MOWAT–WİLSON SENDROMU

PROFESYONEL: ANAMNEZ

Mekonyum zamanı, kabızlık ve önceki bağırsak cerrahisi; beslenme/yutma, büyüme, motor ve dil gelişimi sorgulanır. Kalp, genital/üriner anomaliler, görme/işitme sorunları, uyku ve davranış değişiklikleri kaydedilir.

Ateşle ilişkili başlangıç, bakış sabitlenmesi, alışılmadık kısa olaylar ve eşlik eden gastrointestinal belirtiler nöbet öyküsünde ayrıntılandırılır. Çin serisindeki atipik olaylar, her kusmanın nöbet olduğu anlamına gelmez; klinik-EEG ilişkisi aranır.

PROFESYONEL: FİZİK MUAYENE

Boy, kilo ve baş çevresi izlenir; yüz/kulak görünümü, tonus, yürüyüş ve gelişim değerlendirilir. Kardiyak oskültasyon, karın, genital yapı ve kas-iskelet bulguları incelenir. Muayene, başlangıç organ değerlendirmelerinin yerine geçmez.

Başlangıçta EKG/ekokardiyografi, göz ve işitme değerlendirmesi; renal yapı ve dalağı gösterecek abdominal ultrason planlanır. Tekrarlayan veya açıklanamayan enfeksiyonlar varsa immünolojik inceleme düşünülür.

PROFESYONEL: AYIRICI TANI

Angelman, Pitt–Hopkins, Goldberg–Shprintzen, CHARGE ve Rubinstein–Taybi sendromları örtüşen bulgular gösterebilir. Hirschsprung, malformasyon örüntüsü ve gelişen yüz özellikleri ayırıcı değerlendirmeyi yönlendirir; yalnız neşeli görünüm tanı koydurmaz.

Hirschsprung bulunmaması klasik Mowat–Wilson’u dışlamaz. Bazı ZEB2 varyantları daha hafif, klasik olmayan tablolarla ilişkilidir; gen sonucu fenotip ve varyant sınıflamasıyla birlikte değerlendirilir.

PROFESYONEL: TANISAL YAKLAŞIM

Uyumlu fenotipte ZEB2 analizi yapılır; dizilemenin yakalamayabileceği ekzon/tüm gen delesyonları için kopya sayısı analizi gerekir. Geniş delesyonda mikrodizin kapsamı belirler. Önemi belirsiz varyant tek başına moleküler tanıyı kesinleştirmez.

Metilasyon imzası, klasik bulgularla belirsiz genetik sonuç arasındaki uyuşmazlığı çözmede yardımcı olabilir. 2024 çalışması, önceden doğrulanmış hastalarda biyobelirteç geliştirmiştir; genel toplumda tarama performansını veya her atipik varyantın anlamını kanıtlamaz.

Türkiye serisinde iki kardeşte çok ekzonlu delesyon bildirildi. Ailede başka olgu bulunmaması yineleme riskini sıfırlamaz; olası ebeveyn mozaisizmi ve üreme seçenekleri genetik danışmanlıkta ele alınır.

PROFESYONEL: TEDAVİ VE DESTEK

Bakım koordinatörü belirlenir; erken fizyoterapi, dil-konuşma desteği ve alternatif/destekleyici iletişim bireyselleştirilir. İşitme sorunları iletişimi ağırlaştırabileceğinden araştırılır. Eğitim hedefleri kişinin yeteneklerine uyarlanır.

Epilepsi tedavisi nöroloji tarafından kişiselleştirilir. Küçük retrospektif seride levetirasetam ve valproatla yanıt bildirilmesi, ilaçlar arasında üstünlük veya bütün hastalarda aynı ilk seçeneği kanıtlamaz. Doz önerisi bu gözlemsel veriden çıkarılmaz.

Hirschsprung şüphesinde çocuk gastroenterolojisi/cerrahisi değerlendirmesi ve uygun tanısal incelemeler gerekir; doğrulama rektal biyopsiyle yapılabilir. Cerrahi plan, etkilenen bağırsak ve çocuğun durumuna göre belirlenir.

PROFESYONEL: İZLEM

GeneReviews, daha önce yapılmadıysa yaklaşık 3–4 yaşta başlangıç gece EEG’sini; gelişimsel gerilemede yaşa bakılmaksızın değerlendirmeyi önerir. Amaç uykuda belirgin epileptiform aktiviteyi araştırmaktır. Çocuklukta yıllık göz muayenesi ve düzenli gelişim değerlendirmesi yapılır.

Sınırlı serilerden tek kişiye sabit gelişim veya prognoz öngörüsü yapılmamalıdır. Türkiye kohortundaki farklı organ bulguları, aynı sendrom içinde dahi izlemin bireyselleştirilmesi gerektiğini gösterir.

PROFESYONEL: KIRMIZI BAYRAKLAR VE SEVK

Yeni bilişsel/motor beceri kaybı, ataksi veya dispraksi uykuda epileptik aktivite açısından hızlı nörolojik değerlendirme gerektirir; yalnız gündüz nöbet sayısına bakılmaz.

Hirschsprung öyküsünde ateş, abdominal distansiyon ve kötü kokulu/kanlı ishal enterokolit açısından acil değerlendirilir. Önceki pull-through ameliyatı güvence değildir; gecikme sepsise yol açabilir.