NEKROTİZAN YUMUŞAK DOKU ENFEKSİYONU
ÖZET
Nekrotizan yumuşak doku enfeksiyonu, derin dokularda hızla ilerleyen ve yaşamı tehdit eden doku yıkımıdır. Şüphe halinde cerrahi değerlendirme acildir; yalnız antibiyotikle izlemek uygun değildir. [4]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Zaman duyarlı cerrahi acil ve sistemik toksisite; selülit/apse değil.
HALK İÇİN ERKEN UYARI
Hızla yayılan kızarıklık/şişlik, görünen yarayla açıklanamayacak şiddetli ağrı ve ateş özellikle yaralanma veya ameliyat sonrası acil başvuru nedenidir. Morarma, su toplaması, siyah alanlar veya baş dönmesi gelişmesini beklemeyin. Küçük ya da görünür olmayan bir travmadan sonra da başlayabilir. [1]
İYİLEŞME SÜRECİ
Tedavide enfekte ve ölü dokuların çıkarılması gerekebilir; bazı hastalarda uzuv kaybı veya belirgin izler oluşur. Hastalığın ciddiyeti yalnız ciltte görülen alanla ölçülemez. [1]
Hayatta kalanlarda fiziksel işlev ve ruhsal belirtiler uzun süre etkilenebilir. Rehabilitasyon ve psikolojik destek gereksinimi taburculukla bitmez. [10]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ANAMNEZ VE RİSKLER
Travma/ameliyat, diyabet, periferik damar hastalığı, siroz, malignite ve kortikosteroid kullanımı araştırılır. Sağlıklı kişilerde de görülür. Çocuklarda suçiçeği sonrası ağırlaşma özel bir uyarıdır; başlangıçta belirgin deri bulgusu olmayabilir. [2]
FİZİK MUAYENE
MUAYENE VE AĞIRLIK
Ağrının görünür lezyona göre fazlalığı, eritem dışına taşan hassasiyet/ödem, sert subkutan doku, bül, ekimoz, nekroz ve krepitasyon sorgulanır. Sistemik toksisite, bilinç değişikliği ve hemodinamik durum değerlendirilir. Erken dönemde cilt görünümü yanıltıcı olabilir. [3]
AYIRICI TANI
Selülit ve apse başlangıçta benzer görünür; hız, derin ağrı ve sistemik bozulma nekrotizan enfeksiyon şüphesini artırır. Kas yırtığı, hematom ve yakın ameliyat görüntüleme yorumunu da güçleştirebilir. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRI
Tanı klinik şüphe ve cerrahi bulgularla kurulur. Gaz veya apse yokluğu özellikle streptokokal enfeksiyonu dışlamaz. BT/MRI yardımcı olabilir fakat yüksek şüphede eksplorasyonu geciktirmemelidir. [2]
LRINEC düşük olması dışlama ölçütü değildir: erişkin meta-analizinde ≥ 6 eşiğinin duyarlılığı yalnız % 68,2 idi. Ateş veya hipotansiyonun yokluğu da güvenli dışlama sağlamaz. Laboratuvar puanı cerrahi görüşün yerine konmamalıdır. [5]
Operasyonda derin doku Gram boyama/kültürleri ve kan kültürleri etkeni araştırır; yüzey sürüntüsü derin enfeksiyonu temsil etmeyebilir. Fasiyal planların görünümü ve doku canlılığı doğrudan değerlendirilir. [3]
TEDAVİ
ACİL TEDAVİ VE KAYNAK KONTROLÜ
Resüsitasyon, geniş spektrumlu parenteral antibiyotik ve acil debridman eş zamanlı planlanır. BOA, yoğun bakım işlemi, görüntüleme veya kurumlar arası nakil nedeniyle gereken cerrahinin geciktirilmemesini vurgular. Deri, yağ, fasya, nörovasküler yapılar ve kas grupları sistematik incelenir; ilk ameliyatta primer kapatma yapılmaz. [4]
Ampirik IV vankomisin + piperasilin/tazobaktam, MRSA/gram-negatif/anaerop kapsamı için bir örnektir; alerji, böbrek işlevi ve yerel dirençle uyarlanır. Doğrulanmış A grubu streptokokal nekrotizan fasiyitte penisilin ve toksin baskılayıcı klindamisin önerilir. Kültürlerle rejim daraltılır. Antibiyotik; yeni debridman gerekmeyene, klinik düzelmeye ve 48–72 saat ateşsizliğe kadar sürdürülür; ek enfeksiyon süreyi değiştirebilir. [3]
IVIG seçilmiş ağır olgularda tartışılabilir ancak kanıtlanmış rutin yarar yoktur. Hiperbarik oksijen için gözlemsel yarar işareti, cerrahi kaynak kontrolünün yerine geçmez. [2,11]
İZLEM VE ÖNERİLER
YENİDEN DEĞERLENDİRME VE UZUN DÖNEM
İlk debridmandan sonra yalnız kötüleşme beklenmez: CDC açık yaranın 24 saat sonra planlı yeniden incelenmesini önerir. [2]
Nekrotizan enfeksiyon, tanı veya ameliyattan sonraki altı saat içinde tedavi ekibince yeniden değerlendirilmelidir. Debridman sonrası düzelmeme yetersiz kaynak kontrolünü düşündürür ve yeniden eksplorasyon gerektirir. [4]
Yara ve rekonstrüksiyon planı yanında işlev, ağrı, günlük yaşam, depresif ve travma sonrası belirtiler değerlendirilir. Uzun dönem kohort verileri yalnız yara kapanmasının iyileşmeyi tanımlamadığını gösterir. [10]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL SEVK EŞİĞİ
Hızla yayılan ağrılı enfeksiyon, nekroz, bül, sistemik kötüleşme veya şokta acil cerrahi ekip çağrılır. Bağışıklığı baskılanmış hastada tipik lökositoz görülmemesi güvence değildir. [4,7]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- About Necrotizing Fasciitis ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Clinical Guidance for Type II Necrotizing Fasciitis ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Skin and Soft Tissue Infections ↗
IDSA · Kaynak tarihi: 2014 · Erişim: 2026-10-26
- Management of musculoskeletal soft tissue infections ↗
BOA/BAPRAS · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Necrotizing Soft Tissue Infection: Diagnostic Accuracy of Physical Examination, Imaging, and LRINEC Score: A Systematic Review and Meta-Analysis. ↗
Fernando, Tran, Cheng, Rochwerg, Kyeremanteng, Seely, Inaba, Perry · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26
- Immunoglobulin G for patients with necrotising soft tissue infection (INSTINCT): a randomised, blinded, placebo-controlled trial. ↗
Madsen, Hjortrup, Hansen, Lange, Norrby-Teglund, Hyldegaard, Perner · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-26
- Immunocompromised status in patients with necrotizing soft-tissue infection. ↗
Keung, Liu, Nuzhad, Adams, Ashley, Askari · Kaynak tarihi: 2013 · Erişim: 2026-10-26
- Prognostic factors in necrotizing soft-tissue infections (NSTI): A cohort study. ↗
Hua, Sbidian, Hemery, Decousser, Bosc, Amathieu, Rahmouni, Wolkenstein, Valeyrie-Allanore, Brun-Buisson, de Prost, Chosidow · Kaynak tarihi: 2015 · Erişim: 2026-10-26
- Differentiating necrotizing soft tissue infections from cellulitis by soft tissue infectious fluid analysis: a pilot study. ↗
Wu, Wu, Chang, Kuo, Hsiao, Hsiao, Hung, Chang · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
- Long-term quality of life in necrotizing soft-tissue infection survivors: a monocentric prospective cohort study. ↗
Urbina, Canoui-Poitrine, Hua, Layese, Alves, Ouedraogo, Bosc, Sbidian, Chosidow, Dessap, de Prost, Henri Mondor Hospital Necrotizing Fasciitis Group · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- The effect of hyperbaric oxygen therapy on the clinical outcomes of necrotizing soft tissue infections: a systematic review and meta-analysis. ↗
Huang, Zhong, Yue, He, Li, Li · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 7 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · TANI TESTLERİ VE LRINEC
Necrotizing Soft Tissue Infection: Diagnostic Accuracy of Physical Examination, Imaging, and LRINEC Score: A Systematic Review and Meta-Analysis.
Shannon M Fernando, Alexandre Tran, Wei Cheng, Bram Rochwerg, Kwadwo Kyeremanteng, Andrew J E Seely, Kenji Inaba, Jeffrey J Perry · Annals of surgery · 2019
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: Erişkinlerde 23 çalışma, 5.982 katılımcı.
ÖZET
LRINEC ≥ 6 duyarlılığı % 68,2, özgüllüğü % 84,8; ≥ 8 için % 40,8 ve % 94,9 idi. BT duyarlılığı % 88,5, özgüllüğü % 93,3 bulundu.
Farklı çalışmalar ve referans yöntemler; düşük skor, ateş yokluğu veya negatif görüntüleme yüksek klinik şüpheyi geçersiz kılmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29672405 · DOI: 10.1097/SLA.0000000000002774
02 · INSTINCT: YARDIMCI IVIG
Immunoglobulin G for patients with necrotising soft tissue infection (INSTINCT): a randomised, blinded, placebo-controlled trial.
Martin B Madsen, Peter B Hjortrup, Marco B Hansen, Theis Lange, Anna Norrby-Teglund, Ole Hyldegaard, Anders Perner · Intensive care medicine · 2017
Çalışma türü: Kör plasebo kontrollü randomize çalışma
Kapsam: Yoğun bakımda 100 hasta randomize edildi; ana işlev analizinde 87 hasta vardı.
ÖZET
Altıncı ay fiziksel işlev skorunda düzeltilmiş ortalama fark 1 puandı (% 95 güven aralığı −7 ile 10; p = 0,81). Belirgin yarar gösterilmedi.
Küçük örneklem, başlangıçta bazı dengesizlikler ve eksik sonuçlar; tüm etkenlerde mortalite yararı veya zararını kesinleştirmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28421246 · DOI: 10.1007/s00134-017-4786-0
03 · BAĞIŞIKLIK BASKILANMASI VE GECİKME
Immunocompromised status in patients with necrotizing soft-tissue infection.
Emily Z Keung, Xiaoxia Liu, Afrin Nuzhad, Christopher Adams, Stanley W Ashley, Reza Askari · JAMA surgery · 2013
Çalışma türü: Retrospektif tek merkez kohortu
Kapsam: 201 hastanın 46’sı bağışıklığı baskılanmıştı.
ÖZET
Bağışıklığı baskılanmış grupta tanı/cerrahi gecikmesi ve hastane içi mortalite daha fazlaydı; mortalite % 39,1’e karşı % 19,4 idi. Başlangıç lökosit sayısı daha düşüktü.
Konak özellikleri ve tedavi seçimi karıştırıcıdır; ilişki tek başına gecikmenin tüm ölümlere neden olduğunu göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 23677405 · DOI: 10.1001/jamasurg.2013.173
04 · PROGNOZLA İLİŞKİLİ ÖZELLİKLER
Prognostic factors in necrotizing soft-tissue infections (NSTI): A cohort study.
Camille Hua, Emilie Sbidian, Francois Hemery, Jean Winoc Decousser, Romain Bosc, Roland Amathieu, Alain Rahmouni, Pierre Wolkenstein, Laurence Valeyrie-Allanore, Christian Brun-Buisson, Nicolas de Prost, Olivier Chosidow · Journal of the American Academy of Dermatology · 2015
Çalışma türü: Retrospektif kohort
Kapsam: Kesin tanılı 109 hasta; ortanca izlem 274 gün.
ÖZET
31 ölüm görüldü. İleri yaş, multifokal tutulum, ağır periferik damar hastalığı, hastane kökeni ve başvuru sepsis/şoku mortaliteyle ilişkiliydi.
Güven aralıkları geniştir; tanıdan cerrahiye kadar süre hassas kaydedilemedi. Risk modeli klinik triyajın yerine geçmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 26412163 · DOI: 10.1016/j.jaad.2015.08.054
05 · FASYA ÇEVRESİ SIVININ TANISAL ANALİZİ
Differentiating necrotizing soft tissue infections from cellulitis by soft tissue infectious fluid analysis: a pilot study.
Kai-Hsiang Wu, Po-Han Wu, Chih-Yao Chang, Yen-Ting Kuo, Kuang-Yu Hsiao, Cheng-Ting Hsiao, Shang-Kai Hung, Chia-Peng Chang · World journal of emergency surgery : WJES · 2022
Çalışma türü: Retrospektif tanısal pilot
Kapsam: Ultrason eşliğinde sıvı alınabilen 25 hasta; 13 nekrotizan enfeksiyon, 12 selülit.
ÖZET
Sıvı laktat ve LDH için eğri altı alanlar sırasıyla 0,937 ve 0,929 idi.
Çok küçük seçilmiş örneklem ve aynı örneklemde seçilen eşikler; standart dışlama yöntemi değildir, aspirasyon cerrahiyi geciktirmemelidir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34998403 · DOI: 10.1186/s13017-022-00404-4
06 · SAĞKALANLARDA YAŞAM KALİTESİ
Long-term quality of life in necrotizing soft-tissue infection survivors: a monocentric prospective cohort study.
Tomas Urbina, Florence Canoui-Poitrine, Camille Hua, Richard Layese, Aline Alves, Rachida Ouedraogo, Romain Bosc, Emilie Sbidian, Olivier Chosidow, Armand Mekontso Dessap, Nicolas de Prost, Henri Mondor Hospital Necrotizing Fasciitis Group · Annals of intensive care · 2021
Çalışma türü: Tek merkez prospektif sağkalan kohortu
Kapsam: Telefonla değerlendirilen 49 sağkalan.
ÖZET
Fiziksel yaşam kalitesi referans popülasyondan düşüktü. Yoğun bakım öyküsü daha yüksek travma sonrası belirti skoruyla ilişkiliydi.
Sağkalım ve yanıt seçilimi, küçük örneklem ve anket ölçütleri; ruhsal hastalık tanısı yerine tarama belirtileri olarak yorumlanmalıdır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34213694 · DOI: 10.1186/s13613-021-00891-9
07 · HİPERBARİK OKSİJEN KANITI
The effect of hyperbaric oxygen therapy on the clinical outcomes of necrotizing soft tissue infections: a systematic review and meta-analysis.
Chengzi Huang, Yilian Zhong, Chaochi Yue, Bin He, Yaling Li, Jun Li · World journal of emergency surgery : WJES · 2023
Çalışma türü: Gözlemsel çalışmaların sistematik derleme/meta-analizi
Kapsam: 49.152 hasta; 1.448 hiperbarik oksijen aldı.
ÖZET
Mortaliteyle ters ilişki bildirildi: rölatif risk 0,522 (% 95 güven aralığı 0,403–0,677). Amputasyon oranında anlamlı fark bulunmadı.
Retrospektif kohort/olgu-kontrol verileri, seçilim ve merkez etkileri; nedensel yarar kanıtı veya cerrahiyi geciktirme gerekçesi değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36966323 · DOI: 10.1186/s13017-023-00490-y
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.