MULTİPL SKLEROZ

Görme kaybı ve göz hareketiyle ağrı, çift görme, güçsüzlük veya duyusal değişikliklerin süresi, önceki benzer dönemler ve iyileşme kaydedilir. Ateş ve enfeksiyon sorgulanır. Yalnız yorgunluk veya belirsiz baş dönmesi, odaksal nörolojik bulgu olmadan MS olarak yorumlanmamalıdır. [2]

Görme, göz hareketleri, kuvvet, duyu, refleksler, koordinasyon ve yürüyüş değerlendirilir. Muayene bulguları öykü ve görüntülemeyle birlikte yorumlanır; hastanın günlük işlev kaybı ayrıca değerlendirilir. [1,3]

ATAK DEĞERLENDİRMESİ

En az bir aylık stabil dönemden sonra enfeksiyon veya başka neden olmadan 24 saati aşan yeni ya da artan belirtiler atak açısından değerlendirilir. Önce enfeksiyon ve geçici dalgalanma ayrılır. Her atak steroid gerektirmez; günlük işlev etkisi ve uzman değerlendirmesi esas alınır. [2]

TANI VE AYIRICI TANI

Nöroloji uzmanı öykü, muayene, MRG ve gerekli laboratuvar bulgularını birlikte değerlendirir. NICE’ın 2026 güncellemesi 2024 revize McDonald ölçütlerini kullanır. Alternatif nedenler dışlanmadan yalnız görüntüleme bulgusuna tanı etiketi konmaz. Ölçütler karşılanmıyorsa uygun yeniden değerlendirme planlanır. [2]

Hastalık düzenleyici tedavi; ataklı/ilerleyici fenotip, aktivite ve güvenliğe göre seçilir. Ataklı hastalıkta interferon/glatiramer, oral ajanlar ve monoklonal antikorlar seçeneklerdir; her ilaç her fenotipte kullanılmaz. Natalizumabda PML, anti-CD20 tedavilerde enfeksiyon ve aşı yanıtı gibi riskler değerlendirilir. Atak steroidleri iyileşmeyi hızlandırabilir; uzun dönem tedavinin yerine geçmez. [3]

Hareket, ağrı, yorgunluk, biliş, ruhsal durum ve mesane sorunları birlikte izlenir. Yorgunluğun tümünü MS’e bağlamak yerine uyku, ilaçlar ve başka hastalıklar araştırılır. En az yıllık kapsamlı değerlendirme, gereğinde daha sık izlem yapılır. [2]

ACİL BELİRTİLER

Aniden gelişen tek taraflı güçsüzlük, görme kaybı veya ciddi denge bozukluğunu bilinen MS’e bağlayıp beklemeyin; inme gibi acil nedenler olabilir. Acil yardım çağırın. [1]