MUKORMİKOZ
ÖZET
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Anjiyoinvaziv mantar, acil biyopsi/debridman ve antifungal; aspergilloz değil.
HALK İÇİN KISA BİLGİ
Etken küfler çevrede yaygındır; çoğu insan maruziyetle hastalanmaz. Enfeksiyon en sık sinüs ve akciğerde, bazen yaralanmış deride gelişir. Özellikle bağışıklığı baskılanmış kişiler risk altındadır. [1]
Tek taraflı yüz şişliği, görme değişikliği, ağız veya burunda siyahlaşma; yarada hızla ilerleyen ağrı, şişlik veya kararma acil başvuru nedenidir. Siyahlaşmayı görmeyi beklemeden yeni belirtiler değerlendirilmelidir. [2]
Tedavi hastanede başlatılabilir ve haftalar boyunca sürebilir. Etkilenen dokunun çıkarılması gerektiğinde ameliyat, mantar ilacının alternatifi değil tamamlayıcısıdır. [4]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Kontrolsüz diyabet, ketoasidoz riski, nötropeni, hematolojik malignite, nakil, kortikosteroid, travma/yanık ve yakın dönem ağır COVID-19 sorgulanır. Demir yükü ve kullanılan ilaçlar kaydedilir. Deri enfeksiyonu bağışıklığı normal travma hastasında da olabilir. [3]
FİZİK MUAYENE
MUAYENE VE ORGAN YAYILIMI
Yüz, burun ve damak; göz hareketleri, görme ve kraniyal sinirler değerlendirilir. Akciğer hastalığında ateş, öksürük, göğüs ağrısı ve hemoptizi; gastrointestinal hastalıkta ağrı, distansiyon veya kanama olabilir. Damar invazyonu nedeniyle doku nekrozu hızla ilerleyebilir. [3]
AYIRICI TANI
Aspergillus ve diğer invaziv küfler, bakteriyel nekrotizan enfeksiyonlar ve infeksiyon dışı kitleler değerlendirilir. Pozitif balgam kültürü her zaman invaziv hastalık değildir; görüntü, konak riski ve doku invazyonuyla yorumlanır. [3,7]
Vorikonazol kullanan hastada ilerleyen küf enfeksiyonu yanlış güven vermemelidir: mukormikoza etkili değildir. [4]
TANISAL YAKLAŞIM
Etkilenen alandan erken biyopsi histopatoloji ve kültüre gönderilir; steril bölgedeki bulgu invazyon açısından daha güçlüdür. Negatif beta-D-glukan veya galaktomannan mukormikozu dışlamaz; bu testler Mucorales’i saptamaz. [3]
Sinüs-orbita-beyin yayılımında MR, akciğerde BT ve uygun örnekleme planlanır. Geniş, az septalı hifler destekleyicidir; morfoloji tek başına kesin tür ayrımı sağlamaz. Kültür/moleküler doğrulama amaçlanır; örnek öğütülmesi canlılığı bozabilir. [5]
TEDAVİ
ACİL KOMBİNE YAKLAŞIM
Erişkinde liposomal amfoterisin B 5–10 mg/kg/gün ilk seçenek; merkezi sinir sistemi tutulumunda 10 mg/kg/gün desteklenir. Tam hedef doz ilk günden başlanır. Uygun hastada erken ve tekrarlayan debridman yapılır; hiperglisemi/asidoz ve geri döndürülebilir immün baskılanma düzeltilir. [5]
İsavukonazol veya intravenöz/gecikmeli salınımlı posakonazol, intolerans, kurtarma ya da idamede seçeneklerdir. Posakonazol süspansiyonuyla diğer formülasyonlar eşdeğer kabul edilmez. Deoksikolat amfoterisin, alternatif varken toksisite nedeniyle tercih edilmez. [5]
Flukonazol, vorikonazol veya ekinokandin tek başına uygun tedavi değildir. Mantar ilacı seçimi enfeksiyon hastalıkları, mikoloji ve ilgili cerrahi ekipçe yapılır. [4]
Yardımcı deferasiroks rutin verilmez; küçük randomize çalışmada yarar gösterilmemiş, ölüm daha fazla görülmüştür. Bu sonuç eşlik eden demir yükünün başka nedenlerle yönetilmesiyle karıştırılmamalıdır. [6]
İZLEM VE ÖNERİLER
YANIT, TOKSİSİTE VE REHABİLİTASYON
İzlem klinik bulgu ve seri görüntülemeyi içerir. Tedavi haftalar–aylar sürer; süre yalnız takvime değil radyolojik yanıt ve immün baskılanmanın düzelmesine bağlıdır. Amfoterisinde böbrek işlevi/elektrolit, azollerde karaciğer, etkileşim ve uygun ilaç düzeyi izlenir. [5]
Göz, yüz veya uzuv kaybı ve uzun hastanede kalış sonrası psikolojik, işlevsel ve sosyal destek planlanır. Glisemik kontrol ve yeni immün baskılanma sırasında nüks riski yeniden değerlendirilir. [8]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL SEVK
Yeni görme kaybı, göz hareketlerinde kısıtlılık, fokal nörolojik bulgu, masif hemoptizi, solunum yetmezliği veya ilerleyen nekroz acil multidisipliner yatış gerektirir. Mukoza/deri bulguları hızla değişebildiğinden ilk değerlendirme normal görünse de yüksek riskli hastada takip geciktirilmez. [2,3]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Mucormycosis Basics ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Symptoms of Mucormycosis ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Clinical Overview of Mucormycosis ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Treatment of Mucormycosis ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Global guideline for the diagnosis and management of mucormycosis ↗
ECMM/MSG ERC · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26
- The Deferasirox-AmBisome Therapy for Mucormycosis (DEFEAT Mucor) study: a randomized, double-blinded, placebo-controlled trial. ↗
Spellberg, Ibrahim, Chin-Hong, Kontoyiannis, Morris, Perfect, Fredricks, Brass · Kaynak tarihi: 2012 · Erişim: 2026-10-26
- Mucormycete infection or colonisation: experience of an Australian tertiary referral centre. ↗
Langford, Trubiano, Saxon, Spelman, Morrissey · Kaynak tarihi: 2016 · Erişim: 2026-10-26
- Survival and quality-of-life in mucormycosis: a multicentric ambispective cohort study. ↗
Abdulkader ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 7 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · VITAL: İSAVUKONAZOL SEÇENEĞİ
Isavuconazole treatment for mucormycosis: a single-arm open-label trial and case-control analysis.
Francisco M Marty, Luis Ostrosky-Zeichner, Oliver A Cornely, Kathleen M Mullane, John R Perfect, George R Thompson, George J Alangaden, Janice M Brown, David N Fredricks, Werner J Heinz, Raoul Herbrecht, Nikolai Klimko, Galina Klyasova, Johan A Maertens, Sameer R Melinkeri, Ilana Oren, Peter G Pappas, Zdeněk Ráčil, Galia Rahav, Rodrigo Santos, Stefan Schwartz, J Janne Vehreschild, Jo-Anne H Young, Ploenchan Chetchotisakd, Sutep Jaruratanasirikul, Souha S Kanj, Marc Engelhardt, Achim Kaufhold, Masanori Ito, Misun Lee, Carolyn Sasse, Rochelle M Maher, Bernhardt Zeiher, Maria J G T Vehreschild, VITAL and FungiScope Mucormycosis Investigators · The Lancet. Infectious diseases · 2016
Çalışma türü: Tek kollu açık çalışma ve eşleştirilmiş dış kontrol analizi
Kapsam: Mukormikozlu 37 erişkin; ilk tedavi alan 21 kişi 33 dış kontrolle karşılaştırıldı.
ÖZET
Kırk ikinci günde tüm çalışma grubunda 13 ölüm vardı. İlk tedavi alt grubunda kaba ölüm %33, amfoterisin kontrollerinde %39 idi; ağırlıklı fark anlamlı değildi.
Randomize karşılaştırma değildir; benzer ölüm oranı kesin eşdeğerlik kanıtı sayılmaz. Kurtarma ve ilk tedavi popülasyonları ayrılmalıdır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 26969258 · DOI: 10.1016/S1473-3099(16)00071-2
02 · DEFEAT MUCOR: DEMİR ŞELASYONU EKLEMEK
The Deferasirox-AmBisome Therapy for Mucormycosis (DEFEAT Mucor) study: a randomized, double-blinded, placebo-controlled trial.
Brad Spellberg, Ashraf S Ibrahim, Peter V Chin-Hong, Dimitrios P Kontoyiannis, Michele I Morris, John R Perfect, David Fredricks, Eric P Brass · The Journal of antimicrobial chemotherapy · 2012
Çalışma türü: Çift kör plasebo kontrollü randomize faz 2 çalışma
Kapsam: Kanıtlı/olası mukormikozlu 20 hasta; 11 deferasiroks, 9 plasebo.
ÖZET
Liposomal amfoterisine ek deferasiroks kolunda 90 günlük ölüm %82, plaseboda %22 idi. Araştırma rutin yardımcı kullanımını desteklemedi.
Küçük örneklemde malignite, nötropeni ve diğer tedaviler dengesizdi; zarar büyüklüğü tüm popülasyonlara doğrudan genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 21937481 · DOI: 10.1093/jac/dkr375
03 · POZİTİF ÖRNEK: İNVAZYON MU KOLONİZASYON MU?
Mucormycete infection or colonisation: experience of an Australian tertiary referral centre.
S Langford, J A Trubiano, S Saxon, D Spelman, C O Morrissey · Mycoses · 2016
Çalışma türü: Retrospektif kohort
Kapsam: Avustralya’da Mucorales izole edilen 66 kişi.
ÖZET
Yüzde 56 klinik invaziv hastalık olmadan kolonizasyon grubundaydı. Otuz günlük ölüm kanıtlı/olası invaziv grupta %24, kolonizasyonda %3 idi.
Örnek, konak ve klinik seçimi sonucu etkiler; yüksek riskli hastada pozitifliği önemsiz sayma gerekçesi değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 26857435 · DOI: 10.1111/myc.12467
04 · COVID DÖNEMİNDE DEĞİŞTİRİLEBİLİR RİSKLER
Risk factors associated with the mucormycosis epidemic during the COVID-19 pandemic.
Kundakarla Bhanuprasad, Abi Manesh, Emily Devasagayam, Lalee Varghese, Lisa Mary Cherian, Regi Kurien, Rajiv Karthik, Divya Deodhar, Harshad Vanjare, Jayanthi Peter, Joy S Michael, Meera Thomas, Prasanna Samuel, George M Varghese · International journal of infectious diseases : IJID : official publication of the International Society for Infectious Diseases · 2021
Çalışma türü: Prospektif kohort verilerinden karşılaştırmalı analiz
Kapsam: 132 COVID ilişkili ve 32 COVID dışı mukormikoz vakası.
ÖZET
Kontrolsüz/yeni diyabet ve steroid kullanımı COVID ilişkili grupta daha belirgindi; düzeltilmiş steroid ilişkisinin olasılık oranı 28,4 idi.
Kontroller mukormikozu olmayan kişiler değil COVID dışı mukormikoz vakalarıdır; toplumdaki mutlak hastalık riski veya nedensel steroid etkisi hesaplanamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34450284 · DOI: 10.1016/j.ijid.2021.08.037
05 · UZUN DÖNEM YAŞAM VE İŞLEVSEL İYİLEŞME
Survival and quality-of-life in mucormycosis: a multicentric ambispective cohort study.
Rizwan Suliankatchi Abdulkader, Malu Mohan, Divya Saravanakumar, Manickam Ponnaiah, Tarun Bhatnagar, S Devika, K Gayathri, Amanda G A Rozario, Aditya Moorthy, K Devaraja, Prasanna Kumar Saravanam, Sunil Kumar Panigrahi, Abhinav Srivastava, Achyut Chandra Baishya, Ajai Garg, Amit Kumar Mishra, Amit Tyagi, Anjana Jyoti Talukdar, Ankita Kankaria, Aparna Bhatnagar, Arathi Karat, Arul Sundaresh Kumar, Ashi Chug, Ashok Vankudre, Balakrishnan Ramaswamy, Bhagirathsinh Parmar, M B Bharathi, Bhargav R Jadav, Bhaskaran Unnikrishnan, Divya Karuppannasamy, Gaurav Medikeri, Girija Ghate, Hardik Shah, Ipsita Saha, Jutika Ojah, Kailesh Pujary, Kajal Srivastava, Karthikeyan Shanmugam, Karthikeyan Krishnasamy, Kavitha Saravu, Kavya Sivapuram, Krupal Joshi, Mahendra Singh, Mukesh Bairwa, Easwaran Muthurajesh, Muthuswamy Dhiwakar, Nandini Das, Navneh Samagh, Nethra Dinakaran, Niharika Borugadda, Nikhil Gupta, Nitin Gupta, Nitin Madhusudan Nagarkar, Nitinkumar Solanki, Parul Sharma, Pradipta Parida, PrasanKumar Panda, Praveen Kulkarni, Prithvi Bacchalli, Sivasubramanian Priya, Pushpa Patil, Raghunath Shanbag, Rahul Kumar Bagla, Rajashri Patil, Rajesh Kumar Avuluri, Rakesh Patil, Ramanikanth Vijhayaraghavan, Ramesh Hanumantappa, Ramesh Duraisamy, Andiappan Rathinavel, Renuka S Melkundi, Rita Singh Saxena, Salil Kumar Mandal, Sanjay Kishve Pandharinath, Sara Varghese Thomas, Satish Satpute, Saurav Sarkar, Seetharaman Narayanan, Shalini Thakur, Shubhashri Jahagirdar, Siddaram Patil, Simmi Dube, Somu Lakshamanan, Srinivas D Rao, V Sumathi, Surendra Babu Darivemula, Tulasi Nayak, Umesh Dixit, Vaibhav Saini, Varsha Backiavathy, Vijendra Shenoy, Vinay Kumar Hallur, Manoj V Murhekar, Ambesh Singh, Anirudha Vijay Muthalik, Ankita Semwal, Anuradha Raj, Arvind Singh, Arvind Kumar, Basanta Haarika, Bijan Adhikary, Chintan Kaswala, Deepak Madi, Deepak Haldipur, Deepu Palal, Dharmendra Solanki, Dillip Kumar Samal, Gracia Sohkhlet, Harmeet Kaur, Jeevithan Shanmugam, Kalpana Singh, Kannan Muthuraman, Kathiravan Rajendran, Kavita Patil, Kshithi Kudlu, Lakshmi Krishnan, Mainak Dutta, Mathavaswami Vijayageetha, Mehul Rathod, Naveen Kumar Jayakumar, Nirmal Patel, Preetam Arthur, Preeti Kale, Preksha Dwivedi, J Puja, Rakesh Ninama, Ramesh Rathinamoorthy, Ripu Daman Arora, Rushika Patel, Sahjid Mukhida, Sai Sri Krishnaja Kanakaveti, Saranya Rajamanickam, Sarthak Verma, K P Senthilnathan, Seshadri Varadarajan, Shivakumar Swamy Shivalingappa, Shivani Kalhan, Srinithya Kancherla, Srinivasa P V Kumar, Vaishnavi Chinnappan, Varun Goel, Vikasdeep Gupta, All-India Mucormycosis Consortium · Clinical microbiology and infection : the official publication of the European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases · 2025
Çalışma türü: Çok merkezli ambispektif kohort
Kapsam: Hindistan’da 26 merkezden 686 hastaneye yatırılmış hasta; 1 yıllık izlem.
ÖZET
Bir yılda 101 ölüm bildirildi. Orbita/beyin tutulumu, yoğun bakım ve kötü glisemik kontrol ölümle ilişkiliydi; sağkalanlarda yaşam kalitesi düzelmesi izlendi.
Cerrahi ve kombinasyonla daha iyi sağkalım gözlemseldir; tedavi seçimi ve hastalık ağırlığı karıştırıcı olabilir, randomize üstünlük değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40516755 · DOI: 10.1016/j.cmi.2025.06.001
06 · YÜKSEK DOZ LİPOSOMAL AMFOTERİSİNİN YARAR-ZARAR DENGESİ
Prospective pilot study of high-dose (10 mg/kg/day) liposomal amphotericin B (L-AMB) for the initial treatment of mucormycosis.
F Lanternier, S Poiree, C Elie, D Garcia-Hermoso, P Bakouboula, K Sitbon, R Herbrecht, M Wolff, P Ribaud, O Lortholary, French Mycosis Study Group · The Journal of antimicrobial chemotherapy · 2015
Çalışma türü: Prospektif tek kollu pilot çalışma
Kapsam: Kırk hasta; 33’ünde 4. hafta yanıt analizi, %71’inde cerrahi.
ÖZET
Yanıt 4. haftada %36, 12. haftada %45 idi. Kreatinin 16 hastada iki katına çıktı; bunların 10’unda 12 hafta içinde normale döndü.
Kontrol kolu yoktur; 10 mg/kg dozun daha düşük dozdan üstün olduğunu göstermez. Nefrotoksisite izleminin önemini ortaya koyar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 26316385 · DOI: 10.1093/jac/dkv236
07 · MODIMUCOR: SERUM PCR İLE ERKEN TANI
Evaluation of Serum Mucorales Polymerase Chain Reaction (PCR) for the Diagnosis of Mucormycoses: The MODIMUCOR Prospective Trial.
Laurence Millon, Denis Caillot, Ana Berceanu, Stéphane Bretagne, Fanny Lanternier, Florent Morio, Valérie Letscher-Bru, Frédéric Dalle, Blandine Denis, Alexandre Alanio, David Boutoille, Marie Elisabeth Bougnoux, Françoise Botterel, Taieb Chouaki, Amandine Charbonnier, Florence Ader, Damien Dupont, Anne Pauline Bellanger, Steffi Rocchi, Emeline Scherer, Houssein Gbaguidi-Haore, Raoul Herbrecht · Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America · 2022
Çalışma türü: Prospektif tanısal çalışma
Kapsam: İnvaziv küf şüpheli 232 hasta; DNA kinetiği için ek 13 mukormikoz vakası.
ÖZET
Duyarlılık %85,2, özgüllük %89,8 idi. İlk pozitif serum PCR, ilk pozitif mikoloji/histoloji örneğinden ortanca 4 gün önce saptandı.
Belirli cinsleri hedefleyen test ve seçilmiş yüksek riskli grup; negatif sonuç tek başına dışlatmaz, tüm ticari veya yerel PCR yöntemlerine genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34986227 · DOI: 10.1093/cid/ciab1066
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.