İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

NİSTAGMUS

ÖZET

Nistagmus, gözlerin istemsiz ve ritmik hareket ettiği bir bulgudur. Yatay, dikey, dönel veya karma biçimde görülebilir. Gerçek nistagmusta hedef görüntüsünden uzaklaştıran yavaş bir hareket bileşeni bulunur; yalnız hızlı ve ardışık sakkadlardan oluşan hareketler farklı bir gruptur. Bu nedenle gözlerin sallanıyor görünmesi, hareketin türünü ve nedenini belirlemek için tek başına yeterli değildir.

Bebeklikte başlayan nistagmus, göz hareket kontrolünün gelişimiyle veya görmeyi azaltan hastalıklarla ilişkili olabilir. Albinizm, retina ya da optik sinir bozuklukları, katarakt ve belirgin kırma kusuru araştırılabilecek nedenlerdendir. Daha geç başlayan tablolar ilaç etkisi, iç kulak veya nörolojik hastalıklarla ilişkili olabilir. Yeni başlangıç, daha önce fark edilmemiş çocukluk çağı bulgusundan öykü ve muayeneyle ayrılmalıdır.

Ani baş dönmesi, bulantı-kusma ve yürüme dengesizliğiyle gelen erişkinde değerlendirme yalnız göz hareketinin adına odaklanmamalıdır. Eşlik eden odaksal nörolojik bulgular arka dolaşım inmesi açısından acil inceleme gerektirebilir. HINTS değerlendirmesi uygun akut vestibüler sendromda, bu test için eğitim ve deneyimi olan sağlık çalışanı tarafından yapılmalıdır; bütün baş dönmelerine uygulanacak ev testi veya tek başına güvence aracı değildir.

Tedavi altta yatan nedene ve günlük görsel güçlüğe göre düzenlenir. Gözlük veya kontakt lens kırma kusurunu düzeltebilir; bazı hastalarda baş pozisyonunu rahatlatmaya yönelik cerrahi düşünülür. Bu girişimler nistagmusu bütünüyle ortadan kaldıracağı anlamına gelmez. Edinilmiş nistagmusta neden tedavi edildiğinde düzelme olabilir; özellikle erişkinler çevrenin sallandığını hissettiklerini belirtebilir ve bu yakınma ayrıca değerlendirilmelidir.

İki bin yirmi altı tarihli kapsam incelemesi, nistagmus araştırmalarında görme keskinliği ve yaşam kalitesi ölçümlerinin belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Tek bir göz hareketi veya görme keskinliği ölçümü, kişinin okuma, görsel arama ve günlük işlevini bütünüyle temsil etmeyebilir. İzlemde hastanın bildirdiği güçlüklerin de kaydedilmesi bu nedenle önemlidir; inceleme bir tedavinin diğerine üstünlüğünü kanıtlayan meta-analiz değildir.

Kaynaklar:[1][2][4][3][6]
ANAHTAR KELİMELER
  • nistagmus
  • yavaş faz
  • osilopsi
  • infantil nistagmus
  • akut vestibüler sendrom
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Sıçrayıcı nistagmus hızlı fazın yönüne göre adlandırılır; pendüler biçimde iki yönlü salınım vardır.

Kaynaklar:[1]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Görme bulanıklığı, ışık hassasiyeti ve daha iyi görmek için başı çevirme görülebilir.

Kaynaklar:[3]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Ani vestibüler sendromda uygun HINTS uzmanlığı yoksa, başka açıklayıcı neden bulunmadığında yerel inme yoluyla acil sevk gerekir.

Kaynaklar:[4]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Başlangıç, aile öyküsü, ilaçlar ve genel sağlık sorunları sorgulanır.

Kaynaklar:[7]

FİZİK MUAYENE

Primer ve farklı bakışlarda yön, sıklık, büyüklük, iki gözün uyumu ve hareketin azaldığı konum kaydedilir.

Kaynaklar:[1]

AYIRICI TANI

Yavaş faz içermeyen sakkadik osilasyonlar nistagmustan ayrılır. İlaç etkisi ve santral nedenler birlikte düşünülür.

Kaynaklar:[1]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Görme keskinliği, refraksiyon ve iki gözün birlikte çalışması değerlendirilir; gerekli olguda nörolojik/otolojik tetkik eklenir.

Kaynaklar:[7]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Küçük erişkin konjenital nistagmus çalışmasında memantin ve gabapentin AYRI tedavi kollarında incelenmiştir; sonuçlar çocuklara rutin birleşik ilaç tedavisi önerisi değildir.

İlaç ilişkili tabloda sorumlu ilacın düzenlenmesi hekimce yapılır; bazı ilaçlar aniden kesilmemelidir.

Kaynaklar:[5][1]

İZLEM VE ÖNERİLER

Okuma kolaylığı, baş pozisyonu ve günlük işlev izlenir; büyük yazı, büyütme ve uygun aydınlatma yararlı olabilir.

Kaynaklar:[7]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Akut vestibüler tabloda normal baş itme, yön değiştiren nistagmus veya skew sapması inme göstergesi olabilir ve acil görüntüleme gerektirir.

Kaynaklar:[4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Nystagmus ↗

    EyeWiki / AAO · Kaynak tarihi: erişim2026-10-28 · Erişim: 2026-10-28

  2. Nystagmus ↗

    AAPOS · Kaynak tarihi: erişim2026-10-28 · Erişim: 2026-10-28

  3. What Is Nystagmus? ↗

    AAO · Kaynak tarihi: 2026-01-12 · Erişim: 2026-10-28

  4. Suspected neurological conditions: recognition and referral ↗

    NICE NG127 · Kaynak tarihi: erişim2026-10-28 · Erişim: 2026-10-28

  5. Congenital nystagmus: randomized, controlled, double-masked trial of memantine/gabapentin ↗

    Annals of Neurology · Kaynak tarihi: 2007-02 · Erişim: 2026-10-28

  6. Measuring visual and quality of life outcomes in nystagmus: a scoping review ↗

    BMJ Open Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2026-09-28 · Erişim: 2026-10-28

  7. Nystagmus ↗

    American Optometric Association · Kaynak tarihi: erişim2026-10-28 · Erişim: 2026-10-28

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · KONJENİTAL NİSTAGMUSTA MEMANTİN VEYA GABAPENTİN DENEMESİ

Congenital nystagmus: randomized, controlled, double-masked trial of memantine/gabapentin

McLean R, Proudlock F, Thomas S, Degg C, Gottlob I · Annals of Neurology · 2007

Çalışma türü: Randomize çift maskeli plasebo kontrollü çalışma.

Kapsam: 48 katılımcı; 56 gün; plasebo kolunda bir kayıp.

ÖZET

İlaç kollarında görme keskinliği ve hareket ölçümleri iyileşti; VF-14 ve sosyal işlevde gruplar arası fark saptanmadı.

Küçük kısa süreli erişkin örneklemi; ilaçlar ayrı kollarda, birlikte verilmedi. Açık özet erişimi.

02 · NİSTAGMUSTA GÖRSEL İŞLEV VE YAŞAM KALİTESİ ÖLÇÜMLERİ

Measuring visual and quality of life outcomes in nystagmus: a scoping review

Clancy N, Self J, Vennik J, NUKE grubu, Lee H ve arkadaşları · BMJ Open Ophthalmology · 2026

Çalışma türü: Kapsam incelemesi.

Kapsam: 235 yayın; toplam 5880 hasta.

ÖZET

On ana sonlanım grubu ve belirgin ölçüm heterojenliği bulundu; ortak sonlanım geliştirilmesi önerildi.

Tedavi etkinliği meta-analizi değil; önerilen Delphi ortaksonlanım çalışması tamamlanmış standart gibi sunulmamalıdır.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.