NAZOFARENKS KANSERİ

EBV DNA VE AYIRICI DEĞERLENDİRME

Plazma EBV DNA hastalık yükü/prognoz ve takipte yararlı olabilir; eşikler yönteme ve çalışmaya bağlıdır. Negatif sonuç, klinik şüphede endoskopi/biyopsiyi iptal ettirmez. EBV DNA-negatif doğrulanmış kanserleri inceleyen kohortta hastalık daha erken evreliydi; bu bulgu testin dışlatıcı olduğunu göstermez. [19]

Tek taraflı orta kulak bulgusu, burun tıkanıklığı veya boyun kitlesi kanser tanısı değildir. Endoskopi ve histoloji, benign nedenleri ve farklı tümörleri ayırır; HPV ilişkili azınlık olguların değerlendirilmesi EBV ilişkili hastalıkla aynı varsayılamaz. [1,3]

PRİMERİ VE HİSTOLOJİYİ DOĞRULAMA

Endoskopi eşliğinde primerden biyopsi alınır; başlangıçta açık boyun biyopsisi veya nodal diseksiyondan kaçınılır. WHO histolojisi ve doku EBER in situ hibridizasyonu değerlendirilir. Kranial sinir muayenesi, böbrek/hematolojik durum, beslenme, diş ve işitme başlangıç değerlendirmesi önemlidir. [2]

ERKEN/DÜŞÜK RİSKLİ HASTALIKTA TEDAVİ YOĞUNLUĞU

Düşük riskli, eski evre II veya T3N0M0 hastalarında IMRT tek başına seçilebilir; randomize çalışma küçük nodlar, ekstranodal yayılım yokluğu ve düşük EBV DNA gibi sıkı seçim koşulları kullanmıştır. Bu sonuç bütün evre II hastalara ya da her merkezde tedavi azaltımına genellenmez. [9]

LOKAL İLERİ HASTALIK

Uygun hastada eşzamanlı sisplatin-radyoterapi omurgadır; yüksek riskte indüksiyon gemsitabin-sisplatin eklenmesi değerlendirilir. İndüksiyonun akut toksisitesi temel kemoradyoterapinin tamamlanmasını engellememelidir. [2,7]

480 hastalık çalışmanın uzun izleminde indüksiyon eklenmesi beş yıllık genel sağkalımı artırdı; düşük EBV DNA alt grup analizinden rutin kemoterapi kaldırma kararı çıkarılmaz. [8]

Kemoradyoterapi sonrası yüksek riskli ve hastalıksız seçilmiş erişkinlerde adjuvan metronomik kapesitabin yararı gösterilmiştir. El-ayak sendromu ve hasta seçimi dikkate alınır; her erken veya rezidüel hastalık için standart bir ek değildir. [10]

YENİ İMMÜNOTERAPİ VERİLERİ VE ENDİKASYON SINIRLARI

CONTINUUM ve DIPPER lokal ileri hastalıkta farklı zamanlamalarda immünoterapi eklenmesiyle olaysız sağkalım yararı bildirmiştir. Yaş/risk ve tedavi basamağı sınırlı bu çalışmalar, bütün hastalara aynı ilacı eklemek anlamına gelmez; ciddi immün toksisite ve ölüm bildirimleri vardır. Ruhsat, güncel yerel kılavuz ve klinik çalışma seçenekleri birlikte değerlendirilir. [12,13]

Küratif lokal tedaviye uygun olmayan tekrarlayan/metastatik hastalıkta toripalimabın gemsitabin-sisplatinle kombinasyonu randomize sağkalım verisine sahiptir; bu çalışma erişkin ve ağırlıkla endemik bölge popülasyonudur. [11]

FDA’nın 2025 penpulimab onayı erişkin tekrarlayan/metastatik nonkeratinize hastalıkta ilk basamak gemsitabin + sisplatin/karboplatin kombinasyonunu; monoterapi ise metastatik hastalıkta platin ve en az bir başka basamak sonrası kullanımı kapsar. Bu onay pediatrik, keratinize veya küratif lokal ileri endikasyon değildir; Türkiye’de ruhsat/erişim ayrıca doğrulanmalıdır. [5]

RADYOTERAPİ TEKNİĞİ, NÜKS VE UZAK YAYILIM

İndüksiyon sonrası hedef hacmi azaltma ve belirli lenfatik bölgeleri koruma çalışmaları seçilmiş anatomik/risk gruplarında yapılmıştır; hasta kendi kararıyla alan veya doz azaltmamalıdır. Klinik hedefler radyasyon onkolojisince protokole uygun belirlenir. [14,15]

Yeni tanıda metastatik fakat başlangıç kemoterapisine yanıtlı seçilmiş hastalarda primer/boyun radyoterapisi sağkalımı artırabilir; bu sonuç tüm yaygın hastalığa genellenemez. [16]

Lokal nükste yüksek deneyimli merkezde cerrahi ve yeniden ışınlama karşılaştırılır. Yeniden ışınlamada nekroz, ağır geç toksisite ve ölümcül kanama riski vardır; fraksiyonlama çalışması bu tehlikeyi ortadan kaldırmamıştır. [17]

YANIT, NÜKS VE GEÇ ETKİ İZLEMİ

Yanıt değerlendirmesi genellikle tedaviden 2–3 ay sonra endoskopi ve görüntülemeyle yapılır; erken yıllarda sık muayene planlanır. İzlem semptom, risk ve tedaviye uyarlanır. [2]

Diş/ağız bakımı, beslenme-yutma, işitme, görme, trismus, tiroid/hipofiz ve kranial sinir işlevi izlenir. Yeni burun kanaması, boyun kitlesi veya nörolojik bulguda planlı kontrol beklenmez. [1,3]

Dolaşan tümör DNA’sına göre tedavi ayarlayan yeni faz II veriler araştırma niteliğindedir; randomize doğrulama olmadan standart tedavinin yerine geçirilmez. [18]