NAZOMETRİ VE REZONANS DEĞERLENDİRMESİ

Nazometri, konuşma sırasında ağız ve burun boşluklarından gelen akustik enerjinin oranını değerlendirir. Elde edilen nazalans değeri, dinleyicinin algıladığı genizsilikle ilişkili olmakla birlikte onunla aynı şey değildir. Ölçüm, hipernazaliteye ek olarak duyulabilir burun hava kaçağından da etkilenebilir.

Değerlendirme genellikle dil ve konuşma terapistinin kişiyi dinlemesiyle başlar. Konuşmanın anlaşılırlığı, seslerin üretimi, ses niteliği ve rezonansı incelenir. Nazometri, gerek görüldüğünde bu incelemeyi tamamlayan girişimsiz bir testtir. Burun ve ağız önünde bulunan mikrofonlar, kişinin sözcük söylemesi veya kısa metin okuması sırasında kayıt alır.

Her genizsi konuşmanın nedeni aynı değildir. Yumuşak damak veya boğaz yapısı, hareket yetersizliği, öğrenilmiş ses üretim hataları ya da burun hava yolundaki tıkanıklık farklı rezonans örüntüleri oluşturabilir. Bu ayrım önemlidir; çünkü konuşma terapisi, cerrahi veya protez desteği gibi seçeneklerin değerlendirilmesi nedene göre değişir.

Kullanılan konuşma örneğinin dili ve ses içeriği sonucu etkiler. Türkçe bir araştırmada, bilinen konuşma, dil veya işitme bozukluğu olmayan 240 çocuk ile yarık damağı olan 40 çocuk incelenmiştir. Nazalansın yaşla hafif değiştiği ve metindeki ünlülerin özelliklerinden etkilendiği bulunmuştur. Bu nedenle farklı metinleri eşdeğer kabul etmek doğru değildir.

Cihaz farklılıkları da dikkate alınır. Dört ölçüm başlığını karşılaştıran bir araştırmada, aynı kayıtların farklı başlıklarla ölçülmesinde değişken sonuçlar görülmüştür. Başlıklar arasındaki en büyük fark sekiz nazalans puanı olmuştur. Bu bulgu, küçük bir sayısal değişimin doğrudan klinik düzelme veya kötüleşme anlamına gelmeyebileceğini gösterir.

Yarık damak veya kraniyofasiyal farklılığı bulunan kişilerde ACPA, incelemenin yaşa ve bireysel gereksinimlere göre seçilmesini önerir. Gerektiğinde nazometriye basınç-akım incelemesi veya görüntüleme eklenebilir. Cerrahi planlama, konuşma terapisti ve cerrahın ortak değerlendirmesini gerektirir. İzlem yalnız tek skora değil, iletişim becerisine ve tedavinin kişide yarattığı değişime de dayanır.