekibiyle görüşmek yararlı olabilir. Tedavi hedeflerini anlamak için soruları önceden yazmak önemlidir. Belirti hafifletmeye yönelik destek, hastalık hakkında bilgi edinme ve duygusal destekle birlikte ele alınmalıdır. [3]

Palyatif yaklaşım yalnız ağrıya odaklanmaz; nefes darlığı gibi yaşam kalitesini bozan yakınmalar için de seçenekler sunar. Hastalığı küçültme hedefi ile rahatlığı artırma hedefi aynı görüşmede ele alınabilir. Önerilen işlemin hangi hedefe hizmet ettiği açıkça sorulmalıdır. [4]

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Eski asbest öyküsünü bildirin. [2] Tanı doku incelemesiyle doğrulanır. [3] Ağır nefes darlığında kontrol randevusunu beklemeyin. [5]