MİKROSKOPİK KOLİT

BELİRTİLER VE RİSKLER

İshal çoğunlukla kansızdır. Gece uykudan tuvalete kalkma, aniden sıkışma, dışkı kaçırma, karın ağrısı, yorgunluk ve kilo kaybı görülebilir. Yakınmalar bazen azalır, sonra yeniden artar. Hastanın günlük dışkılama sayısı kadar evden çıkabilmesi ve uyuyabilmesi de önemlidir; dışkı kaçırmayı utanılacak bir durum olarak saklamak değerlendirmeyi zorlaştırır. [1]

Kesin neden her hastada bulunamaz. Bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmalar, genetik yatkınlık ve sigara rol oynayabilir. Çölyak hastalığı ve bazı başka otoimmün hastalıklarla birliktelik vardır. Nonsteroid ağrı kesiciler, proton pompası inhibitörleri ve bazı antidepresanlarla ilişki bildirilmiştir. Bir ilacı kullanıyor olmak onun kesin neden olduğu anlamına gelmez; başlangıç zamanı ve gerekliliği hekim tarafından değerlendirilmelidir. [1]

TANI VE AYIRICI TANI

Öyküde ishalin süresi, gece devam edip etmediği, kilo değişimi, kullanılan reçeteli ve reçetesiz ürünler sorulur. Muayene ve seçilmiş kan-dışkı incelemeleri, enfeksiyon veya başka nedenlerin araştırılmasına yardım eder. Çölyak hastalığı ve diğer inflamatuvar bağırsak hastalıkları benzer yakınmalar yapabilir; tek bir belirtiyle aralarında güvenilir ayrım yapılamaz. [2]

Tanı için kolonoskopi sırasında biyopsi alınması gerekir. Patolog, çıplak gözle görülmeyen değişiklikleri değerlendirir. Önceki endoskopi raporu incelenirken yalnız “normal” sözcüğüne değil, doku örneği alınıp alınmadığına ve patoloji sonucuna da bakılmalıdır. Testin amacı hastaya açıklanırsa normal görünen bağırsaktan neden örnek alındığı daha anlaşılır olur. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Tedavinin hedefi ishalin kontrol edilmesi ve günlük yaşamın düzelmesidir. Hekim, yakınmaları artırabilecek ilaçların değiştirilmesini, sigaranın bırakılmasını ve hastalığa yönelik tedaviyi birlikte ele alabilir. Budesonid kullanılan ilaçlardan biridir; gerektiğinde ishal giderici veya safra asidi bağlayıcı tedaviler ve seçilmiş dirençli olgularda başka ilaçlar değerlendirilir. Bunlar birbirinin yerine rastgele kullanılacak seçenekler değildir. [3]

İlacın süresi ve tekrar gereksinimi hastalığın seyrine göre belirlenir. Yakınmaların geri gelmesi kendi kendine eski reçeteyi başlatmak yerine yeniden görüşme nedenidir. Çok ağır ve ilaçlara yanıt vermeyen olgularda cerrahi düşünülebilse de bu nadir bir yaklaşımdır. Başlangıçta tedaviden beklenen yarar ve kontrol planı açıkça konuşulmalıdır. [3]

BESLENME, İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

Hastalığı kesin iyileştiren bir diyet gösterilmemiştir. Kafein, alkol veya bazı yapay tatlandırıcıları azaltmak kimi hastalarda ishali hafifletebilir. Laktoz intoleransı varsa süt ürünleri; çölyak varsa gluten için özel düzenleme yapılır. Her hastanın sütü ve gluteni tamamen kesmesi gerekli değildir. Besin günlüğü, hangi değişikliğin gerçekten yarar sağladığını konuşmayı kolaylaştırır. [4]

İzlemde dışkılama sıklığı, gece belirtileri, kilo ve günlük işlev birlikte kaydedilebilir. Gebeler, ileri yaştakiler ve bağışıklığı baskılanmış kişiler ishalin sonuçları açısından daha dikkatli değerlendirilmelidir. [1,5]

Beslenmede tek değişkeni sırayla değerlendirmek, aynı anda pek çok besini kesmekten daha açıklayıcı olabilir. Diyet değişikliğinin hedefi inflamasyonu kesin iyileştirmek değil, kişide ishali artıran etkenleri azaltmaktır. [4]

ACİL UYARILAR VE KLİNİK AKIL KARTI

Belirgin susuzluk, az idrar, baş dönmesi, bilinç değişikliği, şiddetli karın ağrısı, siyah veya kanlı dışkı varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurun. Bunları bilinen kolite bağlayıp beklemeyin. [5]