NEKROTİZAN ENTEROKOLİT

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER VE BULGULAR

Beslenmenin tolere edilememesi, kusma, karında şişlik ve hassasiyet önemli belirtilerdir. Dışkıda kan görülebilir. Vücut sıcaklığının kararsızlaşması, solunum duraklamaları ve kalp hızının düşmesi gibi genel hastalık işaretleri eşlik edebilir. Yenidoğan ağrısını sözcüklerle anlatamadığı için beslenme ve davranış değişiklikleri önem kazanır. Bulgular tek başına NEK'e özgü değildir; ancak prematüre bir bebekte bunların birlikte ortaya çıkması ciddiye alınmalıdır. [4]

NEDENLER VE RİSKLER

Prematürite önemli bir risk bağlamıdır; gelişimini tamamlamamış bağırsaklar hastalığa daha yatkındır. Bununla birlikte tek bir olay üzerinden aileye kesin neden gösterilemeyebilir. Her beslenme güçlüğü NEK değildir ve her erken doğan bebek NEK geçirmez. Hastalığın adı duyulduğunda ebeveynlerin kendilerini suçlaması anlaşılabilir, fakat tanının konması bakımın yanlış yapıldığını tek başına göstermez. Hekim değerlendirmesi doğum haftasını, mevcut hastalıkları ve bebeğin klinik seyrini birlikte ele alır. [3]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Tanı, tekrarlanan muayeneler ile görüntüleme ve laboratuvar bulgularının birlikte yorumlanmasına dayanır. Karın grafisinde bağırsak duvarında gaz veya karın içinde serbest hava gibi bulgular aranır. Hastalığın erken döneminde daha belirsiz bulgular bulunabilir. Kan kültürü enfeksiyon değerlendirmesine katkı sağlar. Bağırsak hareketlerinin prematüriteye bağlı yavaşlığı, sepsise bağlı bağırsak durması, mekanik tıkanma, anal çatlak ve süt proteiniyle ilişkili bağırsak inflamasyonu ayırıcı tanıda yer alır. [3]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Tedavi bebeğin ağırlığına göre hastanede düzenlenir. Ağızdan veya mide tüpünden beslenmeye ara verilmesi, mide içeriğinin boşaltılması, damar yoluyla sıvı ve beslenme desteği ile antibiyotikler gerekebilir. Solunum veya dolaşım desteği de hastalığın şiddetine göre eklenir. Tedavi süresi ve ilaç seçimi yerel yenidoğan protokolüne göre belirlenir; bu metin bir antibiyotik reçetesi değildir. Aile bebeğin aç kalacağını düşünerek ekibin besleme planını değiştirmemelidir. [2]

Bağırsak delinmesi veya tıbbi tedaviye rağmen kötüleşme cerrahiyi gerektirebilir. Cerrah canlılığını kaybetmiş bağırsak bölümünü çıkarabilir; bazı bebeklerde geçici stoma oluşturulur. Amaç olabildiğince fazla sağlıklı bağırsak bırakmaktır. Ameliyat kararı hastalığın şiddetini yansıtır, fakat yalnız ameliyat yapılıp yapılmadığı uzun dönem sonucu belirlemeye yetmez. Ebeveynlere mevcut durum ve beklenen sonraki adım düzenli anlatılmalıdır. [2]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

İyileşme sırasında beslenme kontrollü biçimde yeniden başlatılır. Bağırsak kısalması veya emilim sorunu olan bebekler daha uzun süre beslenme desteği gerektirebilir. NEK sonrasında bağırsakta darlık gelişebilir; bu, cerrahi yapılmamış bebeklerde de mümkündür. Yeniden karın şişliği ve beslenme güçlüğü olduğunda eski hastalık öyküsü hatırlatılmalıdır. Stomalı bebeklerin sıvı kaybı açısından özel planı olmalıdır. Anne sütü ve enfeksiyon kontrolü koruyucu yaklaşımın parçalarıdır; koruma hiçbir bebeğe kesin güvence vermez. [2]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Hastanedeki bebekte yeni karın şişliği, kanlı dışkı veya beslenme bozulması fark edildiğinde hemşireye hemen haber verilmelidir. Taburculuk sonrası benzer belirtiler, özellikle prematüre bebekte, rutin randevuya bırakılmaz. Solunum duraklaması, belirgin halsizlik ve hızla kötüleşme acil yardım nedenidir. Ateş olmaması yenidoğanda ciddi hastalığı dışlamaz; sıcaklık düşüklüğü veya düzensizliği de önem taşıyabilir. [4]

AKIL KARTI

Editoryal görüşme önerisi: Aile görüşmesinde üç ayrı konu netleştirilebilir: bağırsak ne zaman yeniden beslenecek, cerrahi değerlendirmeyi hangi değişiklik gerektirecek ve eve dönüşte hangi belirtiler izlenecek? Bakım verenlerin aynı yazılı planı kullanması iletişimi kolaylaştırır. Soruların tekrar sorulması normaldir; yoğun bakım sürecinde bilgileri tek seferde hatırlamak zor olabilir.