İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

NARSİSİSTİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU

ÖZET

Narsisistik kişilik bozukluğu, büyüklenmecilik, hayranlık görme gereksinimi ve başkalarının duygularını anlamada güçlükle ilişkili, kalıcı bir örüntüdür. Dışarıdan kendinden çok emin görünme, her zaman sağlam bir benlik saygısını göstermez. Eleştiri veya başarısızlık yoğun incinme, öfke ya da geri çekilmeyle karşılanabilir. Değerlendirme, tek bir tartışmada kullanılan bir sıfata değil erken erişkinlikten beri süren örüntüye dayanır.

Ruh sağlığı görüşmesinde kişinin yaşamı, yakın ilişkileri ve diğer insanlarla etkileşimi ele alınır. Depresyon, kaygı, bipolar bozukluk, madde kullanımı ve başka kişilik örüntüleri birlikte bulunabilir veya benzer belirtiler gösterebilir. Bu nedenle yalnız gözlenen bir davranıştan sonuç çıkarmak yerine bütün klinik tablo değerlendirilir. Kan testi ya da görüntüleme, bu kişilik bozukluğunu tek başına doğrulayan bir yöntem değildir.

Psikoterapide ilişkileri daha sağlıklı sürdürme, duyguları tanıma, benlik saygısıyla ilgili güçlükleri anlama ve ulaşılabilir hedefler oluşturma üzerinde çalışılabilir. Fizik muayene, belirtilere katkıda bulunabilecek bedensel sorunları değerlendirmeye yardımcı olur. Eşlik eden depresyon veya kaygının tedavisi ayrıca planlanır; bu durumlar için kullanılan ilaçlar kişilik örüntüsünü tek başına düzelten bir çözüm olarak sunulmamalıdır. Görüşmelere devam ve işlevsel hedeflerin izlenmesi önemlidir.

İki bin yirmi dörtteki bir olgu serisinde, psikoterapide düzelmiş oldukları için seçilen sekiz kişinin kayıtları geriye dönük değerlendirilmiştir. İki buçuk ile beş yıl sonunda tanı ölçütlerinde ve işlevsellikte düzelme bildirilmiştir. Başlangıçta özellikle düzelmiş kişilerin seçilmesi, bu bulgudan bütün hastalar için bir başarı oranı hesaplanamayacağı anlamına gelir.

İki bin yirmi altıdaki yüz on dört kişilik randomize çalışma, şema odaklı terapiyi birleşik protokolle karşılaştırmıştır. Her iki grupta on iki aylık izlemde belirti azalması bildirilirken büyüklenmeci ve kırılgan özelliklerde farklı değişimler bulunmuştur. İki aktif tedavinin karşılaştırılması, tedavisiz izlemle aynı soru değildir; tek çalışma herkese uygun tek bir üstün yöntem belirlemez.

Bu araştırmanın yöntemleri hakkında yayımlanmış eleştiriler ve yazarların yanıtı bulunmaktadır. Bulgular bu tartışma dikkate alınarak, bağımsız doğrulama gerektiren ön kanıt olarak yorumlanmalıdır.

ANAHTAR KELİMELER
  • narsisistik kişilik bozukluğu
  • benlik saygısı
  • büyüklenmecilik
  • psikoterapi
  • işlevsellik
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Kalıcı örüntü, benlik saygısı ve ilişkiler birlikte değerlendirilir.

Kaynaklar:[1]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Hayranlık gereksinimi, hak görme, empati güçlüğü ve eleştiriye duyarlılık görülebilir.

Kaynaklar:[1]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

İlişkiler, iş veya günlük yaşam etkileniyorsa ruh sağlığı değerlendirmesi alın.

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Yaşam öyküsü, yakın ilişkiler ve başka ruhsal belirtiler araştırılır.

Kaynaklar:[3]

FİZİK MUAYENE

Fizik muayene olası bedensel katkıları araştırır.

Kaynaklar:[2]

AYIRICI TANI

Bipolar bozukluk, depresyon, madde kullanımı ve diğer kişilik örüntüleri değerlendirilir.

Kaynaklar:[3]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Erken erişkinlikten beri süren örüntü ve dokuz tanımlı özellikten en az beşi aranır.

Kaynaklar:[1]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Psikoterapi ve eşlik eden hastalıklar için kişiselleştirilmiş bakım planlanır.

2026 denemesine ilişkin yöntem eleştirileri yayımlanmış, yazarlar yanıt vermiştir; tek çalışma kesin tedavi kanıtı sayılmaz.

Kaynaklar:[2][7][8]

İZLEM VE ÖNERİLER

İlişkiler, duygu yönetimi, ulaşılabilir hedefler ve tedaviye devam izlenir.

Kaynaklar:[2]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Kendinizin veya başkasının güvenliğini sağlayamıyorsanız acil yardım alın.

Kaynaklar:[6]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Narcissistic Personality Disorder (NPD) ↗

    MSD Manual Professional · Kaynak tarihi: 2023-09 inceleme; 2026-01 güncelleme · Erişim: 2026-10-28

  2. Narcissistic personality disorder: diagnosis and treatment ↗

    Mayo Clinic · Kaynak tarihi: 2023-04-06 · Erişim: 2026-10-28

  3. Narcissistic Personality Disorder ↗

    Cleveland Clinic · Kaynak tarihi: 2023-08-03 · Erişim: 2026-10-28

  4. Can Patients With Narcissistic Personality Disorder Change? A Case Series ↗

    The Journal of Nervous and Mental Disease · Kaynak tarihi: 2024-07-01 · Erişim: 2026-10-28

  5. A Randomized Controlled Trial Comparing Two Treatments for Vulnerable and Grandiose Narcissism: Unified Protocol vs. Schema-Focused Therapy ↗

    Clinical Psychology and Psychotherapy · Kaynak tarihi: 2026-03/04 sayı · Erişim: 2026-10-28

  6. Where to get urgent help for mental health ↗

    NHS · Kaynak tarihi: 2023-04-26; erişim 2026-10-28 · Erişim: 2026-10-28

  7. Can All Oxygen Molecules Accumulate in One Corner of the Room? Treating Pathological Narcissism Requires High Standard Randomized Clinical Trials: A Commentary on the Trial by Mohajerin et al. ↗

    Clinical Psychology and Psychotherapy · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-28

  8. A Response to Dimaggio et al.'s Commentary on Mohajerin et al. (2026) ↗

    Clinical Psychology and Psychotherapy · Kaynak tarihi: 2026-09-09 · Erişim: 2026-10-28

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · DÜZELMİŞ SEKİZ NARSİSİSTİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU OLGUSUNUN İNCELEMESİ

Can Patients With Narcissistic Personality Disorder Change? A Case Series

Weinberg I, Ronningstam E, Ravichandran C, Gunderson JG · The Journal of Nervous and Mental Disease · 2024

Çalışma türü: Geriye dönük seçilmiş olgu serisi.

Kapsam: Düzelmiş diye seçilen sekiz kişi; iki buçuk ile beş yıl psikoterapi.

ÖZET

Tanı ölçütleri ve psikososyal işlevde düzelme bildirildi.

Seçilim yanlılığı ve kontrolsüz tasarım; genel başarı oranı veya nedensellik göstermez. Özgün özet okundu.

02 · NARSİSİSTİK BELİRTİLERDE İKİ AKTİF PSİKOTERAPİ YAKLAŞIMI

A Randomized Controlled Trial Comparing Two Treatments for Vulnerable and Grandiose Narcissism: Unified Protocol vs. Schema-Focused Therapy

Mohajerin B, Howard R, Pincus AL · Clinical Psychology and Psychotherapy · 2026

Çalışma türü: İki aktif kollu randomize çalışma.

Kapsam: Yüz on dört kişi; şema odaklı terapi ve birleşik protokol, on iki ay izlem.

ÖZET

Her iki grupta azalma; şema yaklaşımında büyüklenmecilik, birleşik protokolde kırılganlık için daha fazla değişim bildirildi.

Tedavisiz kontrol yok; özetten kesin eşdeğerlik, etki büyüklüğü veya herkes için üstünlük çıkarılamaz. Özgün özet okundu.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.